معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تاکید بر ضرورت بازطراحی زیستبوم نوآوری و فناوری دانشگاهها گفت: دانشگاهها باید با ایجاد زنجیرهای یکپارچه از تولید دانش و پژوهش تا فناوری، نوآوری و ورود محصول به بازار، نقش فعالتری در حل مسائل واقعی جامعه و صنعت و خلق ارزش اقتصادی و اجتماعی ایفا کنند.
به گزارش سیناپرس، محمد نبی شهیکی تاش، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری روز پنجشنبه در گفتوگویی خبری بر ضرورت بازآرایی ساختارهای فناوری و نوآوری دانشگاهها تاکید کرد و اظهار داشت: این طرح در مسیر ایجاد یک زیستبوم پویا، یکپارچه و اثرگذار و با هدف همافزایی میان آموزش، پژوهش و فناوری طراحی شده است تا دانشگاهها بتوانند علاوه بر تولید دانش، نقش فعالتری در خلق ارزش و حل مسائل جامعه ایفا کنند.
وی افزود: با توجه به موج نوین فناوری، در روند آتی با دانشگاههای متفاوتی مواجه خواهیم بود. موضوعاتی مانند چگونگی حل مسائل جامعه و صنعت و ظهور فناوریهایی همچون هوش مصنوعی، انتظارات تازهای را از دانشگاهها ایجاد کرده است.
شهیکی ادامه داد: مجموعه این تحولات باعث شد وزارت علوم و معاونت فناوری به این نتیجه برسد که زیستبوم نوآوری و فناوری دانشگاهها نیازمند یک بازطراحی است و بر همین اساس، سه دانشگاه پایلوت از سه زیستبوم متفاوت انتخاب شدهاند؛ یک دانشگاه از استان تهران، یک دانشگاه بزرگ خارج از تهران و یک دانشگاه از استانهایی که دسترسی محدودتری به منابع صنعتی و انسانی دارند.
دانشگاه باید از تولید دانش به سمت خلق ارزش حرکت کند
معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم اظهار داشت: در الگوی جدید، دانشگاه به عنوان یک نهاد مولد فناوری و ارزشآفرین ایفای نقش خواهد کرد و ظرفیتهای علمی و پژوهشی شاخص و پیشران دانشگاه از طریق سازوکارهای حرفهای و زیرنهادسازی جدید، تجاریسازی میشود.
وی گفت: در این بازطراحیها، قرار است تمرکز از ایده به سمت نیازهای واقعی موجود در جامعه و صنعت تغییر کند و همزمان نقش اعضای هیات علمی و دانشجویان و معماری ساختار نیز مورد بازنگری قرار گیرد.
دفتر انتقال فناوری؛ حلقه اتصال دانشگاه با صنعت و سرمایهگذاران
شهیکی افزود: بر اساس این طرح، بازطراحی معماری سازمانی زیرنهادهای مرتبط با دفاتر ارتباط با صنعت دانشگاه و زیرنهادهای حوزه فناوری و نوآوری، یکی از محورهای اصلی خواهد بود. در این معماری، دفتر انتقال فناوری (TTO) به عنوان یکی از هستههای تخصصی زیستبوم فناوری، نقش واسط حرفهای میان دانشگاه، پژوهشگران، سرمایهگذاران و بخش صنعت را بر عهده خواهد داشت.
وی ادامه داد: در کنار دفتر انتقال فناوری، پارک فناوری، مرکز رشد، استودیوهای استارتاپی، صندوق پژوهش و فناوری و شبکه ارتباط با صنعت و سرمایهگذاران میتوانند به عنوان اجزای مکمل این معماری فعالیت کنند و یک زنجیره یکپارچه از «ایده تا بازار» را شکل دهند.
معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم گفت: در این چارچوب، دانشگاه به جای تمرکز صرف بر ایجاد واحدهای فناور، به سمت طراحی یک سبد متنوع از مسیرهای تجاریسازی حرکت خواهد کرد؛ مسیرهایی که میتواند از صدور مجوز فناوری و قراردادهای انتقال فناوری تا ایجاد اسپینآف دانشگاهی، تاسیس استارتاپ، سرمایهگذاری مشترک با بخش خصوصی و توسعه شرکتهای دانشبنیان را دربرگیرد.
استارتاپها موتور تبدیل دانش به ارزش
شهیکی با تاکید بر اهمیت کارآفرینی فناورانه گفت: در الگوی دانشگاه ارزشآفرین، استارتاپها و تیمهای کارآفرین دانشگاهی یکی از مهمترین موتورهای تبدیل دانش به ارزش محسوب میشوند.
وی افزود: حمایت از شکلگیری تیمهای استارتاپی، اعتبارسنجی مسئله و بازار، توسعه نمونه اولیه، دسترسی به زیرساختهای تخصصی، اتصال به شتابدهندهها و سرمایهگذاران و فراهم کردن امکان ورود به بازار باید به صورت یک زنجیره پیوسته در دانشگاه دنبال شود.
وی ادامه داد: مسیر حمایت از یک ایده فناورانه باید از مرحله مسئلهیابی و ایدهپردازی آغاز و از طریق اعتبارسنجی، توسعه فناوری، نمونهسازی، ایجاد تیم، طراحی مدل کسبوکار، جذب سرمایه، ثبت و مدیریت مالکیت فکری، ایجاد شرکت و ورود به بازار ادامه یابد.
شهیکی اظهار داشت: این رویکرد، علاوه بر افزایش احتمال موفقیت تجاری فناوریهای دانشگاهی، زمینه شکلگیری اسپینآفهای دانشگاهی و شرکتهای نوآور مبتنی بر دستاوردهای پژوهشی را فراهم میکند و ارتباط میان اعضای هیات علمی، دانشجویان، کارآفرینان، صنعت و سرمایهگذاران را تقویت خواهد کرد.
ایجاد شرکتهای رویشی دانشگاهی و استارتاپهای دانشگاهبنیان
معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم ایجاد شرکتهای رویشی دانشگاهی و استارتاپهایی با نقطه آغاز دانشگاه را از دیگر محورهای این طرح دانست و گفت: این اسپینآفها (به روایتی گفته میشود که براساس داستان و روایت دیگری شکل میگیرد) میتوانند ضمن حل مسائل واقعی جامعه و صنعت، منابع درآمدی پایداری را برای دانشگاهها، اعضای هیات علمی و دانشجویان ایجاد کنند.
وی ادامه داد: مسیر حمایت از یک ایده فناورانه باید از مرحله مسئلهیابی و ایدهپردازی آغاز و از طریق اعتبارسنجی، توسعه فناوری، نمونهسازی، ایجاد تیم، طراحی مدل کسبوکار، جذب سرمایه، ثبت و مدیریت مالکیت فکری، ایجاد شرکت و ورود به بازار ادامه یابد.
وی افزود: در الگوی جدید، دانشجوی مستعد تنها دریافتکننده آموزش نیست، بلکه میتواند به عنوان کارآفرین، بنیانگذار استارتاپ، توسعهدهنده فناوری یا عضو تیم نوآوری وارد زیستبوم دانشگاه شود. اعضای هیات علمی نیز علاوه بر نقش آموزشی و پژوهشی، میتوانند در چارچوب ضوابط مربوط، در توسعه فناوری و ایجاد اسپینآف مشارکت کنند.
تجاریسازی نباید به پایان پروژه پژوهشی موکول شود
شهیکی گفت: در الگوی پیشنهادی، تجاریسازی نباید به مرحله پایانی یک پروژه پژوهشی محدود شود، بلکه باید از ابتدای چرخه پژوهش، ظرفیت بازار، مسئله مشتری، قابلیت مالکیت فکری و مسیر تجاریسازی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: بر همین اساس، پیوند میان معاونتهای آموزشی، پژوهشی و فناوری دانشگاه اهمیت ویژهای خواهد داشت و مفاهیمی همچون کارآفرینی دانشجویی، آموزش مبتنی بر مسئله، پروژههای فناورانه، پایاننامههای تقاضامحور، پژوهشهای ماموریتگرا و یادگیری مبتنی بر تجاریسازی میتواند بخشی از این تحول ساختاری باشد.
هر دانشگاه متناسب با ظرفیت منطقه خود عمل میکند
معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم یکی دیگر از محورهای این طرح را انطباق زیرساختها و ماموریتهای فناوری دانشگاه با نیازهای منطقهای و مزیتهای اقتصادی و صنعتی هر دانشگاه عنوان کرد و گفت: قرار نیست یک نسخه واحد برای تمامی دانشگاهها طراحی شود، بلکه هر دانشگاه متناسب با ظرفیت علمی، زیرساختی، صنعتی و اقتصادی منطقه خود، حوزههای اولویتدار فناوری و نوآوری را تعریف خواهد کرد.
وی ادامه داد: این رویکرد میتواند دانشگاه را از یک بازیگر منفک از محیط پیرامون به لنگر نوآوری منطقهای تبدیل کند؛ نهادی که مسائل صنعت و جامعه را شناسایی میکند، برای آنها راهکار فناورانه توسعه میدهد و از طریق شبکهای از شرکتها، استارتاپها، سرمایهگذاران و نهادهای دولتی و عمومی، راهکارها را به بازار و عرصه اجرا میرساند.
حرکت به سمت حکمرانی یکپارچه فناوری و نوآوری
شهیکی همچنین بر ضرورت بازتعریف حکمرانی فناوری و نوآوری دانشگاه و تعیین دقیق نقش و ارتباط میان زیرنهادهای این زیستبوم تاکید کرد و گفت: هدف آن است که مراکز رشد، پارکهای علم و فناوری، دفاتر انتقال فناوری، شتابدهندهها، مراکز نوآوری، آزمایشگاههای دانشگاهها، صندوقهای پژوهش و فناوری و سایر بازیگران، به جای فعالیتهای جزیرهای، در قالب یک زنجیره ارزش یکپارچه فناوری و نوآوری فعالیت کنند.
وی افزود: ارزیابی عملکرد دانشگاه در این حوزه نیز میتواند از شاخصهای صرفا کمی نظیر تعداد واحدهای فناور، اختراعات یا قراردادها فراتر رفته و شاخصهایی همچون ارزش اقتصادی فناوریهای منتقلشده، تعداد و کیفیت اسپینآفها، سرمایه جذبشده و تعداد فناوریهای واردشده به بازار را نیز دربرگیرد.
معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم تصریح کرد: این الگو در مرحله نخست به صورت پایلوت در سه دانشگاه امیرکبیر، فردوسی مشهد و گیلان اجرا خواهد شد تا الزامات سازمانی، حقوقی، مالی و اجرایی آن در محیط واقعی دانشگاه مورد ارزیابی قرار گیرد.
وی گفت: سه دانشگاه پایلوت از سه زیستبوم متفاوت انتخاب شدهاند؛ یک دانشگاه از استان تهران، یک دانشگاه بزرگ خارج از تهران و یک دانشگاه از استانهایی که دسترسی محدودتری به منابع صنعتی و انسانی دارند.
شهیکی افزود: نتایج این مرحله میتواند مبنای اصلاح و تکمیل مدل و سپس توسعه آن در سایر دانشگاهها قرار گیرد؛ به گونهای که دانشگاههای کشور بتوانند متناسب با ماموریت و ظرفیت خود، به سمت شکلدهی به زیستبوم دانشگاهی مسئلهمحور، شبکهای و ارزشآفرین حرکت کنند.
دانشگاه باید دانش را به فناوری و فناوری را به کسبوکار تبدیل کند
به نقل از ایرنا، وی تاکید کرد: این طرح در نهایت به دنبال تغییر یک رویکرد بنیادین است؛ دانشگاه تنها تولیدکننده دانش نباشد، بلکه دانش را به فناوری، فناوری را به کسبوکار و کسبوکار را به ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل کند.
معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم افزود: در این مسیر، استارتاپها، اسپینآفهای دانشگاهی، انتقال فناوری، سرمایهگذاری و ارتباط ساختاریافته با صنعت، اجزای اصلی معماری جدید زیستبوم فناوری دانشگاه خواهند بود و با بازطراحی این زیستبوم، نقش دانشگاه در حل مسائل واقعی جامعه و صنعت پررنگتر خواهد شد.