دو مطالعه جدید نشان میدهد؛ خرسها و شیرهای کوهی در آمریکای شمالی، برخلاف تصور رایج، معمولاً به دنبال رویارویی با انسان نیستند؛ بلکه تا حد امکان رفتار و مسیر حرکت خود را تغییر میدهند تا از انسانها دور بمانند.
به گزارش سیناپرس، طبیعت وحشی آمریکای شمالی زیستگاه برخی از قدرتمندترین شکارچیان جهان است؛ از خرسهای سیاه و قهوهای گرفته تا شیرهای کوهی که میتوانند بدون ایجاد صدای قابلتوجهی به شکار نزدیک شوند.
با این حال، پژوهشهای جدید نشان میدهد: حتی این شکارچیان قدرتمند نیز از مواجهه با یک موجود دیگر اجتناب میکنند: انسان.
نتایج دو مطالعه جدید که در مجله علمی Current Biology منتشر شدهاند، نشان میدهد خرسها و شیرهای کوهی نهتنها هنگام مواجهه مستقیم با انسان عقبنشینی میکنند، بلکه در بسیاری از موارد پیشاپیش حضور انسان را پیشبینی کرده و رفتار خود را برای دوری از او تغییر میدهند.
خرسها با شنیدن صدای انسان فرار میکنند
در یکی از این مطالعات، پژوهشگران به سرپرستی فیلیپ منلیک، زیستشناس حیاتوحش از سازمان جنگلهای ایالات متحده، رفتار خرسهای سیاه و قهوهای را هنگام تغذیه از ماهی سالمون در جنوبشرقی آلاسکا بررسی کردند.
پژوهشگران با استفاده از بلندگوهای حساس به حرکت، در زمان نزدیک شدن خرسها صداهای مختلفی از صدای مرغان دریایی گرفته تا صدای خودروهای آفرود و صدای انسان.پخش کردند.
خرسها در مقایسه با زمانی که صدای مرغان دریایی را میشنیدند، حدود دو برابر بیشتر در واکنش به صدای خودروها فرار میکردند.اما واکنش آنها به صدای انسان بسیار شدیدتر بود؛ خرسها تقریباً ۱۰ برابر بیشتر احتمال داشت پس از شنیدن صدای انسان محل تغذیه خود را ترک کنند.
این رفتار نشان میدهد انسان برای این حیوانات تنها یک مزاحمت معمولی نیست، بلکه میتواند بهعنوان تهدیدی جدی تلقی شود.
شیرهای کوهی حتی حضور انسان را پیشبینی میکنند
مطالعه دوم رفتار ۳۶ شیر کوهی را در کوهستانهای سانتا کروز در کالیفرنیا بررسی کرد.پژوهشگران به سرپرستی جان مورگان از دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز، اطلاعات GPS جمعآوریشده از این حیوانات را طی شش سال بررسی کردند و سپس این دادهها را با اطلاعات مربوط به مسیر و زمان فعالیت انسانها در اپلیکیشن ورزشی Strava مقایسه کردند.
نتایج نشان داد شیرهای کوهی صرفاً پس از دیدن انسان واکنش نشان نمیدهند؛ آنها ظاهراً زمانها و مکانهایی را که احتمال حضور انسان در آنها بیشتر است، پیشبینی میکنند و از قبل از این مناطق دور میشوند.
حتی شیرهای کوهی که در مناطقی با فعالیت انسانی زیاد زندگی میکردند، الزاماً رفتار تهاجمی بیشتری نداشتند.
پژوهشگران دریافتند: افزایش موارد برخورد میان انسان و شیر کوهی در چنین مناطقی بیشتر به دلیل افزایش احتمال ملاقات دو طرف است، نه اینکه حیوانات در حضور انسانها خشنتر شده باشند.
حمله خرس و شیر کوهی یا اصابت صاعقه؛ کدام محتملتر است؟
آمارها نیز نشان میدهد حمله این حیوانات به انسان بسیار نادر است.خرسهای قهوهای در آمریکای شمالی بهطور میانگین سالانه حدود ۱۱.۴ نفر را مورد حمله قرار میدهند. این رقم برای شیرهای کوهی حدود ۴ تا ۶ نفر در سال گزارش شده است.
در مقابل، در آمریکا و کانادا سالانه حدود ۵۸۰ نفر با صاعقه برخورد میکنند.به این ترتیب، از نظر آماری، احتمال برخورد انسان با صاعقه بسیار بیشتر از حمله خرس قهوهای است.البته این مقایسه به معنای یکسان بودن خطر برای همه افراد نیست و عواملی مانند محل زندگی، میزان حضور در مناطق جنگلی و احتمال مواجهه با حیاتوحش نقش مهمی در میزان خطر دارند.
چرا خرسها و شیرهای کوهی از انسان دوری میکنند؟
پژوهشگران معتقدند: این رفتار نتیجه درک انسان بهعنوان یک تهدید جدی و قابل پیشبینی است.خرسها حاضرند حتی منابع غذایی ارزشمند مانند ماهی سالمون را رها کنند تا از انسان دور شوند.شیرهای کوهی نیز با شناخت الگوهای رفتوآمد انسانها، زمان و مسیر حرکت خود را تغییر میدهند تا احتمال برخورد کاهش پیدا کند.
این رفتارها در واقع میتواند یکی از مهمترین دلایل پایین بودن تعداد درگیریهای خطرناک میان انسان و شکارچیان بزرگ باشد.
ترس از انسان فقط روی حیوانات تأثیر نمیگذارد
خرسها پس از صید سالمون، بخشی از بقایای ماهی را به جنگل منتقل میکنند. بقایای این ماهیها مواد مغذی را وارد اکوسیستم جنگل میکند و در چرخه طبیعی مواد غذایی نقش دارد.
بنابراین، اگر حضور انسان باعث شود خرسها از برخی مناطق تغذیهای دور شوند، این تغییر رفتار میتواند پیامدهایی برای چرخه مواد مغذی و سایر فرایندهای اکولوژیکی داشته باشد.
به همین دلیل، دانشمندان معتقدند رفتار انسان میتواند چیزی را ایجاد کند که از آن با عنوان «چشمانداز ترس» در اکوسیستم یاد میشود؛ یعنی حیوانات نهتنها به دلیل شکار شدن، بلکه صرفاً به دلیل حضور انسان، مسیر حرکت، زمان فعالیت و حتی محل تغذیه خود را تغییر میدهند.
انسان؛ شکارچیای که شکارچیان از آن دوری میکنند
اوسوالد شُمیتز، بومشناس دانشگاه ییل، با کنار هم گذاشتن نتایج این دو پژوهش میگوید یافتهها میتوانند روایت رایج درباره درگیری انسان و گوشتخواران را تغییر دهند.در تصور عمومی، معمولاً این حیوانات هستند که تهدید اصلی محسوب میشوند و انسان در برابر آنها موجودی آسیبپذیر است.
اما یافتههای جدید تصویر متفاوتی ارائه میدهد: شکارچیان بزرگ نیز انسان را تهدیدی جدی میدانند و برای دور ماندن از او برنامهریزی میکنند.پژوهشگران در نهایت تأکید میکنند که انسانها مسئولیت دارند با شناخت بهتر رفتار حیاتوحش، از ایجاد موقعیتهایی که راه فرار این حیوانات را محدود میکند، جلوگیری کنند.
اگر انسانها بتوانند الگوهای رفتاری خرسها و شیرهای کوهی را بهتر درک کنند و حضور خود را در زیستگاه آنها مدیریت کنند، میتوان امیدوار بود رابطه میان انسان و شکارچیان بزرگ از تقابل و درگیری به همزیستی تغییر کند. نتایج هر سه مقاله مرتبط با این موضوع در مجله Current Biology منتشر شده است.
مترجم:مهگل غفاری