سامانه «مانند» مرکز اطلاعات علمی جهاددانشگاهی با هدف کمک به پژوهشگران برای بررسی میزان مشابهت متون علمی راه اندازی شده است. این سامانه با مقایسه متن مقاله با مجموعه گستردهای از منابع علمی، گزارشی از میزان مشابهت، بخشهای همپوشان و منابع احتمالی را در اختیار کاربران قرار میدهد.
به گزارش سیناپرس، روابط عمومی مرکز اطلاعات علمی جهاددانشگاهی اعلام کرد SID، سامانه «مانند» با هدف فراهم کردن امکان بررسی میزان مشابهت متون علمی در دسترس پژوهشگران قرار دارد تا نویسندگان بتوانند پیش از ارسال مقاله و سایر آثار علمی، وضعیت متن خود را بررسی کنند.
امروزه نوشتن یک مقاله علمی فقط به پایان رساندن متن محدود نمیشود. پژوهشگر پس از هفتهها مطالعه و جستوجوی منابع، تحلیل و نگارش، باید مقاله را بارها بازبینی کند تا آماده ارسال به نشریه شود. درست در همین مرحله، پیش از ارسال مقاله، یک سؤال مهم مطرح میشود: آیا بخشی از این متن با منابع علمی منتشرشده مشابهت دارد؟
پاسخ به این سؤال پیش از ارسال مقاله میتواند به پژوهشگر کمک کند تا اگر بخشی از متن نیازمند بازبینی است، آن را پیش از ورود مقاله به فرآیند داوری بررسی و اصلاح کند.
البته وجود مشابهت میان یک مقاله و منابع دیگر، بهتنهایی به معنای سرقت علمی نیست. در متون علمی، استفاده از اصطلاحات تخصصی، تعاریف، عبارات رایج، روشهای علمی و نقلقولهای مستند میتواند بهطور طبیعی باعث ایجاد مشابهت شود. بنابراین آنچه برای پژوهشگر اهمیت دارد، صرفاً دانستن یک درصد نیست؛ بلکه شناسایی بخشهای مشابه و منابع مرتبط با آنهاست تا بتواند درباره هر مورد، بررسی و تصمیم لازم را انجام دهد.
باتوجه به حجم گسترده منابع علمی و دشواری بررسی دستی آنها، دسترسی به ابزاری که بتواند این فرآیند را بهصورت منسجم و در قالب یک گزارش مشخص در اختیار پژوهشگر قرار دهد، میتواند مرحلهای مهم در آمادهسازی مقاله پیش از ارسال باشد؛ نیازی که سامانه «مانند» مرکز اطلاعات علمی جهاددانشگاهی (SID) برای پاسخ به آن طراحی شده است.
سامانه sid.ir/manand متن بارگذاریشده را با منابع علمی موجود مقایسه میکند و نتیجه را در قالب گزارشی قابل بررسی ارائه میدهد. براساس معرفی مرکز اطلاعات علمی، این سامانه از پشتوانه بیش از ۳۵ میلیون مقاله و سند علمی برخوردار است و امکان بررسی متون در برابر این مجموعه را فراهم میکند.
گزارش سامانه «مانند» نیز تنها به نمایش یک عدد محدود نمیشود. پژوهشگر میتواند میزان مشابهت، بخشهای دارای همپوشانی و منابع احتمالی مرتبط را مشاهده کند و گزارش نهایی را دانلود و برای بازبینی مقاله در اختیار داشته باشد.
به این ترتیب، اگر در بخشی از مقاله مشابهتی شناسایی شود، نویسنده میتواند پیش از ارسال، متن و منابع را دوباره بررسی کند و در صورت نیاز اصلاحات لازم را انجام دهد. این بررسی به معنای صدور حکم درباره وجود یا نبود تخلف علمی نیست، بلکه اطلاعاتی در اختیار پژوهشگر قرار میدهد تا بتواند با آگاهی بیشتری درباره متن خود تصمیم بگیرد.
فرآیند آمادهسازی یک مقاله علمی ممکن است ماهها زمان ببرد و هر مرحله از آن بخشی از مسیر رسیدن پژوهش به مرحله انتشار است. در این میان، بررسی مشابهت میتواند یکی از آخرین کنترلهایی باشد که پژوهشگر پیش از ارسال مقاله انجام میدهد؛ کنترلی که فرصت بازبینی متن را پیش از ورود آن به فرآیند داوری که بعضاً زمان بر خواهد بود را فراهم میکند.
سامانه sid.ir/manand مرکز اطلاعات علمی در دسترس پژوهشگران است تا بررسی مشابهت مانند بررسی منابع، ویرایش متن و کنترل نهایی مقاله، پیش از ارسال انجام شود. پژوهشگران میتوانند با مراجعه به سامانه «مانند»، متن خود را بارگذاری کرده و پس از انجام بررسی، گزارش میزان مشابهت، بخشهای همپوشان و منابع احتمالی را مشاهده و دریافت کنند.