مریخنورد کنجکاوی ناسا در تازهترین تصاویر خود میدانی وسیع از ساختارهای چندضلعی را در دهانه گیل ثبت کرده است؛ اشکالی کوچک با اندازه حدود ۴ تا ۸ سانتیمتر که احتمالاً بر اثر خشکشدن گلهای باستانی شکل گرفتهاند. دانشمندان میگویند این ساختارها میتوانند سرنخ مهمی از چرخههای شدید خشک و مرطوب و شرایط آبوهوایی مریخ در حدود ۳.۸ تا ۳.۶ میلیارد سال پیش ارائه کنند.
به گزارش سیناپرس، مریخنورد کنجکاوی ناسا تصاویر جدیدی از سطح مریخ ارسال کرده که میدانی وسیع از ساختارهای چندضلعی را نشان میدهد. این اَشکال که اندازهای بین ۴ تا ۸ سانتیمتر دارند، ممکن است نشانهای از چرخههای شدید خشک و مرطوب در گذشته مریخ باشند.
سطح مریخ پر از مناظر خیرهکنندهای است که در کمتر جایی از منظومه شمسی دیده میشود. دلیلش این است که برخلاف زمین، در مریخ خبری از فعالیتهای زمینساختی (جابهجایی لایههای زمین)، آتشفشانهای فعال یا آب روان نیست تا سطح سیاره را تغییر دهند. طوفانهای گردوغبار مریخ هم تأثیر چندانی نداشتهاند و به همین دلیل، سطح این سیاره، میلیاردها سال تقریباً دستنخورده باقی مانده است. همین ویژگی به دانشمندان اجازه میدهد تا مانند یک باستانشناس، لایههای تاریخ مریخ را ورق بزنند و دریابند که این سیاره در گذشته به چه شکل بوده است.
کشف میدانی از اَشکال چندضلعی
مریخنورد کنجکاوی بهتازگی تصاویری از منطقهای در مریخ ارسال کرده که در آن، سطح پوشیده از اَشکال هندسی شبیه به چندضلعی است. پیشتر چنین اَشکالی در مناطق دیگری از مریخ دیده شده بود، اما برای کنجکاوی، این اولینبار بود که چنین منظرهای را از نزدیک ثبت میکرد.
این اَشکال چگونه شکل گرفتهاند؟
بهگمان دانشمندان، این اشکال چندضلعی در اثر خشکشدن گِلهای باستانی بهوجود آمدهاند؛ درست مانند تَرکهایی که در کف گِلهای خشکشده روی زمین میبینیم. بر اساس مطالعهای که در سال ۲۰۲۳ میلادی در نشریه نِیچِر/ Nature منتشر شد، چرخههای شدید خشک و مرطوب در دهانه گِیل باعث شکلگیری این تَرکها شده است. این چرخهها احتمالاً حدود ۳٫۸ تا ۳٫۶ میلیارد سال پیش رخ دادهاند؛ دورهای که دانشمندان احتمال میدهند، آبوهوای مریخ به زمین امروزی شباهت داشته است.
تفاوت با دیگر مناطق مریخ
اَشکال چندضلعی در نقاط مختلف مریخ دیده شدهاند، اما هرکدام ممکن است دلیل متفاوتی برای شکلگیری داشته باشند. در برخی مناطق، این اَشکال در اثر یخبستن و آبشدن مکرر آب در سطح خاک، و در برخی دیگر در اثر فشارهای زمینساختی یا آتشفشانی بهوجود آمدهاند. نکته جالب این است که دهانه گیل تنها مکانی در مریخ است که این گِلهای تَرکخورده باستانی، توسط یک مریخنورد از نزدیک مشاهده شدهاند.
تفاوت در اندازه
اَشکال چندضلعی که مریخنوردها از نزدیک میبینند، معمولاً کوچک هستند و اندازهشان بین ۴ تا ۸ سانتیمتر است. اما مدارگردهایی که از فاصله دور مریخ را رصد میکنند، اَشکال بسیار بزرگتری دیدهاند که قطر برخی از آنها به بیش از ۳۵۰ متر میرسد. این تفاوت اندازه نشان میدهد که این اَشکال ممکن است در شرایط مختلفی شکل گرفته باشند.
گام بعدی: بررسی شیمیایی اَشکال
به نقل از ایرنا، دکتر اشوین واساوا (Ashwin Vasavada)، دانشمند مأموریت کنجکاوی در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا توضیح داد: مناظر شگفتانگیز زیادی را بهواسطه چشمان مریخنورد کنجکاوی دیدهایم، اما این دریای چندضلعیها واقعاً نفسمان را بند آورد. ما شکل و ترکیب شیمیایی آنها را به دقت اندازهگیری کردهایم و امیدواریم که در دادهها، نشانههایی برای درک چگونگی شکلگیری این ساختارها وجود داشته باشد.
جزئیات این تصاویر در وبگاه رسمی ناسا منتشر شده است.