تا به امروز محل دقیق مقبره عیسی مسیح ناشناخته باقی مانده و هیچکس بهطور قطع نمیدانست این مکان کجاست. هرچند سنت مسیحی کلیسای مقبره مقدس را بهعنوان محل دفن معرفی میکند، اما شواهد باستانشناسی قطعی در دست نبود و هویت واقعی این مکان همواره محل تردید و بحث میان پژوهشگران بوده است. به تازگی اما تیمی از باستان شناسان ایتالیایی موفق به کشف رمز از این موضوع مهم تاریخی شدند.
به گزارش سیناپرس، یافتههای باستانشناسی جدید در زیر کلیسای مقبره مقدس (Church of the Holy Sepulchre) در بیت المقدس، شباهتهای چشمگیری با توصیفهای انجیل از مکانی را نشان میدهند که عیسی مسیح در آنجا دفن شده است. باستانشناسان ایتالیایی در این مطالعات آثاری از یک چشمانداز باستانی تدفینی شامل مقبرههای صخرهای، زمینهای کشتشده و یک باغ را شناسایی کردهاند؛ هرچند این شواهد ثابت نمیکنند که این مکان همان مقبره حضرت عیسی باشد اما شواهد به طرز شگفت انگیزی با توصیفات محل دفن این پیامبر تطبیق دارد.
فرانچسکا رومانا استاسولا (Francesca Romana Stasolla)، سرپرست این کاوشها از دانشگاه لا ساپینتسا رم (La Sapienza University of Rome)، اعلام کرد که در بررسی های جدید خود شواهدی از یک چشم انداز تدفینی یافته اند. این کاوش ها در کلیسای مقبره مقدس انجام شده است؛ کلیسایی متعلق به قرن چهارم میلادی که بر روی مکانی ساخته شده که طبق متون مسیحی، عیسی (ع) در آن جا مصلوب، دفن و در روز عید پاک دوباره زنده شده است. این کلیسا امروز یکی از مهم ترین مکان های زیارتی جهان مسیحیت است و سالانه حدود چهار میلیون بازدیدکننده دارد.
کاوشها در این محوطه از سال ۲۰۲۲ بهعنوان بخشی از کار مرمت کف کلیسا آغاز شد و در مراحل پایانی در سال ۲۰۲۵، باستانشناسان به یک چشمانداز باستانی متمایز برخوردند. در زیر کلیسا، یک معدن سنگ متروک، قطعات زمین های کشت شده، مقبره های صخره ای و یک باغ باستانی شناسایی شد. این یافته ها بهویژه بهدلیل شباهت با توصیف انجیل یوحنا اهمیت دارند؛ جایی که آمده است در محل مصلوب شدن عیسی، باغی وجود داشته و در آن باغ مقبره ای نو که هنوز کسی در آن دفن نشده بود. هرچند در آن مقبره خاص هیچ بقایای انسانی یافت نشد، باستانشناسان همخوانی ویژگیهای این مکان با روایتهای کتاب مقدس را قابلتوجه می دانند. انجیل یوحنا همچنین محل مصلوب شدن را نزدیک بیت المقدس ذکر کرده و اشاره دارد که عیسی «بیرون از دروازه» شهر رنج کشید. نکته جالب توجه این است که محل این معدن سنگ در زمان زندگی حضرت عیسی در واقع بیرون از دیوارهای بیت المقدس قرار داشته است. بخش هایی از معدن حدود شش متر عمق داشته و با خاک پر شده بود که نشان می دهد این منطقه بعدها برای کشت مورد استفاده قرار گرفته است.
از سوی دیگر شواهد کشاورزی منطقه با کشف آثاری مرتبط با درختان زیتون و تاکستان هایی که به دوره حدود سال ۳۳ میلادی، زمان تقریبی مرگ عیسی (ع)، بازمیگردند، تقویت میشود. استاسولا در این رابطه گفت که انجیل به منطقهای سبز میان جلجتا و مقبره اشاره کرده و ما امروزه این مزارع کشتشده را شناسایی کرده ایم. مقبره ها نیز اهمیت ویژهای دارند؛ زیرا مستقیماً در صخره تراشیده شدهاند و نشان می دهند این منطقه بهعنوان محل تدفین استفاده می شده است. این ویژگی با توصیف های انجیل های متی، مرقس و لوقا همخوانی دارد که مقبره عیسی را از سنگ تراشیده شده معرفی میکنند.
البته باید توجه داشت شواهد مورد بررسی محدود به همخوانی با متون کتاب مقدس نیست زیرا یکی از اتاقهای تدفینی خاص با ساختاری رومی که در دوره امپراتور هادریان در قرن دوم میلادی ساخته شده بود، مسدود شده بود.
یافته های باستان شناسی نشان می دهد حدود دویست سال بعد، در زمان امپراتور کنستانتین ، سازندگان آن ساختار رومی را تخریب کردند و مکان را کاویدند و مقبره را دوباره آشکار ساختند. سپس آن را از سایر اتاقهای تدفینی جدا کرده و یک زیارتگاه مسیحی متمایز پیرامون آن ایجاد کردند تا مؤمنان بتوانند گرد هم آیند و دعا کنند.
البته شواهد باستانشناسی بهطور قطع ثابت نمیکنند که این مکان خاص همان محل دفن عیسی است. با این حال، تلاش برای حفظ و برجسته کردن آن از نخستین سدههای مسیحیت، این ارزیابی را تقویت میکند که آگاهی از اهمیت این مکان ممکن است از نسلهای اولیه مسیحیان منتقل شده باشد. برای استاسولا، اهمیت واقعی کاوش تنها به تأیید یک روایت کتاب مقدسی محدود نمیشود. وی در این رابطه گفت که گنج واقعی که در حال کشف آن هستند، داستان مردمی است که این مکان را به آنچه هست تبدیل کرده اند و ایمان خود را در اینجا ابراز نمودهاند.
در خاتمه گفتنی است نتایج اولیه این پژوهش در نشریه باستانشناسی لیبر آنووس (Liber Annuus) منتشر شده است.
ترجمه: احسان محمدحسینی