تیم «بعثت» از مشهد در مسابقات بینالمللی فیراکاپ آزاد ایران ۲۰۲۶ با دو سامانه مبتنی بر هوش مصنوعی حضور یافته است؛ یکی برای نمایش لحظهای میزان شلوغی واگنهای مترو و دیگری صندلی هوشمند سینما که با اسکن بلیت، جایگاه دقیق هر تماشاگر را شناسایی میکند تا تجربه سفر و تماشای فیلم را منظمتر و آسانتر کند.
به گزارش سیناپرس، گاهی در میان صدها رباتی که در یک مسابقه علمی به حرکت درمیآیند، آنچه بیش از همه جلب توجه میکند نه سرعت حرکت آنهاست و نه پیچیدگی مدارها و کدهایشان؛ بلکه مسئلهای است که برای حل آن ساخته شدهاند. مسابقات بینالمللی «فیراکاپ آزاد ایران ۲۰۲۶» در دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تنها میدان رقابت میان رباتها نیست؛ این رویداد، محلی برای نمایش ایدههایی است که از دل دغدغههای روزمره متولد شدهاند. دانشآموزان و دانشجویانی که در این مسابقات حضور دارند، تلاش کردهاند با کمک هوش مصنوعی، برنامهنویسی و طراحی رباتیک، برای مشکلاتی که هر روز با آنها روبهرو میشویم، راهحلی عملی ارائه دهند.
از همان ابتدای ورود به سالن مسابقات، تنوع ایدهها به چشم میآید. در یک گوشه، رباتی برای انجام مأموریتهای امدادی طراحی شده، چند قدم آنطرفتر تیمی روی خودروهای خودران کار میکند و در بخش دیگری، دانشآموزانی با هیجان درباره پروژههایی صحبت میکنند که شاید در نگاه اول ساده به نظر برسند، اما میتوانند کیفیت زندگی شهروندان را بهبود ببخشند. تفاوت این دوره از مسابقات با بسیاری از رویدادهای مشابه، در همین نگاه مسئلهمحور نهفته است؛ جایی که فناوری دیگر یک نمایش صرف از تواناییهای فنی نیست، بلکه ابزاری برای پاسخ دادن به نیازهای واقعی جامعه به شمار میرود.
در سالهای اخیر، هوش مصنوعی بیش از هر زمان دیگری وارد زندگی روزمره مردم شده است؛ از مدیریت ترافیک شهری گرفته تا خدمات درمانی، حملونقل، آموزش و سرگرمی. همین موضوع باعث شده نسل جدید علاقهمندان به رباتیک نیز نگاه متفاوتی به طراحی پروژههای خود داشته باشند. بسیاری از تیمهای حاضر در فیراکاپ، به جای ساخت رباتهایی صرفاً نمایشی، تلاش کردهاند سامانههایی طراحی کنند که در صورت توسعه، قابلیت استفاده در محیطهای واقعی را داشته باشند. این نگاه، نشان میدهد که نسل جوان، فناوری را نه فقط برای رقابت، بلکه برای حل مسئله میخواهد.
در میان غرفههای مختلف، تیم «بعثت» از مجتمع آموزشی بعثت مشهد نیز با دو پروژه متفاوت در لیگ نوآوری و کسبوکار حضور یافته است؛ دو ایده که هر دو از دل مسائل روزمره شهروندان شکل گرفتهاند. نخستین پروژه، سامانهای هوشمند برای مترو است که با تحلیل میزان اشغال هر واگن، به مسافران کمک میکند پیش از ورود قطار، مناسبترین واگن را انتخاب کنند و از ازدحام بیش از حد در برخی بخشها جلوگیری شود. پروژه دوم نیز به سالنهای سینما اختصاص دارد؛ جایی که یک صندلی هوشمند با استفاده از اسکن بارکد بلیت، جایگاه دقیق هر تماشاگر را مشخص میکند و از نشستن افراد روی صندلی اشتباه جلوگیری میکند.
شاید این دو ایده در مقایسه با رباتهای انساننما یا خودروهای خودران، کمتر هیجانانگیز به نظر برسند، اما وجه مشترک هر دو، تلاش برای سادهتر کردن زندگی روزمره مردم است. اعضای این تیم معتقدند فناوری زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که بتواند مشکلی از زندگی شهروندان را برطرف کند؛ حتی اگر آن مشکل، پیدا کردن یک واگن خلوتتر در مترو یا جلوگیری از اشتباه در انتخاب صندلی سینما باشد. در گفتوگو با سرپرست این تیم، از جزئیات این دو پروژه، ایده شکلگیری آنها و کاربردهایی که میتوانند در آینده داشته باشند، پرسیدیم.
سفرزاده، سرپرست تیم، میگوید نخستین پروژه آنها با الهام از یکی از پرترددترین وسایل حملونقل شهری، یعنی مترو، طراحی شده است. این سامانه با استفاده از هوش مصنوعی، میزان ظرفیت هر واگن را به مسافران نمایش میدهد تا پیش از ورود قطار، بتوانند واگنی را انتخاب کنند که ازدحام کمتری دارد. به گفته او، هدف این طرح، مدیریت بهتر توزیع مسافران، کاهش تراکم در واگنها و تسهیل جابهجایی شهروندان است.
او توضیح میدهد که این سامانه، درصد اشغال هر واگن را بهصورت لحظهای نمایش میدهد و به مسافران کمک میکند بدون آزمون و خطا، مناسبترین واگن را برای سوار شدن انتخاب کنند؛ ایدهای که میتواند تجربه سفرهای درونشهری را منظمتر و راحتتر کند.
پروژه دوم این تیم نیز به فضای سینما اختصاص دارد؛ جایی که پیدا کردن صندلی یا اشغال شدن اشتباه جای دیگران، گاهی آغازگر بینظمی در سالن میشود. اعضای تیم برای حل این مشکل، «صندلی هوشمند سینما» را طراحی کردهاند.
به نقل از دانشجو، در این طرح، بلیت هر تماشاگر از طریق بارکد یا QR Code اسکن میشود و سامانه، صندلی اختصاصیافته را شناسایی میکند. اگر فردی روی صندلی اشتباه نشسته باشد، سیستم این موضوع را تشخیص میدهد و به هدایت هر تماشاگر به جای صحیح خود کمک میکند. به گفته سفرزاده، در طراحی این پروژه نیز از قابلیتهای هوش مصنوعی برای افزایش دقت و مدیریت بهتر فرایند استفاده شده است.
سرپرست تیم بعثت معتقد است هدف این پروژهها، تنها ساخت یک نمونه آزمایشگاهی برای حضور در مسابقه نیست؛ بلکه ارائه راهکارهایی است که بتوانند در زندگی روزمره مردم نیز کاربرد داشته باشند. از مدیریت ازدحام در مترو گرفته تا نظمبخشی به سالنهای سینما، این تیم تلاش کرده است نشان دهد فناوری زمانی ارزشمندتر میشود که بتواند پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه باشد.