آسمان شب گذشته میزبان یکی از جذابترین رویدادهای رصدی بود؛ ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) در زمانی کوتاه از فراز آسمان ایران عبور کرد و در بسیاری از مناطق، از جمله تهران، به صورت نقطهای سفید، بسیار درخشان و بدون چشمکزدن با چشم غیرمسلح قابل مشاهده بود.
به گزارش سیناپرس،عبور ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) از آسمان بسیاری از نقاط جهان، از جمله ایران، همواره یکی از جذابترین رویدادهای رصدی برای علاقهمندان به نجوم است. این سازه عظیم که با چشم غیرمسلح نیز قابل مشاهده است، در حقیقت بزرگترین آزمایشگاه علمی ساختهشده توسط بشر در مدار زمین به شمار میرود و بیش از ۲۵ سال است که بهطور مداوم میزبان فضانوردان و پژوهشهای علمی است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی ناسا، ایستگاه فضایی بینالمللی در ارتفاع متوسط حدود ۴۰۰ کیلومتری از سطح زمین و با سرعتی نزدیک به ۲۸ هزار کیلومتر بر ساعت (حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ مایل بر ساعت) حرکت میکند. این سرعت سبب میشود ISS تقریباً هر ۹۲ دقیقه یک بار مدار زمین را کامل کند و در طول هر شبانهروز ۱۶ بار طلوع و غروب خورشید را تجربه کند.
چرا ایستگاه فضایی در آسمان میدرخشد؟
برخلاف تصور بسیاری از مردم، نور ایستگاه فضایی از خود آن نیست. درخشش ISS نتیجه بازتاب نور خورشید از صفحات خورشیدی بسیار بزرگ آن است. به همین دلیل، این ایستگاه تنها در زمانهایی قابل مشاهده است که برای ناظر زمینی آسمان تاریک باشد، اما خود ایستگاه همچنان در ارتفاع بالا نور خورشید را دریافت کند؛ معمولاً اندکی پس از غروب یا پیش از طلوع خورشید.
کارشناسان ناسا میگویند هنگام عبور، ایستگاه فضایی به شکل یک نقطه سفید و بسیار درخشان دیده میشود که بدون چشمکزدن، با حرکتی یکنواخت در آسمان جابهجا میشود. این ویژگی، مهمترین تفاوت آن با هواپیماهاست که چراغهای چشمکزن دارند.
بزرگترین آزمایشگاه مداری جهان
ایستگاه فضایی بینالمللی نتیجه همکاری پنج آژانس فضایی بزرگ جهان شامل ناسا، روسکاسموس، آژانس فضایی اروپا، آژانس فضایی ژاپن و آژانس فضایی کانادا است.
نخستین بخش آن در سال ۱۹۹۸ به فضا پرتاب شد و از سال ۲۰۰۰ تاکنون، حضور انسان در آن بدون وقفه ادامه دارد.ابعاد این سازه با صفحات خورشیدی آن به حدود ۱۰۹ متر طول میرسد؛ اندازهای که تقریباً معادل یک زمین فوتبال است.
فضای داخلی قابل استفاده آن نیز از یک خانه ششخوابه بزرگتر بوده و شامل محل استراحت فضانوردان، آزمایشگاههای تحقیقاتی، تجهیزات ورزشی و سامانههای پیشرفته پشتیبانی حیات است.
چه پژوهشهایی در ISS انجام میشود؟
ناسا اعلام کرده است که تاکنون هزاران آزمایش علمی در ایستگاه فضایی انجام شده است. این پژوهشها حوزههایی مانند پزشکی، زیستشناسی، علوم مواد، فیزیک، فناوریهای فضایی، تولید در شرایط بیوزنی و مطالعه تغییرات اقلیمی را در بر میگیرد.
نتایج این تحقیقات علاوه بر توسعه فناوریهای فضایی، در بهبود درمان بیماریها، طراحی داروهای جدید و آمادهسازی مأموریتهای آینده به ماه و مریخ نیز کاربرد دارد.
چگونه زمان عبور ایستگاه را بدانیم؟
ناسا از طریق سامانه Spot the Station زمان دقیق عبور ایستگاه فضایی از شهرهای مختلف جهان را منتشر میکند. این سامانه و نسخه تلفن همراه آن، زمان، مدت رؤیت، ارتفاع و مسیر تقریبی حرکت ایستگاه را برای هر موقعیت جغرافیایی نمایش میدهد و حتی میتواند پیش از عبور، برای کاربران اعلان ارسال کند.
آینده ایستگاه فضایی
طبق برنامه فعلی ناسا، ایستگاه فضایی بینالمللی تا پایان این دهه به فعالیت خود ادامه خواهد داد. پس از آن، این ایستگاه بهصورت کنترلشده از مدار خارج شده و در منطقهای دورافتاده از اقیانوس آرام فرود خواهد آمد. در همین حال، ناسا در حال برنامهریزی برای انتقال مأموریتهای مدار پایین زمین به ایستگاههای فضایی تجاری است تا فعالیتهای پژوهشی در فضا بدون وقفه ادامه یابد.
گزارش:فرگل غفاری