یک کارشناس حوزه مهندسی شیمی با بیان اینکه توسعه سوختهای زیستی تنها به پیشرفت فناوری وابسته نیست، گفت: این حوزه علاوه بر رفع موانع فنی، به ایجاد بازار، اثبات اقتصادی فناوری و اعتماد صنایع مصرفکننده نیاز دارد.
به گزارش سیناپرس، توسعه سوختهای زیستی تنها با دستیابی به فناوری امکانپذیر نیست و بدون سیاستگذاری، ایجاد بازار، مشوقهای اقتصادی و حمایت از تجاریسازی، این فناوریها به مرحله بهرهبرداری گسترده نخواهند رسید. بسیاری از کشورها با تدوین استانداردها، الزام به استفاده از سوختهای ترکیبی و حمایت از سرمایهگذاری، مسیر توسعه این صنعت را هموار کردهاند. در ایران نیز کارشناسان معتقدند برای عبور از مرحله آزمایشگاهی و ورود به تولید صنعتی، باید همزمان موانع فنی و اقتصادی برطرف شود.
علی پالیزدار، دکترای مهندسی شیمی، مدیر پروژه متافورمینگ و کارشناس ارشد تحقیق و توسعه با بیان اینکه توسعه سوختهای زیستی به دو مولفه اصلی «فناوری» و «بازار» وابسته است به خبرنگار سیناپرس گفت: در ارزیابی فناوریها معمولا دو شاخص مورد توجه قرار میگیرد؛ یکی سطح آمادگی فناوری (TRL) و دیگری سطح آمادگی بازار (MRL). زمانی یک فناوری میتواند به ثروت و ارزش اقتصادی تبدیل شود که هر دو شاخص به سطح مطلوب برسند.
موانع فنی؛ از کیفیت خوراک تا ارتقای محصول
وی درباره مهمترین چالشهای فنی گفت: حتی در تولید بایودیزل، کیفیت ماده اولیه اهمیت زیادی دارد. زمانی که از روغنها و چربیهای پسماند استفاده میشود، این مواد معمولا دارای ناخالصیهای فراوان هستند و پیش از ورود به فرآیند تولید باید مراحل مختلف پیشتصفیه را طی کنند.
وی افزود: هرچه فرآیند پیشتصفیه پیچیدهتر و پرهزینهتر باشد، هزینه نهایی تولید افزایش یافته و ممکن است طرح از توجیه اقتصادی خارج شود.
این پژوهشگر ادامه داد: در سوختهای زیستی نسل دوم نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. زیستتوده پیش از ورود به راکتورهای پیرولیز باید آمادهسازی شود و در بسیاری از موارد عملیات خردایش، جداسازی ناخالصیها و یکنواختسازی خوراک ضروری است که این مراحل نیز بر هزینه و پیچیدگی فنی طرح تأثیر مستقیم میگذارند.
بایواویل هنوز با سوخت استاندارد فاصله دارد
پالیزدار یکی از مهمترین چالشهای تولید سوختهای زیستی را کیفیت بایواویل دانست و گفت: بایواویلی که از فرآیند پیرولیز به دست میآید، هنوز از نظر ویژگیهای شیمیایی با سوختهای متداول فاصله دارد.
وی توضیح داد: میزان اکسیژن موجود در این محصول بالاست و همین مسئله کیفیت سوخت را کاهش میدهد. به همین دلیل باید فرآیندهای کاتالیستی اکسیژنزدایی روی آن انجام شود. از سوی دیگر، نسبت هیدروژن به کربن نیز پایین است و لازم است طی فرآیند هیدروژناسیون، این نسبت افزایش پیدا کند تا محصول نهایی به استانداردهای سوختهای رایج نزدیک شود.
به گفته وی، تمامی این مراحل علاوه بر پیچیدگی فنی، هزینه تولید را نیز افزایش میدهد و بر اقتصادی بودن پروژه اثرگذار است.
بازار؛ حلقه مفقوده توسعه سوختهای زیستی
مدیر پروژه متافورمینگ با تاکید بر اینکه تنها توسعه فناوری کافی نیست، گفت: حتی اگر فناوری به مرحله قابل قبولی برسد، تا زمانی که بازار برای محصول شکل نگیرد، امکان توسعه صنعتی وجود نخواهد داشت.
وی افزود: در حال حاضر هنوز نتوانستهایم به فناوری اثباتشده در مقیاس صنعتی دست پیدا کنیم و به همین دلیل بازار نیز نسبت به این محصولات اطمینان کافی ندارد.
پالیزدار ادامه داد: یکی از مشتریان بالقوه سوختهای زیستی میتواند پالایشگاهها باشند؛ زیرا این محصولات قابلیت استفاده بهعنوان افزودنی در بنزین یا گازوئیل را دارند، اما پالایشگاهها زمانی حاضر به استفاده از این محصولات خواهند بود که از کیفیت، پایداری تولید و قابلیت فنی آنها اطمینان حاصل کنند.
اثبات فناوری؛ پیشنیاز سیاستگذاری
وی با اشاره به نقش شرکتهای دانشبنیان گفت: شرکتهای فعال در این حوزه باید بتوانند محصولی تولید کنند که قابلیتهای فنی آن در مقیاس صنعتی اثبات شده باشد. تنها در این صورت صنایع بزرگ حاضر به سرمایهگذاری و استفاده از این فناوری خواهند شد.
پالیزدار تأکید کرد: هرچند طی سالهای اخیر تحقیقات ارزشمندی در کشور انجام شده است، اما هنوز سطح آمادگی فناوری به اندازهای نرسیده که بتوان از تولید صنعتی و تجاریسازی گسترده سخن گفت.
مسیر توسعه از آزمایشگاه تا صنعت
این کارشناس ارشد تحقیق و توسعه در پایان خاطرنشان کرد: هر زمان بتوانیم فناوری تولید سوختهای زیستی را در مقیاس صنعتی با موفقیت اثبات کنیم، زمینه برای ایجاد بازار نیز فراهم خواهد شد و در ادامه، استفاده از این سوختها در کشور میتواند توسعه پیدا کند. در واقع، عبور همزمان از موانع فنی، اقتصادی و بازار، مهمترین شرط ورود سوختهای زیستی به سبد انرژی ایران است.
خبرنگار: فرزانه صدقی