فناوری نانو حالا به یکی از معمولیترین وسایل خانه رسیده است؛ یخچال. الکترواستیل با استفاده از نانوذرات اکسید روی در بدنه داخلی محصولات خود، یخچالهایی با خاصیت آنتیباکتریال تولید کرده که به گفته این شرکت میتوانند میزان باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی را تا ۹۹.۹۹ درصد کاهش دهند؛ فناوریای که پنج گروه از محصولات این شرکت موفق به دریافت گواهی نانومقیاس شدهاند.
به گزارش سیناپرس، شرکت الکترواستیل با استفاده از نانوذرات اکسید روی در ساخت بدنه داخلی یخچالهای خود، قابلیت آنتیباکتریال به این محصولات بخشیده است؛ فناوریای که به گفته این شرکت میتواند میزان باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی را تا ۹۹.۹۹ درصد کاهش دهد. پنج گروه از محصولات الکترواستیل، شامل یخچالفریزرهای بالا و پایین، سایدبایساید، تکدرب و دوقلو، موفق به دریافت گواهی نانومقیاس شدهاند.
فناوری نانو که زمانی بیشتر در آزمایشگاههای تحقیقاتی و محصولات پیشرفته صنعتی دیده میشد، حالا راه خود را به یکی از آشناترین وسایل خانه باز کرده است. شرکت الکترواستیل با استفاده از نانومواد در ساخت بدنه داخلی یخچالهای خود، محصولاتی با خاصیت آنتیباکتریال توسعه داده است که هدف آن، ایجاد محیطی بهداشتیتر برای نگهداری مواد غذایی و کاهش رشد عوامل میکروبی در فضای داخلی یخچال است.
در این فناوری، نانوذرات اکسید روی در مواد اولیه مورد استفاده برای ساخت بدنه داخلی یخچال به کار گرفته میشوند. حضور این نانومواد موجب ایجاد خاصیت آنتیباکتریال در سطح داخلی محصولات شده و بر اساس اطلاعات ارائهشده درباره این محصولات، توانایی کاهش باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی تا ۹۹.۹۹ درصد را فراهم میکند.
اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که فضای داخلی یخچال، برخلاف تصور عمومی، محیطی کاملاً عاری از میکروارگانیسمها نیست. رطوبت، مواد غذایی مختلف و تماس مکرر ظروف و مواد خوراکی با سطوح داخلی میتوانند شرایط مناسبی برای رشد برخی باکتریها، قارچها و کپکها ایجاد کنند. بنابراین، استفاده از سطوحی با خاصیت آنتیباکتریال میتواند یکی از راهکارهای کاهش بار میکروبی در محیط نگهداری مواد غذایی باشد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، پنج گروه از محصولات الکترواستیل که دارای این فناوری هستند، موفق به دریافت گواهی نانومقیاس شدهاند. این محصولات عبارتاند از: یخچالفریزر بالا با بدنه داخلی ABS آنتیباکتریال حاوی نانوذرات، یخچالفریزر سایدبایساید با بدنه داخلی ABS آنتیباکتریال حاوی نانوذرات، یخچال تکدرب با بدنه داخلی ABS آنتیباکتریال حاوی نانوذرات، یخچالفریزر پایین با بدنه داخلی ABS آنتیباکتریال حاوی نانوذرات و یخچالفریزر دوقلو با بدنه داخلی ABS آنتیباکتریال حاوی نانوذرات.
در این محصولات، نانوذرات مستقیماً در ساختار ماده مورد استفاده برای تولید بدنه داخلی به کار گرفته شدهاند. به این ترتیب، ویژگی آنتیباکتریال صرفاً به یک پوشش سطحی محدود نیست، بلکه بخشی از ماده اولیه مورد استفاده در ساخت بدنه محسوب میشود. همین موضوع میتواند در حفظ عملکرد آنتیباکتریال در طول استفاده از محصول اهمیت داشته باشد.
یکی از نکات قابل توجه درباره این فناوری، پایداری خاصیت آنتیباکتریال پس از شستوشو و تمیزکاری است. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی شرکت، استفاده از نانوذرات در مواد اولیه سطوح داخلی یخچالهای الکترواستیل موجب میشود این ویژگی با شستوشو و نظافت معمول از بین نرود. بنابراین، برخلاف برخی پوششهای سطحی که ممکن است در اثر استفاده مکرر یا پاککردن سطح دچار کاهش عملکرد شوند، خاصیت ایجادشده در این محصولات بخشی از ساختار ماده اولیه است.
این ویژگی از منظر مصرفکننده نیز اهمیت دارد؛ چراکه سطوح داخلی یخچال بهطور معمول بارها در معرض رطوبت، مواد غذایی، لکهها و مواد شوینده قرار میگیرند و امکان شستوشوی منظم آنها برای حفظ شرایط بهداشتی ضروری است.
به گفته شرکت، کاهش رشد میکروارگانیسمها در فضای داخلی یخچال میتواند به حفظ بهتر مواد غذایی نیز کمک کند. در این میان، میوهها و سبزیجات که نسبت به شرایط نگهداری و رشد عوامل فساد حساس هستند، از جمله مواد غذایی مورد توجه این فناوری محسوب میشوند. کاهش شرایط مساعد برای رشد قارچ و کپک میتواند در افزایش مدت ماندگاری این مواد نقش داشته باشد، هرچند ماندگاری واقعی مواد غذایی همچنان به عواملی مانند دما، رطوبت، نوع ماده غذایی و شرایط بستهبندی نیز وابسته است.
توسعه این محصولات با همکاری شرکت تابان اندیش برجیس انجام شده است. این شرکت در تأمین نانومواد مورد استفاده در فناوری آنتیباکتریال الکترواستیل نقش داشته و این همکاری از چند سال پیش آغاز شده است.
سیامک سلیمی، مدیر بخش تحقیق و توسعه شرکت تابان اندیش برجیس، درباره روند شکلگیری این همکاری توضیح داده است که مذاکرات اولیه دو مجموعه در سال ۱۳۹۷ انجام شد و همکاری رسمی در سال ۱۳۹۸ شکل گرفت. در ادامه، نانومواد مورد نیاز برای ایجاد خاصیت آنتیباکتریال در اختیار الکترواستیل قرار گرفت تا در ساخت بدنه داخلی یخچالها مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته سلیمی، این نانومواد با هدف ایجاد خاصیت آنتیباکتریال در بدنه داخلی محصولات به کار گرفته شدهاند و میتوانند با جلوگیری از رشد برخی عوامل میکروبی، از جمله قارچ و کپک، به بهبود شرایط نگهداری مواد غذایی کمک کنند.
یکی از مراحل مهم در تجاریسازی این فناوری، تأمین ماده اولیه در مقیاس صنعتی بوده است. بر اساس اظهارات مدیر بخش تحقیق و توسعه تابان اندیش برجیس، این شرکت تاکنون یک تُن مستربچ آنتیباکتریال ABS در اختیار الکترواستیل قرار داده است. مستربچ، مادهای است که در فرایند تولید پلیمر به ماده پایه افزوده میشود تا ویژگی مورد نظر، در اینجا خاصیت آنتیباکتریال، به محصول نهایی منتقل شود.
استفاده از ABS آنتیباکتریال در بدنه داخلی، این امکان را فراهم کرده است که فناوری نانو بدون تغییر اساسی در ساختار کلی فرایند تولید، وارد محصول نهایی شود. در واقع، نانومواد بهعنوان بخشی از مواد اولیه تولید بدنه در فرایند ساخت حضور دارند و محصول نهایی با همین قابلیت به بازار عرضه میشود.
موضوع مهم دیگر، حرکت شرکت تابان اندیش برجیس به سمت توسعه نسل بعدی این فناوری است. این شرکت در برنامههای تحقیق و توسعه خود، به دنبال بهبود خواص مکانیکی مواد مورد استفاده در بدنه یخچال و همچنین قفسههای آن است.
بر اساس توضیحات ارائهشده، یکی از مسیرهای تحقیقاتی این شرکت استفاده از نانومواد صفحهای برای تقویت پلیمرهاست. این نانومواد میتوانند با قرارگرفتن در ساختار پلیمر، خواص مکانیکی آن را تغییر دهند و مادهای با مقاومت بیشتر در برابر ضربه و فشار ایجاد کنند.
این فناوری هنوز در مرحله تحقیق و توسعه قرار دارد، اما در صورت موفقیت در مراحل بعدی میتواند زمینه را برای تولید قطعات پلیمری مقاومتر در لوازم خانگی فراهم کند. در چنین حالتی، کاربرد نانو در یخچالها تنها به ویژگیهای بهداشتی محدود نخواهد بود و میتواند به بخشهای ساختاری و مکانیکی محصولات نیز گسترش پیدا کند.
تجربه الکترواستیل همچنین نشان میدهد که ورود فناوری نانو به صنعت لوازم خانگی الزاماً به معنای افزودن یک قطعه یا سامانه پیچیده به محصول نیست. در اینجا، نانومواد در مادهای به کار رفتهاند که از ابتدا در ساختار یخچال وجود دارد و با ایجاد ویژگی جدید، عملکرد آن را ارتقا میدهد.
از سوی دیگر، دریافت گواهی نانومقیاس برای پنج گروه محصول الکترواستیل، نشاندهنده آن است که استفاده از نانومواد در این محصولات وارد مرحلهای فراتر از آزمایشهای اولیه شده و در محصولات تجاری این شرکت به کار گرفته شده است.
البته عملکرد آنتیباکتریال یک یخچال نمیتواند جایگزین اصول پایه نگهداری مواد غذایی شود. تنظیم دمای مناسب، جلوگیری از باقیماندن مواد غذایی فاسد، شستوشوی منظم، تفکیک مواد خام از مواد آماده مصرف و رعایت شرایط صحیح بستهبندی همچنان از مهمترین عوامل حفظ سلامت مواد غذایی هستند. فناوری نانو در این محصولات بیشتر بهعنوان یک قابلیت مکمل برای کاهش رشد میکروبی در سطوح داخلی مطرح است.
با این حال، استفاده از نانوذرات اکسید روی در بدنه داخلی یخچالها نمونهای از حرکت فناوری نانو به سمت محصولات روزمره است؛ جایی که یک فناوری پیشرفته بدون آنکه الزاماً برای مصرفکننده قابل مشاهده باشد، در ساختار یک محصول معمولی به کار گرفته میشود.
به نقل از نانو ایران، اکنون پنج گروه از یخچالهای الکترواستیل، یعنی یخچالفریزر بالا، یخچالفریزر سایدبایساید، یخچال تکدرب، یخچالفریزر پایین و یخچالفریزر دوقلو با بدنه داخلی ABS آنتیباکتریال حاوی نانوذرات، دارای گواهی نانومقیاس هستند و در بازار عرضه شدهاند.
این مسیر میتواند نمونهای از کاربرد صنعتی نانوفناوری در صنعت لوازم خانگی ایران باشد؛ کاربردی که در آن هدف، نه تولید یک محصول کاملاً متفاوت، بلکه ارتقای یکی از ویژگیهای مهم محصول موجود است. از کاهش باکتریها و مهار رشد قارچ و کپک گرفته تا تلاش برای افزایش ماندگاری مواد غذایی و توسعه پلیمرهای مقاومتر، به نظر میرسد نانو در حال پیدا کردن جای خود در اجزایی از لوازم خانگی است که تا همین چندی پیش، کسی انتظار حضورش را در آنها نداشت.