با وجود سرمایهگذاری بیسابقه شرکتهای فناوری در توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی و رشد چشمگیر ارزش سهام شرکتهای فعال در این حوزه، کارشناسان معتقدند بزرگترین دستاورد اقتصادی هوش مصنوعی هنوز نمایان نشده و موج اصلی افزایش بهرهوری سازمانها در سالهای آینده رقم خواهد خورد.
به گزارش سیناپرس، تحلیلگران میگویند: مرحله نخست انقلاب هوش مصنوعی عمدتاً بر توسعه زیرساختها، ساخت مراکز داده، تولید تراشههای پیشرفته و توسعه مدلهای زبانی متمرکز بوده است. در این میان، شرکتهایی مانند Nvidia، Dell Technologies و ارائهدهندگان بزرگ خدمات ابری، سرمایهگذاریهای چندصد میلیارد دلاری را برای توسعه زیرساختهای مورد نیاز هوش مصنوعی انجام دادهاند.
با این حال، بسیاری از شرکتها هنوز تغییر بنیادینی در شیوه انجام کارهای روزمره خود ایجاد نکردهاند و استفاده از ابزارهایی مانند ChatGPT، دستیارهای برنامهنویسی و سامانههای تولید محتوا، اگرچه موجب افزایش بهرهوری شده، اما همچنان در سطح بهبودهای تدریجی باقی مانده است.
گذار از «دستیار هوشمند» به «همکار دیجیتال»
کارشناسان معتقدند: مرحله بعدی توسعه هوش مصنوعی زمانی آغاز میشود که این فناوری مستقیماً در فرآیندهای عملیاتی سازمانها ادغام شود و نقش یک «همکار دیجیتال» را ایفا کند؛ به گونهای که بتواند بخش قابل توجهی از وظایف چندمرحلهای را انجام دهد و انسان تنها نقش نظارت، ارزیابی و تصمیمگیری نهایی را بر عهده داشته باشد.
این تحول میتواند به کاهش هزینههای عملیاتی، تسریع توسعه محصولات، بهبود کیفیت تصمیمگیری، افزایش رضایت مشتریان و ایجاد منابع درآمدی جدید برای شرکتها منجر شود.
تجربه شرکتهای پیشرو
بررسی عملکرد شرکتهای بزرگ فناوری نشان میدهد بسیاری از آنها از مرحله استفاده آزمایشی از هوش مصنوعی عبور کردهاند.
در OpenAI تقریباً تمامی کارکنان، نه فقط برنامهنویسان، از ابزار Codex استفاده میکنند. این سامانه علاوه بر تولید کد، در بررسی مشکلات صورتحساب مشتریان، طراحی داشبوردهای مدیریتی، تهیه نسخههای نمایشی محصولات، تحلیل اسناد داخلی و بررسی اولیه مدارک حقوقی به کار گرفته میشود.
در این مدل، هوش مصنوعی بخش عمده کارهای اولیه را انجام میدهد و کارشناسان انسانی بر نتایج نظارت کرده و تصمیم نهایی را اتخاذ میکنند.
گوگل؛ افزایش پنج برابری بهرهوری مالی
Google نیز از هوش مصنوعی برای خودکارسازی فرآیندهای مالی بهره گرفته است.بر اساس اعلام این شرکت، عاملهای هوش مصنوعی پیش از بررسی انسانی، فاکتورهای فروشندگان را با مفاد قراردادها تطبیق میدهند. این اقدام باعث شده تیمهای مالی بتوانند بدون افزایش تعداد کارکنان، حدود پنج برابر فاکتورهای بیشتری را پردازش کنند.
گوگل همچنین برآورد کرده است که این سامانه میتواند سالانه از نزدیک به ۲۰۰ میلیون دلار پرداخت اضافه در فاکتورها جلوگیری کند؛ موضوعی که نشاندهنده ظرفیت بالای هوش مصنوعی در کاهش هزینههای عملیاتی است.
همکاری انسان و هوش مصنوعی در Anthropic
شرکت Anthropic نیز رویکرد مشابهی را در بخش بازاریابی خود به کار گرفته است.در این شرکت، هوش مصنوعی وظایفی مانند ایجاد رویدادها، مدیریت کمپینهای تبلیغاتی و انتقال دادهها را انجام میدهد. سپس یک عامل هوش مصنوعی دیگر نتایج را بررسی کرده و در نهایت تأیید نهایی توسط نیروی انسانی انجام میشود.
کارشناسان این مدل را مشابه ساختار سنتی سازمانها میدانند؛ جایی که کارهای اولیه توسط نیروهای اجرایی انجام شده و مدیران مسئول بررسی و تأیید نهایی هستند.
نقش زیرساخت همچنان تعیینکننده است
در کنار شرکتهای توسعهدهنده نرمافزارهای هوش مصنوعی، شرکتهایی مانند Dell Technologies نیز از بزرگترین برندگان این تحول به شمار میروند.
افزایش تقاضا برای سرورها، تجهیزات ذخیرهسازی، شبکه، سامانههای خنککننده و زیرساختهای اختصاصی هوش مصنوعی، جایگاه این شرکتها را در بازار فناوری به طور قابل توجهی تقویت کرده است.
کارشناسان معتقدند موفقیت در اقتصاد هوش مصنوعی تنها به توسعه مدلهای زبانی محدود نمیشود و شرکتهای تأمینکننده زیرساخت نیز نقش کلیدی در این بازار ایفا خواهند کرد.
گسترش کاربرد هوش مصنوعی در صنایع مختلف
استفاده از هوش مصنوعی تنها به شرکتهای فناوری محدود نیست.
Microsoft ابزارهای Copilot را در واحدهای فروش، مهندسی، امور مالی و خدمات مشتریان به کار گرفته است.
JPMorgan Chase از هوش مصنوعی در تحقیقات سرمایهگذاری، کشف تقلب، توسعه نرمافزار و خدمات بانکی استفاده میکند.
Walmart این فناوری را برای مدیریت موجودی کالا، زنجیره تأمین و برنامهریزی فروش به کار گرفته و شرکت داروسازی Moderna نیز از آن برای تسریع فرآیند کشف دارو و تحقیقات بالینی بهره میبرد.
همچنین شرکتهای صنعتی مانند Siemens و Schneider Electric از هوش مصنوعی برای نگهداری پیشگیرانه تجهیزات، خودکارسازی خطوط تولید و افزایش بهرهوری کارخانهها استفاده میکنند.
آیا هوش مصنوعی جایگزین نیروی انسانی خواهد شد؟
یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث، تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار است.کارشناسان معتقدند؛ هرچند برخی وظایف تکراری و ساختاریافته به تدریج خودکار خواهند شد، اما این فناوری در آینده نزدیک جایگزین کامل مشاغل نخواهد شد.
به باور آنان، همانگونه که نرمافزارهای حسابداری جای حسابداران، طراحی رایانهای جای معماران یا پروندههای الکترونیکی جای پزشکان را نگرفت، هوش مصنوعی نیز بیشتر وظایف تکراری را بر عهده خواهد گرفت تا متخصصان بتوانند بر فعالیتهای تخصصیتر و تصمیمگیریهای راهبردی تمرکز کنند.
فرصت بزرگ برای کسبوکارهای کوچک
تحلیلگران بر این باورند که شاید بیشترین منافع هوش مصنوعی نصیب شرکتهای کوچک و متوسط شود؛ زیرا این کسبوکارها معمولاً ساختار سادهتر، سامانههای قدیمی کمتر و فرآیندهای اداری محدودتری دارند.
دفاتر حسابداری، شرکتهای بیمه، مراکز درمانی، کارخانههای کوچک و شرکتهای خدماتی میتوانند با استفاده از هوش مصنوعی فرآیندهایی مانند برنامهریزی، صدور فاکتور، تهیه پیشنهادهای تجاری، ارتباط با مشتری و گزارشدهی را با سرعت بیشتری خودکار کنند؛ بدون آنکه ناچار به افزایش متناسب تعداد کارکنان باشند.
حکمرانی هوش مصنوعی؛ چالش آینده سازمانها
در کنار فرصتهای گسترده، کارشناسان بر ضرورت ایجاد نظامهای نظارتی، امنیتی و مدیریتی نیز تأکید میکنند.
برآوردها نشان میدهد شرکتهای بزرگ طی دو سال آینده ممکن است دهها هزار عامل هوش مصنوعی را در سازمانهای خود به کار گیرند؛ موضوعی که بدون سازوکارهای مناسب برای نظارت، پاسخگویی، امنیت اطلاعات و کنترل انسانی میتواند چالشهای جدیدی ایجاد کند.
کارشناسان معتقدند: موج نخست انقلاب هوش مصنوعی عمدتاً با سرمایهگذاریهای عظیم در زیرساختها شناخته میشود، اما مرحله تعیینکننده این تحول هنوز آغاز نشده است. به باور آنان، زمانی که سازمانها بتوانند هوش مصنوعی را بهصورت عمیق در فرآیندهای کسبوکار خود ادغام کنند، آثار واقعی آن در قالب افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها، نوآوری سریعتر و رشد پایدار درآمد نمایان خواهد شد.
در این میان، شرکتهایی موفقتر خواهند بود که ضمن بهرهگیری از توانمندیهای هوش مصنوعی، نقش قضاوت، خلاقیت و تصمیمگیری انسانی را حفظ کرده و میان فناوری و نیروی انسانی توازن برقرار کنند.
گزارش:سروش ساده