پژوهشگران هشدار دادهاند: گسترش سکونتگاههای انسانی، توسعه زمینهای کشاورزی و پیامدهای تغییرات اقلیمی، درگیری میان انسان و فیلهای آفریقایی را در جنوب این قاره طی دهههای آینده بهطور چشمگیری افزایش خواهد داد؛ روندی که هم امنیت جوامع محلی و هم بقای این گونه ارزشمند را تهدید میکند.
به گزارش سیناپرس، محققان دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا با همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه نامیبیا و وزارت محیطزیست، جنگلداری و گردشگری این کشور، نتایج مطالعه خود را در نشریه PNAS Nexus منتشر کردهاند.
این پژوهش با بررسی دادههای ثبتشده بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۰ در نامیبیا، بوتسوانا و بخشهایی از آنگولا و زامبیا، سه عامل اصلی افزایش تعارض میان انسان و فیلها را شناسایی کرده است: رشد جمعیت انسانی، گسترش استفاده از اراضی و کمبود منابع آب ناشی از تغییرات اقلیمی.
پژوهشگران با استفاده از الگوریتمهای یادگیری ماشین پیشبینی کردند که در صورت ادامه روند کنونی، تا سال ۲۰۸۵ وسعت مناطق پرخطر برای درگیری میان انسان و فیلها بین ۳۳ تا ۱۰۰ درصد افزایش خواهد یافت.
به گفته محققان، مهمترین عامل این بحران، توسعه بیرویه اراضی برای کشاورزی و سکونت است؛ روندی که زیستگاههای طبیعی فیلها را کوچکتر کرده و مسیرهای مهاجرت آنها را به سمت روستاها و مزارع هدایت میکند.
فیلهای ساوانای آفریقا از گونههای کلیدی اکوسیستم به شمار میروند و نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی این مناطق دارند. با این حال، ساخت جادهها، حصارکشی و توسعه فعالیتهای انسانی باعث شده این حیوانات بیش از گذشته وارد مناطق مسکونی شوند.
ورود فیلها به مزارع اغلب با خسارت به محصولات کشاورزی، تخریب زیرساختها، آسیب به دامها و حتی زخمی یا کشته شدن انسانها همراه است. این خسارتها در برخی موارد به حذف فیلهای وحشی و کاهش حمایت جوامع محلی از برنامههای حفاظت از این گونه منجر شده است.
محققان تأکید کردند منطقه زامبزی در شرق نامیبیا یکی از کانونهای اصلی این تعارض به شمار میرود. این منطقه علاوه بر آنکه مسیر ارتباطی میان زیستگاههای اصلی فیلها است، به دلیل منابع آب فراوان، برای توسعه کشاورزی نیز بسیار جذاب محسوب میشود.
این مطالعه وضعیت ۳۸ منطقه حفاظتشده محلی با جمعیتی نزدیک به ۱۵۰ هزار نفر را بررسی کرده و نتایج آن نشان میدهد همپوشانی میان زیستگاه فیلها و فعالیتهای انسانی در سالهای آینده بهطور مستمر افزایش خواهد یافت.
بر اساس این گزارش، در حال حاضر حدود ۳۰۰ هزار فیل آفریقایی در جنوب این قاره تحت برنامههای حفاظتی قرار دارند، اما پژوهشگران هشدار میدهند که بدون برنامهریزی برای مدیریت کاربری اراضی، این دستاوردهای حفاظتی با خطر جدی روبهرو خواهد شد.
به اعتقاد پژوهشگران، اختصاص فضاهای کافی برای عبور و زیست فیلها، حفاظت از کریدورهای طبیعی و مدیریت توسعه کشاورزی میتواند از شدت این تعارضها بکاهد، معیشت جوامع محلی را حفظ کند و بقای یکی از مهمترین گونههای حیاتوحش آفریقا را در دهههای آینده تضمین کند.
مترجم:مهگل غفاری