یک شرکت دانشبنیان ایرانی با توسعه فناوریهای نوین دارورسانی، موفق به تولید داروی آهستهرهش ترک اعتیاد و نسل جدید داروهای هدفمند سرطان شده است؛ محصولاتی که علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، تاکنون از خروج حدود ۱۰۰ میلیون یورو ارز از کشور جلوگیری کردهاند.
به گزارش سیناپرس، فناوران یکی از شرکتهای دانشبنیان در کنار تولید نسل جدید داروهای هدفمند درمان سرطان، صادرات به چندین کشور و جلوگیری از خروج حدود ۱۰۰ میلیون یورو ارز از کشور، موفق شدند با توسعه داروهای آهستهرهش و ایمپلنتهای دارویی، نخستین داروی نوین ترک اعتیاد را تولید و به بازار عرضه کنند.
علی آقاجانی، مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان حوزه داروسازی در گفتوگویی خبری با اشاره به فعالیت این شرکت در حوزه سامانههای نوین دارورسانی (NDDS)، گفت: این شرکت در سال ۱۳۹۰ با هدف توسعه فناوریهای نانو در حوزه دارورسانی نوین تاسیس شد و از زمان آغاز فعالیت تا تولید نخستین داروی خود، حدود ۵ سال زمان صرف توسعه فناوری و دستیابی به محصول کرد که نشاندهنده پیچیدگی و سطح بالای فناوری مورد نیاز در این حوزه است.
وی نخستین محصول دارویی این شرکت را داروی “Paclitaxel Albumin-Bound” است که برای درمان سرطان پستان و سرطان پانکراس کاربرد دارد و افزود: این دارو بر پایه فناوری اتصال پاکلیتاکسل به آلبومین طراحی شده و با تشکیل یک نانوذره، دارو را بهصورت هدفمند به بافت تومور منتقل میکند.
آقاجانی ادامه داد: هدفمند شدن انتقال دارو باعث میشود عوارض جانبی گسترده داروهای شیمی درمانی به میزان قابل توجهی کاهش یابد و در نتیجه بیماران تحمل بهتری نسبت به فرآیند درمان داشته باشند. این موضوع علاوه بر بهبود کیفیت زندگی بیماران، شرایط را برای خانواده و اطرافیان آنها نیز آسانتر میکند.
وی با بیان اینکه این شرکت ایرانی دانشبنیان بعد از شرکت اصلی تولیدکننده این دارو را در سطح جهان به تولید رساند، خاطر نشان کرد: این مجموعه در ادامه به فناوریهای پیشرفته دیگری نیز دست پیدا کرد که یکی از مهمترین آنها، فناوری تولید «آنتیبادیهای متصل به دارو» (Antibody-Drug Conjugates) یا ADC است؛ فناوریای که با هدف افزایش دقت درمان سرطان و کاهش آسیب به بافتهای سالم توسعه یافته است.
مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان نخستین محصول توسعهیافته بر پایه این فناوری را داروی «پادینکس» عنوان کرد و یادآور شد: در این فناوری، آنتیبادیها به طور اختصاصی، گیرندههای موجود روی سلولهای سرطانی را شناسایی میکنند و داروی متصل به خود را مستقیما به همان سلول منتقل میکنند. این سازوکار سبب میشود داروی شیمیدرمانی برخلاف روشهای مرسوم، به همه سلولهای بدن آسیب وارد نکند، بلکه تنها سلولهای سرطانی را هدف قرار دهد. در نتیجه، سلولهای سالم اطراف از آسیب مصون میمانند و اثر درمانی با دقت بیشتری اعمال میشود.
وی با اشاره به روند جهانی درمان سرطان، توضیح داد: طی سالهای اخیر، مسیر درمان سرطان به سمت درمانهای هدفمند حرکت کرده است. در گذشته، شیمی درمانی با عوارض گستردهای مانند ریزش مو، مشکلات ظاهری، آسیبهای عصبی و سایر عوارض سیستمیک همراه بود، اما فناوریهای نوین با هدف کاهش این عوارض و افزایش کیفیت زندگی بیماران توسعه یافتهاند. هدف اصلی فناوریهای هدفمند، علاوه بر افزایش طول عمر بیماران، بهبود کیفیت زندگی آنان در طول دوره درمان است.
تولید دارویی مبتنی بر آنتی بادی
مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان افزود: داروی «پادینکس» نخستین داروی مبتنی بر فناوری آنتیبادی متصل به دارو در ایران است که این شرکت موفق به توسعه آن شده و اکنون در اختیار بیماران قرار گرفته است.
مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان حوزه داروسازی با اشاره به موفقیتهای صادراتی، گفت: این شرکت در سال ۱۴۰۰ به عنوان برترین صادرکننده صنعت نانوی کشور انتخاب شد و محصولات خود را به کشورهای مختلفی از جمله روسیه، سوریه، عراق، ویتنام و فیلیپین صادر کرده است.
آقاجانی با اشاره به جدیدترین دستاورد این شرکت، اظهار کرد: امسال موفق شدیم جدیدترین نسل داروهای آنتیبادی متصل به دارو با نام «تدروکس» را توسعه داده و تولید کنیم. این دارو برای درمان سرطان پستان و همچنین سرطانهای دستگاه گوارش از جمله سرطان معده کاربرد دارد.
وی «تدروکس» را از نسل جدید داروهای هدفمند سرطان توصیف کرد که در فاصله زمانی بسیار اندکی پس از معرفی این فناوری توسط یک شرکت مشترک انگلیسی-ژاپنی، از سوی فناوران این شرکت در کشور بومیسازی شد، اضافه کرد: این دارو نسبت به محصول نسل قبلی شرکت، یعنی «پادینکس»، اثربخشی بسیار بیشتری دارد و میتواند طول عمر بیماران را در مقایسه با داروهای قدیمی شیمیدرمانی چندین برابر افزایش دهد.
مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان درباره تأثیر این دارو بر بازگشت بیماری، گفت: اگرچه امکان متاستاز و عود سرطان همچنان وجود دارد، اما یکی از شاخصهای مهم در درمان، مدت زمان بازگشت بیماری پس از درمان است که به کیفیت داروی مصرفی وابستگی زیادی دارد. مطالعات انجام شده نشان میدهد داروی «تدروکس» میتواند زمان عود بیماری را در مقایسه با داروهای نسل قدیمی بیش از چهار برابر افزایش دهد و همزمان عوارض جانبی بیماران را نیز کاهش دهد.
آقاجانی با بیان اینکه سرطان بیماری ناشی از سلولهای خود بدن است، تصریح کرد: مدت زمان بازگشت بیماری و همچنین امکان درمان مجدد آن تا حد زیادی به کیفیت و فناوری داروهای مورد استفاده بستگی دارد و داروهای نسل جدید هدفمند در این زمینه عملکرد بسیار مطلوبتری دارند.
وی درباره تفاوت این دارو با نسل قبلی، گفت: «تدروکس» نسبت به داروهای پیشین پیشرفت قابل توجهی داشته است. میزان بارگذاری ماده شیمیدرمانی روی آنتیبادی در این دارو حدود دو برابر افزایش یافته و زمانی که آنتیبادی به گیرنده سلول سرطانی متصل میشود، مقدار بیشتری از داروی شیمیدرمانی را در محل تومور آزاد میکند که این موضوع موجب افزایش چشمگیر اثربخشی درمان میشود.
مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان، درباره نحوه مصرف این دارو اظهار کرد: دوره مصرف «تدروکس» مشابه سایر داروهای آنتیبادی متصل به دارو، هر سه هفته یکبار است. اگرچه برخی داروهای شیمیدرمانی بهصورت روزانه مصرف میشوند، اما این گروه از داروهای هدفمند با فواصل سههفتهای تجویز میشوند.
تولید داروی ضد اعتیاد
مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان حوزه داروسازی با اشاره به دیگر فناوریهای توسعهیافته در این شرکت، گفت: این مجموعه علاوه بر داروهای هدفمند سرطان، در حوزه فناوریهای نوین دارورسانی نیز دستاوردهای متعددی دارد که از جمله آنها میتوان به فناوری «میکروسفرهای تزریقی» اشاره کرد.
وی افزود: میکروسفرهای تزریقی امکان آزادسازی آهسته و کنترلشده دارو را فراهم میکنند و این فناوری تاکنون برای تولید داروهای مورد استفاده در ترک اعتیاد، درمان دردهای مفصلی و التهابات مفصلی به کار گرفته شده و موفق به دریافت پروانه تولید شده است.
آقاجانی ادامه داد: شرکت تنها به این فناوری محدود نشده و اکنون ۲۶ دارو در سبد محصولات خود دارد. همچنین فناوریهای دیگری مانند «سایت و ژلفرمینگ» نیز در این مجموعه بومیسازی شده است.
وی توضیح داد: در این فناوری، ایمپلنتهای محلول پس از تزریق در زیر پوست به ایمپلنت جامد تبدیل میشوند و بدون نیاز به جراحی، امکان رهایش تدریجی دارو را فراهم میکنند. این فناوری در درمان ترک اعتیاد و همچنین کنترل دردهای مزمن بیماران مبتلا به سرطان کاربرد دارد و هماکنون در اختیار شرکت قرار دارد.
مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان درباره چالشهای توسعه فناوری، اظهار کرد: فعالیت در حوزه فناوریهای پیشرفته، بهویژه در سالهای ابتدایی تأسیس شرکت با دشواریهای زیادی همراه بود، زیرا این فناوریها در آن زمان کمتر شناخته شده بودند. اگرچه امروز شرایط نسبت به گذشته بهتر شده، اما همچنان این حوزه نیازمند حمایتهای بیشتری است.
وی افزود: توسعه این فناوریها هزینهبر است؛ اما در مقابل، منافع اقتصادی قابل توجهی برای کشور به همراه دارد. تمامی داروهای تولیدی این شرکت با قیمتی کمتر از ۱۰ درصد قیمت برندهای اصلی جهانی عرضه میشوند و همین موضوع میتواند بار مالی سنگینی را از دوش دولت و وزارت بهداشت بردارد.
آقاجانی با اشاره به دستاوردهای اقتصادی این شرکت، گفت: سال گذشته این شرکت بیش از یک میلیون یورو صادرات داشته و بر اساس گزارشهای رسمی، از خروج حدود ۱۰۰ میلیون یورو ارز از کشور جلوگیری کرده است که نشاندهنده ارزش اقتصادی بالای توسعه فناوریهای بومی در حوزه دارو است.
وی تأکید کرد: دستیابی به فناوریهای پیشرفته فرایندی زمانبر است. از زمان تأسیس شرکت در سال ۱۳۹۰ تا تولید نخستین دارو پنج سال زمان صرف شد و توسعه سایر محصولات نیز هر یک به سالها تحقیق و توسعه نیاز داشته است.
به نقل از ایسنا، مدیر توسعه کسبوکار این شرکت دانشبنیان، خاطرنشان کرد: استمرار این مسیر مستلزم حمایت از پژوهشگران و متخصصانی است که در حوزه توسعه داروهای نوین فعالیت میکنند تا بتوانند با انگیزه بیشتری این روند را ادامه دهند.
وی افزود: در حوزه ترک اعتیاد نیز موفق به توسعه دارویی شدیم که برای نخستین بار در جهان تولید شد و همواره تلاش کردهایم پس از شرکت اصلی ابداعکننده هر فناوری، نخستین شرکتی در جهان باشیم که آن فناوری را بومیسازی و تجاریسازی میکند. تحقق این دستاوردها بدون حمایتهای هدفمند امکانپذیر نیست و توسعه فناوریهای پیشرفته دارویی نیازمند پشتیبانی مستمر برای حفظ روند نوآوری و رقابتپذیری در سطح بینالمللی است.