با نزدیک شدن بشر به تحقق یکی از بزرگترین آرزوهای فضایی خود، یعنی حضور دائمی در مریخ، نگاه پژوهشگران به مقاصد دوردستتر منظومه شمسی نیز معطوف شده است. در میان این اهداف، «تایتان» بزرگترین قمر زحل، بیش از هر مکان دیگری توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است. با این حال، پرسش مهم اینجاست که آیا روزی انسان شخصاً روی این قمر قدم خواهد گذاشت یا این مأموریت بر عهده رباتهای هوشمند و انساننما خواهد بود؟
به گزارش سیناپرس، از نخستین سفر فضایی انسان با پرواز تاریخی «یوری گاگارین» در سال ۱۹۶۱ تاکنون، اکتشافات فضایی همواره در حال گسترش بوده است. اکنون نیز کشورهای مختلف برنامههای گستردهای برای بازگشت انسان به ماه و سپس اعزام فضانوردان به مریخ در دستور کار دارند. اما پیشرفت سریع هوش مصنوعی و رباتیک، این احتمال را مطرح کرده که در مأموریتهای آینده، نقش اصلی را ماشینهای هوشمند بر عهده بگیرند.
این موضوع در اجلاس تخصصی «انسانها به تایتان» که روزهای ۱۱ و ۱۲ ژوئن برگزار شد، مورد بحث قرار گرفت. این نشست برای نخستین بار کارشناسان و پژوهشگرانی را گرد هم آورد که آینده مأموریتهای سرنشیندار به بزرگترین قمر زحل را بررسی میکنند.
تایتان به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود، یکی از جذابترین اجرام منظومه شمسی محسوب میشود. این قمر دارای جو متراکم است و سطح آن میزبان ابرها، بارش، رودخانهها، دریاچهها و دریاهایی از متان و اتان مایع است؛ شرایطی که آن را از بسیاری از قمرها و سیارات دیگر متمایز میکند.
در این نشست، «پاسکال لی» رئیس مؤسسه مریخ و دانشمند سیارهای مؤسسه SETI، ایده سفر انسان به تایتان را هم هیجانانگیز و هم بسیار بلندپروازانه توصیف کرد. او که مدیریت پروژه هاتون-مریخ ناسا را نیز بر عهده دارد، معتقد است در حالی که هنوز مأموریت سرنشیندار به مریخ عملی نشده، صحبت از سفر انسان به تایتان شاید دور از دسترس به نظر برسد، اما تعیین چنین اهدافی مسیر توسعه فناوریهای آینده را مشخص میکند.
به گفته او، تحقق مأموریت سرنشیندار به تایتان احتمالاً چندین دهه زمان خواهد برد؛ اما همزمان روی زمین، تحول بزرگی در حوزه هوش مصنوعی و رباتهای انساننما در حال وقوع است که میتواند آینده اکتشافات فضایی را متحول کند.
لی معتقد است، جهان به سمت دستیابی به «هوش مصنوعی عمومی» حرکت میکند؛ مرحلهای که در آن سامانههای هوشمند توانایی انجام طیف گستردهای از وظایف را مشابه انسان خواهند داشت. از نگاه او، مرحله بعدی، «ابرهوش مصنوعی» خواهد بود؛ فناوریای که میتواند بسیاری از قابلیتهای شناختی انسان را بازآفرینی کند.
وی تأکید کرد رباتهای امروزی از نظر تواناییهای حرکتی پیشرفت چشمگیری داشتهاند و اکنون قادر به دویدن، پریدن، انجام حرکات پیچیده و تصمیمگیری با کمک هوش مصنوعی هستند. از سوی دیگر، برخلاف انسان، این رباتها نیازی به غذا، اکسیژن، خواب یا استراحت ندارند و هزینه و خطرات مأموریتهای فضایی را نیز به میزان قابل توجهی کاهش میدهند. به همین دلیل، آنها میتوانند گزینهای ایدهآل برای اکتشاف سیارات و قمرهای دوردست باشند.
این پژوهشگر همچنین به رقابت فزاینده میان آمریکا و چین در حوزه توسعه رباتهای انساننما اشاره کرد. به گفته او، نمونههایی مانند ربات «Walker S2» ساخت شرکت چینی UBTech که قادر است بهصورت خودکار باتری خود را تعویض کرده و بدون توقف به فعالیت ادامه دهد، نشان میدهد فناوری رباتیک با سرعت زیادی در حال پیشرفت است.
لی همچنین از پروژه تحقیقاتی «هاتون-مریخ» ناسا در جزیره دوون واقع در قطب شمال بهعنوان محیطی مناسب برای آزمایش همکاری انسان و ربات نام برد. به اعتقاد او، این منطقه میتواند به محلی برای آموزش و ارزیابی رباتهای مجهز به هوش مصنوعی تبدیل شود تا در آینده بهعنوان دستیار فضانوردان در مأموریتهای واقعی فعالیت کنند.
او در پایان پیشبینی کرد که پیش از حضور انسان در تایتان، رباتها زیرساختهای لازم را در این قمر ایجاد خواهند کرد و حتی ممکن است سالها مدیریت این تأسیسات را بر عهده داشته باشند. در چنین شرایطی، فضانوردان در آینده به پایگاههایی سفر خواهند کرد که از پیش توسط رباتهای هوشمند ساخته و اداره میشوند.
به باور این دانشمند، اگرچه مریخ نخستین مقصد بزرگ بشر در اعماق فضا خواهد بود، اما تایتان میتواند آخرین ایستگاه مهم پیش از آغاز عصر سفرهای میانستارهای باشد؛ هدفی که شاید امروز دور از دسترس به نظر برسد، اما میتواند چشمانداز نسلهای آینده اکتشافات فضایی را شکل دهد.
مترجم:مهگل غفاری