معاون پژوهشی مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) با اعلام جمعآوری ۱۰ هزار و ۵۰۰ سند سیاستی، از برنامه رونمایی این مجموعه خبر داد و گفت: این اسناد مبنایی برای سنجش میزان انطباق تصمیمگیریهای کلان کشور با یافتههای پژوهشی و مسائل بنیادین جامعه خواهد بود.
به گزارش سینا پرس، محمدرضا قانع امروز، ۲۶ مردادماه در نشست خبری با خبرنگاران با اشاره به مأموریتها و برنامههای مؤسسه ISC اظهار کرد: در حوزه مأموریتهای مؤسسه، پیشرفتهای قابل توجهی داشتهایم و برنامههای متعددی در حال اجراست که از جمله آنها میتوان به توسعه برنامه دادهمحور و دانشبنیان اشاره کرد؛ موضوعی که از منظر علمی برای توسعه جامعه علمی کشور اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به سامانه «نظام ایدهها و نیازها» (نان) افزود: هوش مصنوعی میتواند در این سامانه بهعنوان یک ابزار و دستیار در خدمت متخصصان قرار گیرد، البته استفاده از این فناوری باید همراه با کنترلها و ملاحظات اخلاقی باشد.
معاون پژوهشی موسسه ISC همچنین از راهاندازی شاخصی برای سنجش پویایی نظام ایدهها و نیازها خبر داد و گفت: این شاخص نشان میدهد ایدهها و نیازهای ثبتشده در سامانه تا چه اندازه پویا هستند و در مسیر تعامل و پیگیری قرار گرفتهاند.
ارزیابی نشریات و ضرورت رعایت نظم علمی
قانع در ادامه با اشاره به فرآیند ارزیابی نشریات و همایشهای علمی گفت: برای نمایه شدن نشریات و همایشها در ISC معیارها و ضوابط مشخصی وجود دارد و نشریات باید این معیارها را رعایت کنند.
وی با اشاره به وضعیت شاخص اثرگذاری نشریات اظهار کرد: تاکنون یک هزار و ۷۵۴ نشریه شاخص اثرگذاری را کسب کردهاند و بیش از چهار هزار عنوان نشریه نیز موفق به کسب این شاخص نشدهاند.
معاون پژوهشی مؤسسه ISC افزود: استناد و شاخص اثرگذاری از جمله عواملی هستند که بر کیفیت نشریات و جایگاه آنها در چارکبندی یا Q نشریه اثرگذارند. بنابراین نشریات باید اطلاعات مورد نیاز را در زمان مقرر در سامانه ISC وارد کنند.
وی با تأکید بر اهمیت نظم در فعالیتهای علمی گفت: نظم باید سرلوحه کار ما باشد؛ بهویژه در فعالیت علمی که اساس آن بر نظم و رعایت فرآیندهای مشخص استوار است.
هدفگذاری برای نمایهسازی ۵۵ هزار مقاله کشورهای اسلامی
قانع با اشاره به برنامه ISC برای توسعه پایگاه اطلاعات علمی کشورهای اسلامی اظهار کرد: بر اساس برنامهریزی انجامشده، تا پایان برنامه هفتم پیشرفت باید ۵۵ هزار مقاله خارجی از کشورهای اسلامی در پایگاه ISC نمایه شده باشد.
وی ادامه داد: در حال حاضر بیش از ۵۳ هزار مقاله نمایه شده و طی دو سال اخیر رشد بسیار قابل توجهی در این زمینه داشتهایم.
معاون پژوهشی موسسه ISC افزود: علاوه بر کشورهای اسلامی، کشورهای دیگری نیز در برنامه توسعه پایگاه اطلاعاتی مؤسسه قرار دارند و در حال حاضر بیش از ۳۵ کشور در این مجموعه مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی با تأکید بر اهمیت تقویت مخزن اطلاعاتی ISC گفت: هرچه پشتوانه دادهای ما قویتر باشد، امکان پاسخگویی دقیقتر و انجام ارزیابیهای واقعیتر فراهم میشود. بنابراین تلاش میکنیم مخزن علمی مؤسسه را با سرعت بیشتری تکمیل کنیم تا ارزیابی عملکردها هرچه بیشتر به واقعیت نزدیک شود.
تأمین نیاز اطلاعاتی جامعه علمی
قانع یکی از وظایف اصلی ISC را تأمین نیازهای اطلاعاتی جامعه علمی کشور عنوان کرد و گفت: یکی از حوزههای مهم در این زمینه، ثبت و ارائه اطلاعات مربوط به اختراعات و پتنتهاست؛ موضوعی که بهویژه در ارتباط میان صنعت و دانشگاه اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: اطلاعات مربوط به این حوزه و همچنین محصولات و ظرفیتهای قابل تجاریسازی، در پایگاههای اطلاعاتی مؤسسه قابل جستوجو است و میتواند در ایجاد ارتباط میان پژوهش، صنعت و تجاریسازی محصولات مؤثر باشد.
جمعآوری ۱۰ هزار و ۵۰۰ سند سیاستی
معاون پژوهشی مؤسسه ISC با اشاره به فعالیت این مجموعه در حوزه اسناد سیاستی گفت: ISC تنها متولی شاخص استناد سیاستی در کشور است و در این زمینه تاکنون ۱۰ هزار و ۵۰۰ سند جمعآوری شده است.
وی ادامه داد: این اسناد در اختیار مسئولان و تصمیمگیران قرار میگیرد تا مشخص شود اسناد بالادستی کشور تا چه اندازه به پژوهشها، مسائل بنیادین و چالشهای موجود توجه داشتهاند.
قانع از برنامهریزی برای رونمایی از این مجموعه خبر داد و گفت: این اطلاعات میتواند در بررسی میزان ارتباط سیاستگذاریهای کشور با پژوهشها و مسائل اساسی جامعه مورد استفاده قرار گیرد.
توسعه دیپلماسی علمی و همکاری با کشورهای مختلف
وی در ادامه با اشاره به فعالیتهای ISC در حوزه دیپلماسی علمی اظهار کرد: فعالیتهای مؤسسه در این حوزه سرعت گرفته و همکاریها و تعاملات علمی با کشورهای مختلف در حال توسعه است.
قانع با اشاره به کشورهایی مانند مالزی و ترکیه گفت: در چارچوب مأموریتهای ISC، موضوع رصد علم و فناوری این کشورها نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت تا بتوان از این اطلاعات برای شناخت وضعیت علمی و فناورانه و توسعه همکاریها استفاده کرد.
وی همچنین تقویت و استانداردسازی نشریات علمی را از دیگر محورهای فعالیت مؤسسه عنوان کرد و گفت: در این زمینه برنامههایی در دست اجراست.
هوش مصنوعی و چالشهای اخلاقی در انتشار مقالات
معاون پژوهشی موسسه ISC با اشاره به گسترش استفاده از هوش مصنوعی در فعالیتهای علمی و انتشار مقالات گفت: استفاده از هوش مصنوعی در کنار فرصتهایی که ایجاد کرده، زمینه برخی ملاحظات و چالشهای اخلاقی را نیز فراهم کرده است.
وی افزود: در همین راستا کارگاهی برای بررسی این موضوع برگزار خواهد شد تا چالشهایی که نشریات علمی در مواجهه با استفاده از هوش مصنوعی با آنها روبهرو هستند، بررسی و برای آنها راهکار ارائه شود.
خوداستنادی نشریات باید در حد قابل قبول باشد
قانع در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع خوداستنادی در نشریات علمی اشاره کرد و گفت: در سطح بینالمللی، اگر میزان خوداستنادی یک نشریه از حد آستانه مشخص عبور کند، قابل قبول نیست.
وی افزود: بر اساس معیارهای مورد استفاده، تنها بخشی محدود از استنادات میتواند از خود نشریه باشد و میزان خوداستنادی نباید از حدود تعیینشده فراتر رود.
معاون پژوهشی موسسه ISC خاطرنشان کرد: ممکن است نشریهای از نظر شاخص اثرگذاری در چارک بالایی قرار داشته باشد، اما در عین حال میزان خوداستنادی آن بالا باشد؛ بنابراین صرف قرار گرفتن در یک چارک مناسب، به معنای بینیازی از رعایت سایر معیارهای ارزیابی نیست.
وی گفت: بخش قابل توجهی از نشریات این موضوع را رعایت میکنند و امیدواریم با افزایش آگاهی و اطلاعرسانی، سایر نشریات نیز ضوابط مربوط به خوداستنادی را رعایت کنند.