رئیس مؤسسه ISC از آغاز همکاری این مؤسسه با قوه قضائیه در شش محور شامل رصد دانش حقوقی، توسعه کاربردهای هوش مصنوعی و علوم انسانی دیجیتال خبر داد.
محمدمهدی علویانمهر امروز، ۲۵ مردادماه در همایش «هوش مصنوعی، پیشگیری از جرم و آسیب های اجتماعی، فرصت ها و چالش ها» در محل مؤسسه ISC با اشاره به جایگاه علمی ایران در حوزه هوش مصنوعی گفت: پژوهشگران ایرانی در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ با انتشار ۵ هزار و ۶۸ مقاله، رتبه سوم در میان کشورهای اسلامی و رتبه نوزدهم جهان را به خود اختصاص دادهاند و در سال ۲۰۲۵ نیز ایران در رتبه هجدهم جهان قرار گرفته است.
علویانمهر این جایگاه را نشاندهنده ظرفیت بالای سرمایه انسانی، دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور دانست و تأکید کرد دستگاههایی مانند قوه قضائیه میتوانند از این توان علمی برای حل مسائل، ارتقای عملکرد و حرکت به سمت حکمرانی هوشمند بهره بگیرند.
رئیس مؤسسه ISC، هوش مصنوعی، کلانداده و یادگیری ماشین را فرصتی برای افزایش کارآمدی، شفافیت و دسترسی به عدالت دانست و شش محور همکاری ISC و قوه قضائیه را شامل رصد و توسعه دانش حقوقی و قضایی، پیوند دانشگاهها و پژوهشگران با دستگاه قضایی، شناسایی مسائل و خلأهای پژوهشی، توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در نظام قضایی، بینالمللیسازی دانش حقوقی و قضایی و توسعه علوم انسانی دیجیتال برشمرد.
وی درباره محور نخست همکاری اظهار داشت: دسترسی نظاممند به دانش روز، شناسایی ظرفیتهای علمی و تحلیل روندهای پژوهشی در حوزههایی مانند حقوق، جرمشناسی، آسیبهای اجتماعی، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی میتواند زمینه تصمیمگیری مبتنی بر شواهد را در نظام قضایی فراهم کند. همچنین ISC قادر است با شناسایی دانشگاهها، پژوهشگاهها، گروههای علمی و پژوهشگران توانمند، ارتباط هدفمند میان جامعه علمی و قوه قضائیه را تقویت کند و میزان اثرگذاری پژوهشها بر سیاستها و تصمیمهای قضایی را مورد بررسی قرار دهد.
علویانمهر، رصد مسائل قضایی و شناسایی خلأهای پژوهشی را از دیگر زمینههای همکاری دانست و گفت تحلیل دادههای علمی میتواند مشخص کند در موضوعاتی همچون اطاله دادرسی، جرایم نوظهور و سایبری، مالکیت فکری، مسائل خانواده، آسیبهای اجتماعی و پیامدهای حقوقی هوش مصنوعی چه پژوهشهایی انجام شده و چه حوزههایی همچنان نیازمند توجه بیشتر هستند. این ظرفیت میتواند به دستگاه قضایی در تدوین هدفمندتر اولویتهای پژوهشی کمک کند.
رئیس مؤسسه ISC همچنین توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در نظام قضایی را نیازمند دادههای معتبر، ساختاریافته و باکیفیت دانست و تأکید کرد ابزارهای هوشمند قرار نیست جایگزین قاضی یا تصمیمگیری قضایی شوند، بلکه باید بهعنوان ابزار پشتیبان، حجم بالای اطلاعات را تحلیل کرده، منابع مرتبط را در اختیار قاضی قرار دهند و زمینه صرفهجویی در زمان و تمرکز بیشتر متخصصان بر مسائل مهم را فراهم سازند.
وی در ادامه، بینالمللیسازی دانش حقوقی و قضایی ایران را از دیگر زمینههای همکاری عنوان کرد و گفت تحلیل دادههای علمی بینالمللی میتواند ضمن مشخص کردن جایگاه ایران در حوزههای حقوق، جرمشناسی، علوم اجتماعی و فناوریهای حقوقی، فرصتهای همکاری با دانشگاهها و مراکز علمی معتبر جهان را نیز شناسایی کند. به گفته وی، علوم انسانی دیجیتال نیز میتواند بهعنوان حلقه واسط میان دانش تخصصی علوم انسانی و ظرفیتهای محاسباتی و هوش مصنوعی، در زمینههایی مانند پیشگیری هوشمند از جرم و تحلیل مسائل اجتماعی و حقوقی نقشآفرین باشد.
علویانمهر در ترسیم چشمانداز همکاریهای آینده، ایجاد یک «نظام ملی رصد و پشتیبانی علمی عدالت» را پیشنهاد کرد که در آن مسائل و اولویتهای دستگاه قضایی، ظرفیتهای علمی دانشگاهها و پژوهشگاهها، پژوهشگران و فناوریهای نوین در چارچوبی منسجم به یکدیگر متصل شوند. در این الگو، دستگاه قضایی مسائل خود را مطرح میکند، ISC ظرفیتهای علمی مرتبط را شناسایی و تحلیل میکند و دانشگاهها و پژوهشگران نیز راهکارهای علمی مورد نیاز را ارائه میدهند.
به گزارش سینا پرس و به نقل از روابط عمومی مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، وی در پایان تأکید کرد که حرکت نظام قضایی متناسب با تحولات قرن بیستویکم، نیازمند ایجاد پیوندی عمیق میان عدالت، دانش و فناوری است و ISC میتواند یکی از حلقههای مؤثر این زنجیره باشد. وی ابراز امیدواری کرد توسعه همکاری میان مؤسسه ISC، دستگاه قضایی، دانشگاهها، پژوهشگاهها و حوزههای علمیه، زمینه شکلگیری الگویی بومی، اخلاقمدار، دانشبنیان و پیشرو از نظام قضایی هوشمند را فراهم کند.