در مراسم چهلوششمین سالگرد تشکیل جهاددانشگاهی از فناوری بومی طراحی، مهندسی ژنتیک، تولید و خالصسازی ویروسهای انکولایتیک با قابلیت تکثیر اختصاصی و هدفمند در سلولهای سرطانی رونمایی شد؛ دستاوردی از پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی که با ایجاد نخستین زیرساخت فناورانه بومی کشور در این حوزه، زمینه توسعه ویروسدرمانی و ژندرمانی سرطانهای صعبالعلاج و ورود نخستین فرآورده این طرح به کارآزمایی بالینی را فراهم کرده است.
به گزارش سیناپرس به نقل از روابط عمومی جهاددانشگاهی، در مراسم چهلوششمین سالگرد تشکیل جهاددانشگاهی که امروز یکشنبه ۱۸ مردادماه با حضور دکتر مسعود پزشکیان رئیسجمهور، دکتر علی منتظری رئیس جهاددانشگاهی، معاونان، مدیران و رؤسای واحدهای سازمانی این نهاد در دانشگاه علم و فرهنگ جهاددانشگاهی برگزار شد، از طرح «طراحی، دستورزی و تولید ویروسهای انکولایتیک با قابلیت تکثیر اختصاصی و هدفمند در سلولهای سرطانی به منظور ویروسدرمانی و ژندرمانی سرطانهای صعبالعلاج» رونمایی شد.
این طرح توسط گروه پژوهشی توسعه فناوری درمانهای پیشرفته در سرطان پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی و به مدیریت دکتر رامین صرامیفروشانی اجرا شده است. بازه اجرای این طرح از ۱۸ مهرماه ۱۴۰۳ تا ۱۸ مهرماه ۱۴۰۶ پیشبینی شده و هماکنون در حال انجام است.
سرطان، علیرغم پیشرفتهای چشمگیر علوم پزشکی، همچنان یکی از مهمترین چالشهای نظام سلامت و از بیماریهای صعبالعلاج و در بسیاری از موارد لاعلاج به شمار میرود؛ ازاینرو توسعه و بهکارگیری درمانهای نوین، ضرورتی اجتنابناپذیر است. در این میان، ویروسدرمانی و ژندرمانی سرطان بهعنوان یکی از امیدبخشترین رویکردهای درمانی نسل جدید، چشمانداز جدیدی برای درمان سرطانهای مقاوم به درمان ایجاد کردهاند.
این پروژه با هدف ایجاد یک زیرساخت فناورانه پیشرفته برای طراحی، مهندسی ژنتیک، تولید و خالصسازی ویروسهای انکولایتیک تکثیرپذیر و همچنین توسعه نمونههای اولیه این فرآوردهها تعریف شده است. این زیرساخت امکان طراحی و مهندسی سازههای ویروسی، تولید در مقیاس نیمهصنعتی، خالصسازی و انجام مطالعات آزمایشگاهی، پیشبالینی و بالینی را فراهم میکند و بستری پایدار برای توسعه محصولات آینده در حوزه ویروسدرمانی و ژندرمانی ایجاد کرده است.
در چارچوب این پروژه، زیرساخت فناورانه مورد نیاز با موفقیت ایجاد و نخستین ویروس انکولایتیک پروژه از طریق فرآیندی مبتنی بر مهندسی ژنتیک طراحی و تولید و در مقیاس بالا خالصسازی شد. پس از آن، اثربخشی این فرآورده در مطالعات آزمایشگاهی به اثبات رسید، مطالعات پیشبالینی با موفقیت انجام شد و در ادامه، این فرآورده برای نخستین بار در کشور وارد مرحله کارآزمایی بالینی در درمان یکی از سرطانهای صعبالعلاج شد و فاز نخست این پروژه با موفقیت به پایان رسید.
از مهمترین ویژگیهای این طرح، ایجاد نخستین زیرساخت فناورانه بومی کشور برای طراحی، مهندسی ژنتیک، تولید و خالصسازی ویروسهای انکولایتیک تکثیرپذیر، انتقال، توسعه و بومیسازی یک فناوری پیچیده و راهبردی در حوزه ویروسدرمانی و ژندرمانی سرطان و ایجاد دانش فنی کامل آن در داخل کشور است.
همچنین طراحی، تولید و خالصسازی موفق نخستین فرآورده ویروس انکولایتیک پروژه، دستیابی به توان تولید در مقیاس نیمهصنعتی، اثبات کارایی فرآورده در مطالعات آزمایشگاهی، انجام موفق مطالعات پیشبالینی و تأیید اثربخشی و ایمنی فرآورده و ورود آن به مرحله کارآزمایی بالینی و اجرای نخستین پروژه ویروسدرمانی سرطان در کشور، از دیگر دستاوردهای شاخص این طرح به شمار میرود.
این طرح یک پلتفرم فناورانه ایجاد کرده است که امکان توسعه نسلهای بعدی ویروسهای انکولایتیک و سایر فرآوردههای حوزه درمانهای پیشرفته (ATMP) را فراهم میکند و به یک محصول محدود نیست. این زیرساخت، ظرفیت توسعه محصولات متعدد در حوزه ویروسدرمانی، ژندرمانی و سایر فرآوردههای درمانی پیشرفته را فراهم کرده و بستر لازم برای توسعه محصولات دانشبنیان و تجاریسازی فرآوردههای نوین درمان سرطان را ایجاد میکند.
ایجاد دانش فنی و ظرفیت ملی در یکی از پیشرفتهترین حوزههای زیستفناوری پزشکی، ایجاد زیرساخت ملی برای توسعه درمانهای پیشرفته، کاهش وابستگی کشور به فناوریها و محصولات خارجی در حوزه ویروسدرمانی و ژندرمانی و اثرگذاری ملی و راهبردی در توسعه فناوریهای پیشرفته پزشکی و ارتقای جایگاه کشور در حوزه درمانهای نوین سرطان، از دیگر نتایج این طرح است.
این پروژه از نوآوری فناورانه بالایی برخوردار است و چندین فناوری پیشرفته شامل ویروسشناسی، مهندسی ژنتیک، زیستفناوری و تولید فرآوردههای درمانی پیشرفته را با یکدیگر تلفیق کرده است.