یک کمپین تبلیغاتی طنز با پیشنهاد استفاده از ادرار برای خنککردن دیتاسنترها ناخواسته به یک راهکار واقعی اشاره کرده است؛ استفاده از آب بازیافتی حاصل از تصفیه فاضلاب میتواند مصرف آب آشامیدنی مراکز داده هوش مصنوعی را کاهش دهد.
به گزارش سیناپرس، یک کمپین تبلیغاتی طنزآمیز از سوی شرکت نوشیدنی Liquid Death با حضور جیسون کلس، ستاره سابق تیم فوتبال آمریکایی فیلادلفیا ایگلز به موضوعی جدی درباره مصرف گسترده آب در مراکز داده هوش مصنوعی پرداخته است. این کمپین که اگرچه در ظاهر از مردم میخواهد برای خنککردن رایانهها ادرار کنند اما پشت این شوخی یک واقعیت علمی و زیستمحیطی وجود دارد: استفاده از آب بازیافتی و منابع آب جایگزین میتواند وابستگی مراکز داده به آب آشامیدنی را کاهش دهد.
کلس در این ویدئوی تبلیغاتی با لحنی طنز میگوید: مراکز داده هوش مصنوعی میلیونها گالن آب هدر میدهند. به همین دلیل Liquid Death و Garage Beer با هم همکاری کردهاند. ما میخواهیم ادرار شما مراکز داده را خنک کند.
در ادامه این تبلیغ گروهی از مردم در حالی که نوشیدنیهای تبلیغاتی این دو برند را در دست دارند از میان یک مزرعه عبور میکنند و همخوانی میکنند: بیایید با هم روی رایانهها ادرار کنیم تا بشریت را نجات دهیم! اما نکته جالب اینجاست که این شوخی تبلیغاتی ناخواسته به یک راهکار واقعی برای کاهش مصرف آب مراکز داده اشاره میکند.
آب بازیافتی؛ راهکار واقعی پشت یک شوخی
مایکل اوبرادوویچ، معاون حسابهای جهانی مراکز داده در شرکت Ecolab در گفتوگو با TechCrunch این تبلیغ را طنزآمیز دانست اما تاکید کرد که در دنیای واقعی منابع آب جایگزین در حال حاضر نیز برای خنککردن مراکز داده استفاده میشوند.
به گفته او یکی از این منابع جایگزین آب بازیافتی است، آبی که با تصفیه فاضلاب و پساب به دست میآید و میتوان آن را برای استفاده مجدد آماده کرد.
برونو پیگات، مدیر اجرایی انجمن WateReuse و سرپرست پیشین بخش آب در آژانس حفاظت محیطزیست آمریکا (EPA) نیز توضیح داد که فاضلاب و پساب شهری حاوی مواد مختلفی از جمله ادرار انسان است اما این به معنای استفاده مستقیم از ادرار برای خنککردن مراکز داده نیست.
او تاکید کرد که ادرار را میتوان در فرایندهای تصفیه به آب قابل استفاده تبدیل کرد و همین رویکرد اساس استفاده از آب بازیافتی است.
چرا نمیتوان مستقیما از ادرار برای خنککردن دیتاسنتر استفاده کرد؟
اگرچه ایده استفاده مستقیم از ادرار در تبلیغ Liquid Death خندهدار است اما از نظر فنی عملی نیست.
به گزارش انگجت، پیگات توضیح میدهد که ادرار حاوی نمکها، اوره، باکتریها و مواد آلی مختلفی است که میتوانند روی تجهیزات و سطوح رسوب معدنی ایجاد کنند بنابراین اگر ادرار مستقیما وارد برج خنککننده شود تجهیزات به پاکسازی مداوم نیاز خواهند داشت.
یکی از روشهای رایج خنکسازی خنکسازی تبخیری است. در این روش هوای گرم از میان آب عبور میکند و بخشی از آب با تبخیر گرما را از سیستم خارج میکند.
به گفته پیگات استفاده مستقیم از ادرار در چنین سیستمی میتواند به دلیل وجود ترکیبات مختلف در آن مشکلات جدی ایجاد کند.
از ادرار تا آب قابل استفاده
فناوری لازم برای تبدیل ادرار به آب آشامیدنی وجود دارد. فضانوردان نیز در ماموریتهای فضایی از فناوریهای تصفیه برای بازیابی آب استفاده میکنند زیرا امکان حمل مقادیر نامحدود آب به فضا وجود ندارد.
با این حال اجرای چنین فرایندی در مقیاس بسیار بزرگ برای مراکز داده، دستکم در شرایط فعلی، راهکار کارآمدی محسوب نمیشود. علاوه بر این دسترسی مستقیم به میلیونها گالن ادرار نیز امکانپذیر نیست.
در عوض ادرار و سایر پسابهای انسانی در نهایت وارد سیستم فاضلاب میشوند و در تصفیهخانهها مورد پردازش قرار میگیرند. این همان جایی است که فناوری آب بازیافتی میتواند وارد چرخه شود.
تصفیهخانهها با استفاده از فناوریهایی مانند راکتورهای زیستی غشایی، اسمز معکوس و نور فرابنفش و همچنین فرایندهای دیگر فاضلاب را تصفیه میکنند تا آب حاصل برای کاربردهای صنعتی مناسب شود. در برخی موارد نیز میتوان این آب را تا حدی تصفیه کرد که برای آشامیدن قابل استفاده باشد.
گرتا زورنز، رهبر بخش استفاده مجدد از آب در شرکت مهندسی CDM Smith میگوید استفاده از آب بازیافتی برای خنکسازی صنایع مختلف موضوع جدیدی نیست و دهههاست انجام میشود اما افزایش ساخت مراکز داده باعث رشد قابل توجه تقاضا برای استفاده از آب بازیافتی در این بخش شده است.
او میگوید در شرایط کنونی بخش قابل توجهی از فعالیت روزمرهاش به پروژههای استفاده از آب بازیافتی برای مراکز داده اختصاص دارد.
رشد مراکز داده و افزایش فشار بر منابع آب
استفاده از آب بازیافتی میتواند میزان وابستگی مراکز داده به منابع آب آشامیدنی را کاهش دهد اما اجرای آن نیازمند زیرساختهای گسترده است.
زورنز توضیح میدهد که مراکز داده باید به تصفیهخانههای فاضلابی نزدیک باشند که ظرفیت کافی برای تامین حجم بالای آب مورد نیاز آنها را داشته باشند. این مسئله در مناطق روستایی دشوارتر است زیرا تصفیهخانههای موجود در این مناطق معمولا برای تصفیه میلیونها گالن آب در روز طراحی نشدهاند.
یکی از نمونههای قابل توجه شهرستان لودون در ایالت ویرجینیاست که در خارج از واشنگتن دیسی قرار دارد و بیش از ۲۵۰ مرکز داده در آن فعال است. دستکم ۲۴ مرکز داده دیگر نیز برای این منطقه برنامهریزی شده است.
بر اساس دادههای سال ۲۰۲۵ مراکز داده لودون مجموعا روزانه حدود ۲۰۰ میلیون گالن آب بازیافتی مصرف میکردند. با این حال این میزان تنها حدود ۴۳ درصد از کل مصرف روزانه آب مراکز داده این منطقه را تشکیل میدهد.
بر اساس اطلاعات Loudoun Water حدود ۲۶۰ میلیون گالن دیگر در روز، معادل ۵۷ درصد مصرف آب مراکز داده منطقه از منابع آب آشامیدنی تأمین میشود.
این آمار نشان میدهد که حتی در منطقهای که استفاده از آب بازیافتی در مقیاس گسترده انجام میشود هنوز بخش قابل توجهی از نیاز مراکز داده از منابع آب شرب تامین میشود.
زورنز تاکید میکند که ایجاد زیرساختهای مورد نیاز زمانبر است و بسیاری از این زیرساختها در مناطقی که مراکز داده جدید ساخته میشوند از قبل وجود ندارند.
مراکز داده میتوانند به توسعه زیرساخت آب کمک کنند
اوبرادوویچ معتقد است رشد صنعت هوش مصنوعی میتواند حتی به تامین سرمایه لازم برای توسعه زیرساختهای تصفیه و استفاده مجدد از آب کمک کند.
به عنوان نمونه شرکت متا اعلام کرده است که دستکم ۲۷۰ میلیون دلار در پروژههای زیرساخت فاضلاب در نزدیکی مراکز داده خود سرمایهگذاری خواهد کرد.
اوبرادوویچ معتقد است مراکز داده میتوانند بهعنوان یکی از تامینکنندگان مالی اصلی توسعه زیرساختهای آب در جوامع محلی عمل کنند. به گفته او در برخی مناطق اپراتورهای مراکز داده در تعامل با جوامع محلی متعهد شدهاند بخشی از سرمایه مورد نیاز شهرداریها برای رفع مشکلات زیرساختی آب را تامین کنند.
پیشنهاد مشوق مالیاتی برای توسعه آب بازیافتی
در کنار سرمایهگذاری شرکتها سیاستگذاری نیز میتواند در گسترش استفاده از آب بازیافتی نقش داشته باشد.
پیگات پیشنهاد کرده است قانونی تصویب شود که برای توسعه زیرساختهای آب بازیافتی در صنایع ۳۰ درصد اعتبار مالیاتی در نظر بگیرد.
او معتقد است چنین مشوقی میتواند سرعت ورود مراکز داده و سایر صنایع به حوزه استفاده از آب بازیافتی را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
یک تبلیغ طنز که به نگرانی جدی درباره هوش مصنوعی اشاره میکند
اگرچه تبلیغ Liquid Death قرار نیست مردم را واقعا به جمعآوری ادرار و ریختن آن روی مراکز داده تشویق کند اما این کمپین طنز به یکی از چالشهای جدی گسترش هوش مصنوعی اشاره دارد.
مراکز داده برای پردازش حجم عظیم داده و اجرای مدلهای هوش مصنوعی به تجهیزات محاسباتی قدرتمندی نیاز دارند. این تجهیزات گرمای زیادی تولید میکنند و برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دما به سامانههای خنککننده نیاز دارند، سامانههایی که در برخی روشها مصرف قابل توجهی آب دارند.
افزایش نگرانیها درباره مصرف آب مراکز داده باعث شده این موضوع از یک مسئله تخصصی در صنعت فناوری به دغدغهای عمومی تبدیل شود.
به نقل از برنا، بر اساس یک نظرسنجی اخیر موسسه Gallup حدود هفت نفر از هر ۱۰ آمریکایی با ساخت مراکز داده در جوامع محل زندگی خود مخالفت میکنند. در همین حال محصولات و خدمات هوش مصنوعی نیز با واکنش منفی بخشی از مصرفکنندگان روبهرو شدهاند. افرادی که معتقدند این فناوری با سرعت زیادی در زندگی روزمره آنها وارد میشود.
پیگات در پایان تاکید میکند که حتی یک تبلیغ طنز و غیرمعمول نیز میتواند توجه مردم را به مسئله آب جلب کند و فرصتی برای توضیح راهکارهای موجود برای مدیریت مصرف آب فراهم آورد؛ بنابراین پشت شعار عجیب ادرار روی رایانهها یک مسئله واقعی قرار دارد: صنعت هوش مصنوعی برای ادامه رشد خود تنها به تراشه و برق بیشتر نیاز ندارد بلکه باید برای مصرف آب و زیرساختهای لازم برای بازیافت و استفاده مجدد از آن نیز راهکارهای پایدار پیدا کند.