یک مطالعه گسترده با بررسی ۵۰ هزار ارتباط آماری از ۱۳۷ مجموعه آزمون شناختی و تحصیلی نشان میدهد موفقیت کودکان در روخوانی بیش از آنکه به پردازش بصری کلمات یا هوش عمومی وابسته باشد، با توانایی پردازش شنوایی و دانش درک مطلب ارتباط دارد. پژوهشگران میگویند این یافته میتواند به والدین و معلمان کمک کند تا مشکلات روخوانی کودکان را به جای نسبت دادن به ضعف هوش، از زاویه مهارتهای مشخص و قابل تقویت بررسی کنند.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران در مطالعهای گسترده دریافتند که توانایی کودکان در روخوانی، بیش از آنکه به هوش یا مهارتهای بینایی وابسته باشد، به پردازش شنوایی و دانش درک مطلب مرتبط است. به مدت چند دهه، تصور عمومی این بود که کودکانی که در روخوانی قوی هستند، ذاتاً باهوشتر هستند و کودکانی که در خواندن مشکل دارند، از نظر توانایی ذهنی ضعیفترند. همچنین بسیاری تصور میکردند که مشکلات خواندن ناشی از نحوه پردازش بصری کلمات است.
اما مطالعه جدیدی که توسط دانیل هایوفسکی (Daniel Hajovsky)، دانشیار دانشگاه تگزاس اِیاَنداِم، و همکارانش از دانشگاههای کانزاس، سنت جان، مونت کلر و تمپل انجام شده، این باورهای دیرینه را به چالش کشیده است.
بزرگترین مطالعه در نوع خود
پژوهشگران با ترکیب ۵۰ هزار همبستگی (ارتباط آماری بین دو متغیر) از ۱۳۷ مجموعه آزمون شناختی و تحصیلی، یک مدل تحلیلی بزرگ ایجاد کردند. این مدل به آنها امکان داد تا تأثیر هر یک از تواناییهای ذهنی را بر خواندن اندازهگیری کنند و علت نتایج متناقض مطالعات قبلی را توضیح دهند.
یافتههای شگفتانگیز
نتایج این مطالعه، چند باور دیرینه را زیر سؤال برد:
- پردازش بصری هیچ ارتباط معناداری با توانایی روخوانی نشان نداد؛
- هوش عمومی همچنان نقش داشت، اما تأثیر آن بسیار کمتر از آن چیزی بود که پیشتر تصور میشد؛
- نکته جالب این است که مهمترین عوامل موفقیت در روخوانی، تواناییهایی بودند که تاکنون کمتر به آنها توجه شده است.
هایوفسکی توضیح داد: هوش عمومی کمتر از آنچه در تحلیلهای قبلی دیده شده بود، در این موضوع نقش داشت. تواناییهای گستردهتری مانند دانش درک مطلب و پردازش شنوایی، نقش قوی و مشخصی در خواندن (بهویژه در رمزگشایی و درک مطلب) ایفا کردند.
پردازش شنوایی چیست و چرا مهم است؟
پردازش شنوایی به توانایی شنیدن و جداسازی صداهای منفرد درون کلمات گفته میشود؛ برای مثال، کودکی که میتواند صدای ب را در کلمه باد از سایر صداها تشخیص دهد، از پردازش شنوایی قوی برخوردار است. این مهارت برای یادگیری خواندن ضروری است، زیرا کودکان باید بتوانند صداهای مختلف را شناسایی و ترکیب کنند.
پردازش شنوایی (شنیدن و تشخیص صداها) و دانش درک مطلب (دانش و اطلاعات عمومی)، دو مهارتی بودند که بیش از هر عامل دیگری موفقیت در خواندن را پیشبینی میکردند.
چگونه به کودکان کمک کنیم؟
این یافتهها میتواند به معلمان و والدین کمک کند تا منبع دقیق مشکلات روخوانی کودک را شناسایی کنند. مشکلات روخوانی معمولاً به ضعف هوش یا بینایی مربوط نیست، بلکه اغلب ناشی از یک مهارت خاص است که نیاز به تقویت دارد.
هایوفسکی تأکید کرد: تقویت مهارتهای بنیادی در خانه، حتی آنهایی که ساده به نظر میرسند، میتواند تأثیرات معناداری بر تواناییهای پیشرفتهتر روخوانی داشته باشد. مشکل در روخوانی نشانه توانایی پایین نیست، بلکه معمولاً منعکسکننده یک مهارت خاص است که در یک سامانه بزرگتر نیاز به تقویت دارد.
به نقل از ایرنا، کودکان زمانی بهترین نتایج را در روخوانی بهدست میآورند که مدارس، خانوادهها و جوامع، رشد روخوانی را بهعنوان یک فرآیند بههمپیوسته که بهتدریج ساخته میشود، حمایت کنند.
جزئیات این پژوهش در نشریه روانشناسی تربیتی/ Journal of Educational Psychology منتشر شده است.