بحران خاورمیانه، افزایش هزینههای سفر و اختلال در پروازها معادلات گردشگری جهان را تغییر داده است؛ با وجود این، گردشگری بینالمللی در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ با ثبت ۳۰۷ میلیون سفر، رشد ۲ درصدی را تجربه کرد.
به گزارش سیناپرس، بر اساس تازهترین دادههای سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism)، در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۳۰۷ میلیون نفر سفر بینالمللی انجام دادند که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۶ میلیون نفر بیشتر است.
اگرچه تقاضای سفر در دو ماه نخست سال همچنان روندی صعودی داشت و در مجموع در ژانویه و فوریه ۲.۵ درصد رشد ثبت شد، اما تشدید بحران خاورمیانه در ماه مارس بر عملکرد گردشگری جهانی تأثیر گذاشت و رشد این ماه را به ۰.۴ درصد محدود کرد.
سازمان جهانی گردشگری پیشبینی میکند ادامه این بحران، بسته به دامنه و مدتزمان آن، رشد ورود گردشگران بینالمللی در سال ۲۰۲۶ را یک تا دو واحد درصد کمتر از پیشبینی اولیه این سازمان، یعنی رشد ۳ تا ۴ درصدی، کاهش دهد.
این سازمان تأکید میکند که پیامدهای بحران تنها به اختلال در پروازهای ورودی، خروجی و عبوری خاورمیانه محدود نیست. افزایش قیمت نفت، کمبود سوخت جت در برخی بازارها و رشد هزینههای حملونقل هوایی نیز موجب افزایش قیمت بلیت و کاهش ظرفیت پروازها در سایر مناطق جهان شده است. در چنین شرایطی، افزایش هزینه سفر و نگرانی درباره دسترسی هوایی ممکن است گردشگران را به انتخاب مقاصد نزدیکتر سوق دهد و در مجموع تقاضای جهانی سفر را تحت تأثیر قرار دهد.
گردشگری همچنان تابآور است
شیخه النوایس، دبیرکل سازمان جهانی گردشگری، با اشاره به آثار بحران خاورمیانه گفت:
«ادامه درگیریها در خاورمیانه، الگوهای سفر را فراتر از مرزهای این منطقه تحت تأثیر قرار داده و موجب افزایش نرخ تورم، بهویژه در بخش حملونقل و اقامت شده است. این شرایط فشار مضاعفی بر مسافران، فعالان صنعت گردشگری و مقاصد گردشگری وارد میکند. با این حال، گردشگری بینالمللی در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ همچنان تابآوری خود را حفظ کرده و با ثبت ۳۰۷ میلیون سفر، رشدی ۲ درصدی نسبت به سال گذشته داشته است. در شرایطی که فشارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی رو به افزایش است، این روند بار دیگر نقش مهم گردشگری را در حمایت از اقتصادها، ایجاد فرصتهای شغلی و پایداری جوامع محلی نشان میدهد.»
اروپا و آفریقا پیشتاز رشد گردشگری
گزارش تازه «بارومتر گردشگری جهان» سازمان جهانی گردشگری، عملکرد مناطق مختلف جهان در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ را چنین ارزیابی میکند:
- اروپا، بزرگترین مقصد گردشگری جهان، با پذیرش بیش از ۱۳۰ میلیون گردشگر بینالمللی، نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴ درصد رشد را تجربه کرد. برخی کشورهای اروپایی از تغییر مسیر سفر گردشگران به دلیل بحران خاورمیانه نیز سود بردند. جنوب مدیترانه اروپا و شمال اروپا هر کدام ۴ درصد رشد داشتند و اروپای مرکزی و شرقی نیز با ۶ درصد رشد روند احیای خود را ادامه داد.
- آفریقا نیز با ۴ درصد رشد به روند صعودی خود ادامه داد. ورود گردشگران به شمال آفریقا با رشد ۴ درصدی همراه بود که تا حد زیادی تحت تأثیر افزایش چشمگیر ۱۸ درصدی در ماه مارس قرار داشت. کشورهای جنوب صحرای آفریقا نیز در مجموع ۴ درصد رشد ثبت کردند.
- آسیا و اقیانوسیه در سهماهه نخست سال ۳ درصد رشد داشت، هرچند این میزان کمتر از انتظار بود. عملکرد قوی ماه فوریه (۹ درصد رشد) در ماه مارس به دلیل اختلال در هابهای هوایی خاورمیانه کاهش یافت و در جنوب آسیا افت ۲۷ درصدی ثبت شد. در این منطقه، اقیانوسیه با ۹ درصد و شمالشرق آسیا با ۵ درصد بهترین عملکرد را داشتند. با این وجود، میزان ورود گردشگران به آسیا همچنان ۱۱ درصد پایینتر از سطح پیش از همهگیری کرونا است و به ۸۹ درصد سطح سال ۲۰۱۹ رسیده است.
- قاره آمریکا با ۲ درصد رشد مواجه شد. در این منطقه، آمریکای مرکزی با ۱۸ درصد افزایش بهترین عملکرد را داشت، در حالی که آمریکای جنوبی با یک درصد کاهش روبهرو شد.
- خاورمیانه بیشترین آسیب را از بحران متحمل شد و ورود گردشگران بینالمللی به این منطقه ۱۴ درصد کاهش یافت. بسیاری از کشورهای حوزه خلیج فارس با افت قابل توجه گردشگران مواجه شدند، اما مصر برخلاف روند منطقه، ۱۶ درصد رشد را ثبت کرد. این در حالی است که در سال ۲۰۲۵ ورود گردشگران به خاورمیانه ۴۰ درصد بالاتر از سطح سال ۲۰۱۹ قرار گرفته بود.
کدام کشورها بیشترین رشد را داشتند؟
در میان مقاصدی که در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ بیشترین رشد ورود گردشگران را ثبت کردند، این کشورها در صدر قرار گرفتند:
- پاراگوئه: ۴۶ درصد
- کالدونیای جدید: ۴۵ درصد
- السالوادور: ۴۳ درصد
- مغولستان: ۳۹ درصد
- پالائو: ۳۷ درصد
- ازبکستان: ۳۷ درصد
از نظر درآمدهای گردشگری نیز چند کشور رشد قابل توجهی را تجربه کردند:
- پاکستان: ۶۰ درصد
- کره جنوبی: ۳۸ درصد
- مراکش: ۲۴ درصد
- برونئی: ۲۲ درصد
- برزیل: ۱۲ درصد
بحران خاورمیانه و افزایش هزینه سفر؛ مهمترین دغدغههای صنعت گردشگری
بر اساس آخرین نظرسنجی «پنل کارشناسان گردشگری» سازمان جهانی گردشگری، بحران خاورمیانه، افزایش هزینههای حملونقل و اقامت و سایر عوامل اقتصادی سه چالش اصلی پیش روی گردشگری بینالمللی در سال ۲۰۲۶ هستند.
حدود ۶۴ درصد از کارشناسان اعلام کردهاند که بحران خاورمیانه بر تقاضای سفر به مقصد آنها تأثیر منفی گذاشته است؛ بهگونهای که ۴۳ درصد این اثر را «متوسط» و ۲۱ درصد آن را «شدید» ارزیابی کردهاند. در مقابل، ۳۶ درصد معتقدند این بحران تأثیر اندکی داشته یا اصلاً اثری بر تقاضای سفر نداشته است.
همچنین ۶۱ درصد کارشناسان گفتهاند این بحران باعث کاهش ورود گردشگران خارجی به مقصد آنها شده است. با این حال، ۱۷ درصد از کارشناسان از افزایش ورود گردشگران به دلیل تغییر مسیر سفرها از سایر مقاصد خبر دادهاند. افزون بر این، ۱۴ درصد نیز اعلام کردهاند که سفرهای داخلی در کشورشان افزایش یافته و بخشی از سفرهای خارجی جای خود را به گردشگری داخلی داده است.
چشمانداز تابستان ۲۰۲۶؛ خوشبینی محتاطانه
بر اساس آخرین شاخص اعتماد سازمان جهانی گردشگری که بر پایه نظرسنجی از ۳۰۰ کارشناس گردشگری در سراسر جهان تهیه شده، چشمانداز دوره مه تا اوت ۲۰۲۶ با وجود فضای پرتنش ژئوپلیتیکی، مثبت اما محتاطانه ارزیابی میشود.
کارشناسان در مقیاس صفر تا ۲۰۰ (که عدد ۱۰۰ به معنای ثبات عملکرد است)، برای این دوره امتیاز ۱۰۵ را ثبت کردهاند؛ در حالی که این شاخص برای دوره ژانویه تا آوریل ۱۱۷ بود.
در این نظرسنجی:
- ۳۹ درصد کارشناسان انتظار دارند عملکرد گردشگری بهتر یا بسیار بهتر از سال گذشته باشد.
- ۲۸ درصد معتقدند شرایط تفاوت محسوسی با سال ۲۰۲۵ نخواهد داشت.
- ۳۱ درصد نیز پیشبینی کردهاند وضعیت گردشگری بدتر یا بسیار بدتر خواهد شد.
به اعتقاد کارشناسان، تداوم ابهام درباره دامنه و مدت بحران، اختلال در پروازها، کاهش ظرفیت خطوط هوایی، افزایش قیمت نفت و احتمال کمبود سوخت جت، مهمترین عوامل تهدیدکننده صنعت گردشگری در ماههای آینده هستند.
همچنین اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت، بهویژه سوخت هواپیما، شده و این موضوع در کنار تورم بالای خدمات، هزینه سفر را افزایش داده و بر تقاضای گردشگری فشار وارد کرده است.
سازمان جهانی گردشگری پیشبینی میکند در چنین شرایطی، گردشگران بیش از گذشته به دنبال سفرهای مقرونبهصرفه باشند و مقاصد نزدیکتر به محل زندگی خود را انتخاب کنند. در همین حال، برگزاری جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ در ماههای ژوئن و ژوئیه میتواند به افزایش سفرهای گردشگری در کانادا، ایالات متحده و مکزیک کمک کند.
شاخصهای کلیدی صنعت سفر
بر اساس آمار انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA)، ترافیک هوایی بینالمللی در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ بر حسب شاخص «مسافر-کیلومتر درآمدی» (RPK) ۴ درصد افزایش یافت و همه مناطق جهان بهجز خاورمیانه عملکرد مثبتی داشتند. در مقابل، ترافیک هوایی خاورمیانه ۱۶ درصد کاهش یافت و در ماه مارس نیز به دلیل افت ۶۱ درصدی عملکرد شرکتهای هواپیمایی این منطقه، ترافیک جهانی حدود یک درصد کاهش پیدا کرد.
همچنین شرکتهای هواپیمایی آفریقا، آسیا-اقیانوسیه و اروپا از تغییر مسیر جریان مسافران و کاهش وابستگی به هابهای هوایی خاورمیانه منتفع شدند.
ظرفیت پروازهای بینالمللی (ASK) نیز در سهماهه نخست سال ۲ درصد افزایش یافت، اما در ماه مارس به دلیل افت ۵۷ درصدی ظرفیت در خاورمیانه، ۶ درصد کاهش ثبت شد.
دادههای مؤسسه STR نیز نشان میدهد نرخ اشغال مراکز اقامتی جهان در ماه مارس ۲۰۲۶ به ۶۴ درصد رسید که با مدت مشابه سال قبل برابر است. اروپا، قاره آمریکا و آسیا-اقیانوسیه با ۶۵ درصد بالاترین نرخ اشغال را داشتند؛ پس از آن آفریقا با ۵۶ درصد و خاورمیانه با ۴۸ درصد قرار گرفتند.
نرخ اشغال مراکز اقامتی در خاورمیانه نیز از ۷۵ درصد در ژانویه به ۴۸ درصد در ماه مارس کاهش یافت؛ موضوعی که بازتاب مستقیم تأثیر بحران منطقه بر صنعت گردشگری است.
به گزارش سینا پرس، این گزارش سالانه چهار بار منتشر میشود و شامل تحلیل آخرین دادههای مربوط به مقاصد گردشگری (گردشگری ورودی) و بازارهای مبدأ (گردشگری خروجی) است. همچنین، بارومتر گردشگری جهانی شامل شاخص اعتماد بر پایه نظرسنجی «پنل کارشناسان گردشگری سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism)» است که عملکرد اخیر و چشمانداز کوتاهمدت گردشگری بینالمللی را ارزیابی میکند.
منبع: untourism