یک شرکت دانشبنیان ایرانی با بهرهگیری از فناوری نانو، نسل جدیدی از عصارهها و طعمدهندههای گیاهی را توسعه داده است که علاوه بر بهبود طعم، به افزایش ماندگاری و حفظ کیفیت مواد غذایی کمک میکنند. این فناوری که به مرحله تجاریسازی رسیده، در تولید لبنیات، فرآوردههای گوشتی، نوشیدنیها، محصولات آرایشی و بهداشتی و حتی خمیردندان کاربرد دارد و میتواند زمینهساز حضور گستردهتر محصولات دانشبنیان ایرانی در بازارهای داخلی و صادراتی شود.
به گزارش سیناپرس، شرکت جستجوگران نانو صنعت با توسعه فناوری تولید عصارهها و طعمدهندههای گیاهی در مقیاس نانو، دامنه کاربرد این ترکیبات را از صنایع غذایی فراتر برده و آنها را به حوزههای لبنیات، فرآوردههای گوشتی، نوشیدنیها، محصولات آرایشی و بهداشتی و حتی خمیردندان رسانده است. این شرکت با تکیه بر فناوری نانو توانسته کارایی عصارههای گیاهی را افزایش داده و محصولاتی با عملکرد بهتر در طعمدهی، افزایش ماندگاری و حفظ کیفیت تولید کند؛ فناوریای که اکنون در همکاری با تولیدکنندگان بزرگ داخلی به مرحله تجاریسازی رسیده و ظرفیت حضور در بازارهای صادراتی را نیز دارد.
فناوری نانو در سالهای اخیر مسیر تازهای را پیش روی صنایع غذایی و بهداشتی گشوده است؛ مسیری که در آن، عصارههای طبیعی گیاهان دارویی با بهرهگیری از نانوفناوری، عملکردی فراتر از نمونههای متداول پیدا میکنند. در همین راستا، شرکت جستجوگران نانو صنعت موفق شده است مجموعهای از طعمدهندهها و اسانسهای نانویی را توسعه دهد که علاوه بر ایجاد طعم مطلوب، قابلیت استفاده در طیف گستردهای از محصولات غذایی، آرایشی و بهداشتی را دارند.
اساس این فناوری بر کوچکسازی ذرات عصارههای گیاهی تا ابعاد نانومتری است. کاهش اندازه ذرات، سطح تماس مواد مؤثر را افزایش داده و موجب میشود ترکیبات فعال با سرعت و کارایی بیشتری در محصول عمل کنند. به گفته مسئولان این شرکت، این تغییر ساختاری باعث شده برخی ویژگیهای زیستی عصارهها، از جمله خاصیت ضدمیکروبی آنها، در مقایسه با نمونههای معمولی تا حدود ده برابر تقویت شود.
این شرکت تاکنون سبدی متنوع شامل بیش از ۴۵ محصول نانویی را طراحی و تولید کرده و برای تعدادی از آنها نیز گواهی نانومقیاس دریافت کرده است. ظرفیت تولید روزانه این مجموعه بین سه تا پنج تن اعلام شده و محصولات بر اساس سفارش صنایع مختلف تولید میشوند. همچنین برنامه توسعه خطوط تولید جدید نیز در دستور کار شرکت قرار دارد تا پاسخگوی تقاضای رو به رشد بازار باشد.
کاربرد این فناوری تنها به تولید اسانس یا طعمدهنده محدود نشده است. همکاری با صنایع غذایی موجب شده این ترکیبات در تولید محصولاتی مانند چای، دمنوشهای گیاهی، نبات و فرآوردههای لبنی نیز مورد استفاده قرار گیرند. در یکی از پروژههای صنعتی، عصاره نانویی نعناع در تولید محصولات لبنی به کار گرفته شده و نتایج بهدستآمده، رضایت تولیدکننده را به همراه داشته است.
علاوه بر صنایع غذایی، تولیدکنندگان محصولات آرایشی و بهداشتی نیز به استفاده از این فناوری روی آوردهاند. برخی شرکتها از اسانسها و عصارههای نانویی در فرمولاسیون محصولات بهداشتی و مراقبتی بهره میبرند؛ اقدامی که میتواند علاوه بر ایجاد رایحه مطلوب، به افزایش پایداری و کارایی این محصولات نیز کمک کند.
یکی از نوآوریهای قابل توجه این شرکت، طراحی طعمدهندههای هوشمند برای آدامس است. در این فناوری، طعم محصول در طول زمان ثابت نمیماند و بهصورت برنامهریزیشده تغییر میکند. به عنوان نمونه، مصرفکننده در ابتدای جویدن طعم نعناع را احساس میکند و پس از گذشت مدتی، طعم دیگری مانند دارچین جایگزین آن میشود. این ویژگی تجربهای متفاوت برای مصرفکننده ایجاد کرده و میتواند جذابیت محصولات تولیدکنندگان را افزایش دهد.
پژوهشهای این شرکت به حوزه نگهداری مواد غذایی نیز گسترش یافته است. یکی از فرمولاسیونهای نانویی مبتنی بر عصارههای گیاهی برای افزایش ماندگاری گوشت قرمز و مرغ طراحی شده و در قالب یک طرح آزمایشی مورد ارزیابی قرار گرفته است. در این روش، محلول نانویی روی سطح گوشت اسپری میشود و نتایج آزمایشها نشان داده است که مدت نگهداری محصول از حدود چهار روز به شش روز افزایش یافته است. چنین دستاوردی میتواند نقش مؤثری در کاهش ضایعات مواد غذایی و افزایش کیفیت محصولات پروتئینی داشته باشد.
کاربرد این فناوری به همینجا محدود نمیشود. از اسانسهای نانویی تولیدشده در تولید روکش نبات، فرمولاسیون خمیردندان و همچنین پروژههای مرتبط با افزایش کیفیت و ماندگاری سسها نیز استفاده شده یا در حال بررسی است. گستردگی این کاربردها نشان میدهد که فناوری نانو میتواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت طیف وسیعی از کالاهای مصرفی ایفا کند.
یکی از مهمترین مزیتهای این محصولات، منشأ طبیعی آنها است. استفاده از عصاره گیاهان دارویی به جای ترکیبات شیمیایی، ضمن حفظ کیفیت محصول، میتواند ایمنی بیشتری برای مصرفکنندگان فراهم کند. از سوی دیگر، افزایش ماندگاری مواد غذایی بدون اتکا به نگهدارندههای شیمیایی، از موضوعاتی است که در سالهای اخیر توجه صنایع غذایی جهان را به خود جلب کرده است.
به نقل از نانو ایران، کارشناسان معتقدند ترکیب فناوری نانو با ظرفیت بالای گیاهان دارویی ایران، فرصت ارزشمندی برای توسعه محصولات دانشبنیان فراهم کرده است. این رویکرد علاوه بر افزایش ارزش افزوده مواد اولیه داخلی، میتواند زمینه ورود محصولات ایرانی به بازارهای بینالمللی را نیز فراهم کند.
با گسترش استفاده از طعمدهندهها و عصارههای نانویی در صنایع مختلف، انتظار میرود این فناوری در سالهای آینده سهم بیشتری از بازار مواد غذایی، فرآوردههای بهداشتی و محصولات سلامتمحور را به خود اختصاص دهد. بهرهگیری همزمان از خواص طبیعی گیاهان و قابلیتهای فناوری نانو، مسیری را پیش روی تولیدکنندگان قرار داده است که میتواند کیفیت محصولات، ماندگاری، رضایت مصرفکنندگان و توان رقابتی صنایع ایرانی را به شکل محسوسی افزایش دهد.