شرکت دانشبنیان کیتوتک مسیر خود را از پژوهشهای دانشگاهی درباره بیوپلیمرهای طبیعی آغاز کرد و امروز مجموعهای از محصولات ترمیم زخم، بندآورندههای خونریزی و محصولات مبتنی بر نانو نقره را تولید میکند؛ محصولاتی که بخشی از آنها به بازارهای خارجی نیز راه یافتهاند.
به گزارش سیناپرس، سهیلا سلحشور کردستانی، بنیانگذار و مدیرعامل شرکت دانشبنیان کیتوتک روایت میکند که چگونه یک پروژه تحقیقاتی از سالهای میانی دهه ۱۳۷۰، پس از سالها پژوهش، ثبت اختراع و توسعه فناوری، به کسبوکاری دانشبنیان با حضور در بازارهای بینالمللی تبدیل شد.
از یک پژوهش دانشگاهی تا تولد یک شرکت دانشبنیان
داستان کیتوتک از یک کارخانه، سرمایهگذاری بزرگ یا خط تولید مجهز آغاز نشد؛ نقطه شروع آن پژوهشی دانشگاهی بود که سالها پیش، در دوران تحصیل دکتری سهیلا سلحشور کردستانی شکل گرفت. تمرکز این تحقیقات بر شناسایی و استفاده از بیوپلیمرهای طبیعی موجود در ایران بود؛ موادی که میتوانستند در حوزههای پزشکی و بهویژه ترمیم زخم کاربرد داشته باشند.
سلحشور کردستانی درباره آغاز این مسیر میگوید تحقیقات اولیه از حدود سالهای ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ شروع شد و پس از چند سال توسعه و تکمیل، شرکت کیتوتک در سال ۱۳۸۲ تأسیس شد. به این ترتیب، یک پروژه علمی که ابتدا ماهیتی پژوهشی داشت، بهتدریج وارد مرحله طراحی محصول، توسعه فناوری و در نهایت تولید صنعتی شد.
یکی از نخستین دستاوردهای این مسیر، توسعه گروهی از محصولات ترمیم زخم بود. این محصولات بر پایه بیوپلیمرهای طبیعی تولید شدند که مواد اولیه آنها از منابع داخلی کشور به دست میآمد و فناوری فرآوری و استفاده از آنها نیز در داخل توسعه پیدا کرده بود.
به گفته مدیرعامل کیتوتک، محصولات اولیه این مجموعه از نظر استفاده از بیوپلیمرهای طبیعی در حوزه ترمیم زخم، دستاوردی کمسابقه در ایران و حتی در سطح بینالمللی محسوب میشدند. این شرکت همچنین موفق به ثبت پنج اختراع بینالمللی در اروپا برای فناوریهای مرتبط با محصولات خود شد؛ اتفاقی که مسیر تجاریسازی و توسعه بازار را برای این مجموعه هموارتر کرد.
این تجربه نشان میدهد که تبدیل یک ایده علمی به محصول تجاری، معمولاً مسیری کوتاه و مستقیم نیست. میان مقاله علمی و محصول نهایی، مراحل متعددی مانند توسعه فناوری، آزمون، ثبت اختراع، دریافت مجوز، تولید در مقیاس مناسب و یافتن بازار وجود دارد؛ مراحلی که کیتوتک نیز طی سالهای فعالیت خود پشت سر گذاشته است.
تمرکز کیتوتک بر زخم و خونریزی
سبد محصولات کیتوتک امروز به یک محصول یا یک فناوری محدود نیست. یکی از مهمترین گروههای تولیدی این شرکت، محصولات ترمیم زخم است. این خانواده برای طیف متنوعی از زخمها طراحی شده و بهویژه زخمهایی که روند ترمیم آنها دشوار و طولانی است، از کاربردهای اصلی این محصولات به شمار میروند.
زخمهای مزمن از جمله چالشهای مهم حوزه سلامت هستند و درمان آنها میتواند نیازمند مراقبت طولانیمدت باشد. از همین رو، توسعه مواد و محصولات جدید برای کمک به فرایند ترمیم زخم، یکی از حوزههای مورد توجه پژوهشگران و شرکتهای فعال در تجهیزات و محصولات پزشکی است.
گروه دوم محصولات کیتوتک به بندآورندههای خونریزی اختصاص دارد. این محصولات در محیطهای درمانی و بهویژه در جراحیها کاربرد دارند و میتوانند برای بیمارانی که با مشکلات انعقادی مواجه هستند، اهمیت بیشتری پیدا کنند. بیماران مبتلا به هموفیلی از جمله گروههایی هستند که کنترل خونریزی در آنها اهمیت ویژهای دارد.
کیتوتک در سالهای اخیر دامنه این محصولات را نیز توسعه داده و بخشی از بندآورندههای خونریزی خود را برای استفادههای سادهتر و روزمره طراحی کرده است. این محصولات میتوانند در شرایطی مانند بریدگیها و خراشهای سطحی که در فعالیتهای روزانه اتفاق میافتند، مورد استفاده قرار گیرند.
به این ترتیب، شرکت تلاش کرده است فناوری بندآوری خون را تنها در محیط بیمارستان و اتاق عمل محدود نکند و بخشی از آن را به محصولاتی تبدیل کند که امکان استفاده آسانتر در محیطهای خارج از مراکز درمانی را نیز داشته باشند.
نانو نقره به کمک محصولات پزشکی آمد
یکی از بخشهای فناورانهتر سبد محصولات کیتوتک، محصولات مبتنی بر فناوری نانو نقره است. به گفته سلحشور کردستانی، این شرکت تولید محصولات مبتنی بر نانو نقره را از سال ۱۳۸۵ آغاز کرده و در مسیر توسعه آنها از حمایت و تشویق ستاد توسعه فناوری نانو نیز بهرهمند شده است.
نقره به دلیل ویژگیهای ضدمیکروبی خود از دیرباز مورد توجه بوده است، اما استفاده از آن در مقیاس نانو میتواند زمینه طراحی محصولات جدیدی را فراهم کند. کیتوتک نیز از این فناوری در توسعه محصولات مرتبط با کنترل آلودگی و ضدعفونی استفاده کرده است.
یکی از نکات مهم در توسعه این محصولات، توجه به تجربه مصرفکنندگان در دوران همهگیری کرونا بود. در آن دوره، استفاده گسترده از ضدعفونیکنندههای الکلی برای دستها به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شد. با وجود کاربرد گسترده این محصولات، استفاده مکرر از ترکیبات الکلی میتوانست برای برخی افراد با خشکی پوست و تحریک یا حساسیت پوستی همراه باشد.
محصولات مبتنی بر نانو نقره کیتوتک با هدف ارائه گزینهای متفاوت در این حوزه توسعه یافتند. طبق توضیحات ارائهشده از سوی مدیرعامل شرکت، این محصولات برخلاف ضدعفونیکنندههای الکلی، موجب خشکی شدید پوست نمیشوند و حتی میتوانند به حفظ نرمی پوست کمک کنند.
این ویژگی در شرایطی که افراد مجبور بودند در طول روز چندین بار دستهای خود را ضدعفونی کنند، اهمیت بیشتری پیدا میکرد. کیتوتک نیز در همان دوره تلاش کرد بخشی از نیاز بازار را از طریق عرضه محصولات مبتنی بر فناوری نانو نقره پاسخ دهد.
صادرات محصولات نانویی کیتوتک
یکی از نقاط قابل توجه در مسیر توسعه کیتوتک، عبور محصولات این شرکت از بازار داخلی و ورود به بازارهای خارجی است. سلحشور کردستانی میگوید بخشی از محصولات مبتنی بر نانو نقره این شرکت به کشورهای دیگر، بهویژه در منطقه جنوب شرق آسیا، صادر شدهاند.
صادرات محصولات پزشکی و بهداشتی فناورانه، صرفاً به تولید یک محصول با فناوری جدید محدود نمیشود و موضوعاتی مانند کیفیت، استانداردها، مجوزهای مورد نیاز، شناخت بازار مقصد و ایجاد شبکه توزیع نیز در آن نقش دارند. بنابراین، حضور محصولات کیتوتک در بازارهای خارجی را میتوان یکی از مراحل مهم در مسیر تجاریسازی فناوری این شرکت دانست.
در این میان، استفاده از مواد اولیه و فناوری بومی نیز اهمیت ویژهای دارد. مسیر کیتوتک از تحقیق روی منابع طبیعی موجود در کشور آغاز شد و در ادامه به تولید محصولاتی رسید که بخشی از آنها قابلیت رقابت و حضور در بازارهای خارجی را پیدا کردهاند.
بیش از سه دهه فاصله میان ایده و بازار
روایت کیتوتک بیش از آنکه داستان یک محصول خاص باشد، روایت فرایند طولانی تبدیل دانش به کسبوکار است. تحقیقات اولیه این مجموعه در نیمه دوم دهه ۱۳۷۰ آغاز شد، شرکت در سال ۱۳۸۲ شکل گرفت و توسعه محصولات در سالهای بعد ادامه پیدا کرد. فناوری نانو نیز از اواسط دهه ۱۳۸۰ وارد بخشی از محصولات شرکت شد و اکنون این مجموعه علاوه بر بازار داخلی، در مسیر توسعه بازارهای صادراتی قرار دارد.
سلحشور کردستانی که استاد دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز هست، از جمله پژوهشگرانی است که تلاش کرده است میان فعالیت دانشگاهی و تولید صنعتی ارتباط برقرار کند. او در طول فعالیت حرفهای خود بیش از ۳۰ اختراع به ثبت رسانده و بخشی از تحقیقاتش را به توسعه محصولات پزشکی اختصاص داده است.
یکی از محورهای شناختهشده فعالیتهای پژوهشی او، استفاده از پوسته میگو و ترکیبات حاصل از آن برای توسعه مواد مورد استفاده در ترمیم زخم بوده است. این رویکرد نمونهای از تبدیل یک منبع طبیعی به مادهای با ارزش افزوده بالاتر در حوزه پزشکی محسوب میشود.
تجربه کیتوتک همچنین نشان میدهد که مسیر کارآفرینی فناورانه الزاماً از سرمایههای هنگفت و زیرساختهای صنعتی بزرگ آغاز نمیشود. در بسیاری از موارد، یک مسئله علمی، سالها تحقیق و تلاش برای تبدیل یافتههای آزمایشگاهی به محصول میتواند نقطه شروع یک کسبوکار باشد.
به نقل از نانو ایران، امروز کیتوتک مجموعهای از محصولات ترمیم زخم، بندآورندههای خونریزی و محصولات مبتنی بر نانو نقره را در اختیار دارد و بخشی از محصولات آن به بازارهای خارجی نیز راه پیدا کرده است. مسیری که از تحقیقات دانشگاهی درباره بیوپلیمرهای طبیعی آغاز شد، با ثبت اختراع و توسعه محصول ادامه یافت و در نهایت به تولید و صادرات رسید.
این تجربه نشان میدهد فاصله میان «دانش» و «محصول» اگرچه زیاد است، اما الزاماً غیرقابل عبور نیست. ترکیب پژوهش مستمر، صبر، سرمایهگذاری روی توسعه فناوری و شناخت بازار میتواند یک ایده دانشگاهی را به محصولی تبدیل کند که نهتنها در داخل کشور مورد استفاده قرار گیرد، بلکه راه خود را به بازارهای بینالمللی نیز باز کند. کیتوتک نمونهای از همین مسیر است؛ مسیری که از یک پژوهش دانشگاهی درباره بیوپلیمرهای طبیعی شروع شد و امروز به محصولات پزشکی و فناوریهای نانویی با حضور در بازارهای خارج از کشور رسیده است.