پژوهشگران در یک مطالعه بینالمللی هشدار دادهاند : در صورت تداوم فشارهای ناشی از فعالیتهای انسانی، بیش از یکپنجم تاریخ تکاملی گیاهان گلدار جهان ممکن است برای همیشه از بین برود؛ اتفاقی که میتواند پیامدهای گستردهای برای تنوع زیستی، امنیت غذایی و حتی کشف داروهای جدید داشته باشد.
به گزارش سیناپرس به نقل از ScienceAlert، نتایج این پژوهش که در نشریه معتبر Science منتشر شده است، نشان میدهد حدود ۲۱.۲ درصد از تاریخ تکاملی گیاهان گلدار در معرض خطر انقراض قرار دارد.
محققان برای نخستین بار از شاخص «EDGE» در ارزیابی گیاهان گلدار استفاده کردهاند. این شاخص، میزان منحصربهفرد بودن یک گونه در درخت تکامل و همچنین خطر انقراض آن را به طور همزمان بررسی میکند و به پژوهشگران کمک میکند گونههایی را که از نظر حفاظتی بیشترین اولویت را دارند، شناسایی کنند.
بر اساس این مطالعه، از میان ۳۳۵ هزار و ۴۹۷ گونه شناختهشده گیاهان گلدار، ۹ هزار و ۹۴۵ گونه در گروه EDGE قرار گرفتهاند؛ به این معنا که هم از نظر تکاملی بسیار ارزشمند هستند و هم با خطر جدی انقراض مواجهاند.
در میان این گونهها، نام برخی گیاهان شناختهشده نیز دیده میشود؛ از جمله ارکیده وانیل (Vanilla planifolia) که منبع طبیعی طعم وانیل است، کوچکترین نیلوفر آبی جهان (Nymphaea thermarum) و گل جسد (Amorphophallus titanum) که به دلیل بوی بسیار نامطبوع خود شهرت جهانی دارد.
فلیکس فارست، زیستشناس تکاملی گیاهان در باغ گیاهشناسی سلطنتی کیو و سرپرست این پژوهش، گفت: شاخص EDGE اطلاعاتی حیاتی برای شناسایی گونههای ارزشمند و در عین حال در معرض تهدید فراهم میکند؛ گونههایی که اغلب در برنامههای حفاظتی نادیده گرفته میشوند، در حالی که حفاظت از آنها برای حفظ خدمات اکوسیستمی و آینده حیات روی زمین ضروری است.
به گفته پژوهشگران، گیاهان تنها بخشی از چشمانداز طبیعی نیستند، بلکه پایههای اصلی حیات روی زمین را تشکیل میدهند. آنها با تولید اکسیژن، تأمین غذا، حفظ اکوسیستمها و ارائه ترکیبات ارزشمند دارویی، نقش اساسی در زندگی انسان ایفا میکنند.
ماتیلدا براون، گیاهشناس باغ گیاهشناسی کیو، هشدار داد: از دست دادن شاخههای عمیق درخت حیات، ممکن است به معنای از دست رفتن فرصت کشف نسل بعدی داروهای ضدسرطان یا آنتیبیوتیکها باشد؛ فرصتهایی که دیگر قابل جایگزینی نخواهند بود.
نویسندگان این مقاله تأکید کردهاند که یافتههای جدید میتواند به سازمانهای حفاظت از محیط زیست کمک کند تا منابع محدود خود را بر حفاظت از گونههایی متمرکز کنند که نقش بیبدیلی در حفظ تنوع زیستی جهان دارند.
آنها در پایان هشدار دادهاند که با توجه به برآوردها مبنی بر اینکه بیش از دو پنجم گونههای گیاهی در معرض خطر انقراض هستند و بخش قابل توجهی از گونههایی که هنوز کشف نشدهاند نیز احتمالاً با همین تهدید مواجه خواهند شد، اکنون زمان اقدام فوری برای تقویت برنامههای پایش و حفاظت از گیاهان منحصربهفرد و کمتر شناختهشده فرا رسیده است.
مترجم:مهگل غفاری