انتشار آگهیهای جعلی با قیمتهای وسوسهکننده، درخواست بیعانه و سپس حذف آگهی و مسدود کردن شماره قربانی، به یکی از شگردهای کلاهبرداران در سکوهای خرید و فروش اینترنتی تبدیل شده است؛ پلیس فتا با هشدار درباره این شیوه، از شهروندان خواسته پیش از احراز هویت فروشنده و مشاهده کالا، هیچ مبلغی را به عنوان بیعانه پرداخت نکنند.
به گزارش سیناپرس، این روزها یکی از شگردهای پرتکرار کلاهبرداران در سکوهای خرید و فروش اینترنتی، آگهیهای جذاب با قیمتهای وسوسهکننده و درخواست بیعانه برای رزرو کالا و سپس قطع ارتباط است. مجرمان سایبری با انتشار آگهیهای جعلی برای کالاهایی مانند خودرو، تلفن همراه، لوازم خانگی، طلا و حتی املاک، تلاش میکنند قربانی را به پرداخت مبلغی تحت عنوان بیعانه ترغیب کنند، مبلغی که پس از واریز آن، آگهی حذف و شماره تلفن قربانی مسدود میشود.
بازار خرید و فروش اینترنتی در سالهای اخیر به یکی از بخشهای جداییناپذیر زندگی مردم تبدیل شده است، بسیاری از شهروندان برای خرید کالا، فروش وسایل دستدوم یا پیدا کردن محصول مورد نیاز خود، به سکوهای آنلاین مراجعه میکنند، سرعت، تنوع و دسترسی آسان باعث شده این بازارها طرفداران زیادی داشته باشند، اما همین ویژگیها فرصتی نیز برای سوءاستفاده مجرمان فراهم کرده است.
یکی از سادهترین و در عین حال مؤثرترین شگردهای کلاهبرداری در این فضا، دریافت بیعانه است، کلاهبردار کالایی را که ممکن است اصلاً در اختیار نداشته باشد، با قیمتی جذاب آگهی میکند و پس از تماس مشتری، با بهانههایی مانند وجود مشتریان متعدد، درخواست رزرو کالا یا هزینه ارسال، از خریدار میخواهد مبلغی را به عنوان بیعانه واریز کند.
پس از انتقال وجه، سناریو وارد مرحله دیگری میشود، فروشنده جعلی دیگر پاسخ تماس را نمیدهد، شماره تلفن قربانی را مسدود میکند و حتی ممکن است آگهی را از پلتفرم حذف کند، در این شرایط، فرد نه کالایی دریافت کرده و نه راه سادهای برای بازگرداندن پول خود دارد.
آگهیهای جعلی؛ طعمهای برای شکار خریداران عجول
رئیس پلیس فتا استان آذربایجان شرقی اخیراً از شناسایی و دستگیری فردی خبر داده است که با درج آگهیهای جعلی در سایتهای خرید و فروش کالا، از ۸۰ نفر کلاهبرداری کرده بود، متهم پس از دریافت وجه، آگهی جعلی را حذف و شماره تلفن قربانیان را نیز مسدود میکرد تا امکان تماس و پیگیری از سوی آنها وجود نداشته باشد.
این پرونده نشان میدهد کلاهبرداری با شگرد بیعانه صرفاً یک تخلف محدود و موردی نیست و میتواند قربانیان متعددی داشته باشد، یک فرد با ساختن چند آگهی جعلی و جلب اعتماد کاربران میتواند در مدت کوتاهی مبالغ مختلفی از افراد دریافت کند.
کلاهبرداران معمولاً روی دو نقطه ضعف اصلی دست میگذارند، قیمت پایین و ایجاد احساس عجله، آنها ممکن است کالایی را پایینتر از قیمت معمول بازار عرضه کنند و در ادامه به خریدار بگویند که افراد دیگری نیز برای خرید آن کالا اعلام آمادگی کردهاند، در چنین شرایطی، فرد برای اینکه فرصت خرید را از دست ندهد، ممکن است بدون بررسی کافی، مبلغی را به عنوان بیعانه پرداخت کند.
گاهی نیز کلاهبردار برای واقعی جلوه دادن آگهی، از تصاویر کالاهای واقعی استفاده میکند، حتی ممکن است اطلاعاتی درباره مشخصات فنی کالا ارائه دهد یا برای جلب اعتماد، تصاویر کارت شناسایی، فاکتور خرید یا اسناد جعلی ارسال کند، در این میان، شهروندان باید بدانند که تصویر کالا، رسید پرداخت، فاکتور یا حتی اطلاعات هویتی ارسالشده در فضای مجازی به تنهایی نمیتواند تضمینکننده اعتبار فروشنده باشد.
یکی دیگر از شگردهای مورد استفاده مجرمان، ایجاد فشار روانی برای تصمیمگیری سریع است، جملههایی مانند فقط تا چند دقیقه دیگر، مشتری دیگری منتظر است یا برای رزرو باید همین الان بیعانه بدهید میتواند فرد را از انجام بررسیهای لازم بازدارد و قاعده ساده در پیشگری از کلاهبرداری است که اگر معاملهای واقعی باشد، نباید خریدار را مجبور کند بدون بررسی و اطمینان، پول خود را به حساب فردی ناشناس واریز کند.
فروشنده جعلی، خریدار عجول؛ هر دو در معرض کلاهبرداری
مختار رضایی، معاون فرهنگی اجتماعی پلیس فتای فراجا، با اشاره به تغییر مداوم شگردهای مجرمان سایبری، درباره شیوههای مختلف کلاهبرداری در فضای مجازی هشدار داده است.
به گفته وی، جرایم سایبری شکلهای مختلفی دارند و مجرمان نیز بهطور مداوم روشهای خود را تغییر میدهند؛ از لینکهای آلوده و فایلهای ناشناس گرفته تا صفحات و رباتهای جعلی که با هدف سرقت اطلاعات یا فریب کاربران طراحی میشوند.
در معاملات آنلاین نیز بیعانه یکی از نقاطی است که میتواند زمینه سوءاستفاده را فراهم کند؛ بنابراین شهروندان نباید صرفاً به دلیل مشاهده یک آگهی در یک سکوی شناختهشده تصور کنند که فرد آگهیدهنده نیز حتماً معتبر است، نکته مهم این است که سکوهای خرید و فروش صرفاً بستر ارتباط میان خریدار و فروشنده هستند و مشاهده یک آگهی به معنای تأیید هویت یا اعتبار کامل آگهیدهنده نیست.
از سوی دیگر، کلاهبرداری تنها متوجه خریداران نیست، فروشندگان نیز با شگردهای دیگری هدف قرار میگیرند. یکی از روشهای رایج، ارسال رسید جعلی پرداخت است. فردی خود را خریدار معرفی میکند، مدعی میشود وجه را واریز کرده و تصویر یک رسید بانکی جعلی را برای فروشنده میفرستد، اگر فروشنده بدون بررسی موجودی حساب، کالا را تحویل دهد، ممکن است هم کالا را از دست بدهد و هم وجهی دریافت نکرده باشد.
به همین دلیل پلیس فتا تأکید کرده است که فروشندگان نباید صرفاً به تصویر رسید پرداخت اعتماد کنند، ملاک معامله، واریز واقعی وجه و مشاهده آن در حساب فروشنده است، نه تصویری که در پیامرسان برای او ارسال میشود.
در معاملات گرانقیمت نیز احتیاط باید چند برابر شود، خرید خودرو، طلا، گوشیهای گرانقیمت، تجهیزات الکترونیکی و سایر کالاهای باارزش نباید صرفاً بر مبنای چند پیام و یک تماس تلفنی انجام شود، در چنین مواردی، احراز هویت طرف معامله و انجام معامله به شکل حضوری میتواند بخش قابل توجهی از خطرات را کاهش دهد، قانون طلایی معاملات اینترنتی، قبل از پرداخت، کالا و فروشنده را احراز کنید
مهمترین اصل برای مقابله با کلاهبرداریهای بیعانهای، ساده، اما حیاتی است: برای خرید کالایی که هنوز آن را ندیدهاید و فروشنده آن را احراز نکردهاید، بیعانه پرداخت نکنید، اگر فروشنده اصرار دارد که بدون پرداخت مبلغی امکان معامله وجود ندارد، خریدار باید نسبت به این موضوع حساس شود، بهخصوص زمانی که قیمت کالا به شکل غیرعادی پایین است یا فروشنده برای پرداخت پول، زمان محدودی تعیین میکند.
خریداران باید پیش از هرگونه پرداخت، قیمت کالا را با نمونههای مشابه مقایسه کنند، اختلاف قیمت غیرمنطقی میتواند یکی از نشانههای آگهی جعلی باشد، همچنین بهتر است اطلاعات تماس و مشخصات فروشنده بررسی شود و در صورت امکان، معامله به شکل حضوری انجام شود.
در خرید کالاهای باارزش، دیدن کالا، بررسی اصالت و مشخصات آن و احراز هویت فروشنده اهمیت بیشتری دارد، برای نمونه، در معامله طلا صرفاً دیدن تصویر محصول در فضای مجازی کافی نیست و باید اصالت کالا و هویت فروشنده مورد بررسی قرار گیرد، از سوی دیگر، شهروندان نباید اطلاعات بانکی و رمزهای خود را در اختیار افراد ناشناس قرار دهند و نباید برای دریافت وجه یا انجام معامله روی لینکهایی که از سوی افراد ناشناس ارسال میشود کلیک کنند.
در کنار بیعانه، شهروندان باید مراقب شگردهای مکمل نیز باشند؛ از جمله ارسال لینک پرداخت جعلی، درخواست نصب برنامه، فرستادن فایل ناشناس، اعلام برنده شدن در قرعهکشی یا معرفی درگاههای جعلی، واقعیت این است که کلاهبردار برای سرقت پول همیشه به ابزار پیچیده نیاز ندارد، گاهی یک آگهی ساده، یک قیمت وسوسهکننده و درخواست مبلغی به عنوان بیعانه کافی است، بنابراین در خریدهای اینترنتی، عجله میتواند به قیمت از دست رفتن سرمایه تمام شود، شهروندان باید قبل از انتقال هر مبلغی، از واقعی بودن کالا، هویت فروشنده و شرایط معامله اطمینان حاصل کنند.
به نقل از دانشجو، بیعانه، هرچقدر هم مبلغ آن کم باشد، زمانی که به حساب فرد ناشناس و بدون احراز هویت واریز شود، میتواند آغاز یک کلاهبرداری باشد، توصیه پلیس به شهروندان روشن است، در سکوهای خرید و فروش، برای کالاهای آگهیشده به افراد ناشناس بیعانه پرداخت نکنید، در صورت خرید کالاهای گرانقیمت، معامله را حضوری انجام دهید و اگر فروشنده هستید، تنها زمانی کالا را تحویل دهید که وجه را در حساب خود مشاهده کرده باشید.
در نهایت، اگر فردی قربانی کلاهبرداری اینترنتی شد، نباید موضوع را به تأخیر بیندازد، گزارش سریع حادثه میتواند در پیگیری و مسدودسازی وجوه ناشی از کلاهبرداری مؤثر باشد، مهمتر از همه اینکه پیشگیری همچنان کمهزینهتر از پیگیری یک کلاهبرداری است؛ در معامله اینترنتی، اول احراز کنید، بعد پرداخت کنید.