بیش از ۴۰۰ سال است که یک نقاشی روغنی به نام هوا (Air) اثر استاد فلاندرز یان بروگل بزرگ (Jan Brueghel the Elder)، رازی علمی درباره رفتار غذایی شبانه خفاشها را پنهان کرده بود که اکنون کشف شده است.
به گزارش سیناپرس، مطالعات جدید انجام شده توسط پژوهشگران اسپانیایی روی یک نقاشی چهارصدساله نشان می دهد این نقاشی قرن ها قبل از اینکه دانشمندان قادر به کشف و توضیح رفتار خفاش ها باشند، الگوی شکار و تغذیه آن ها را ترسیم کرده است. این نقاشی دهها گونه خفاش و پرنده را به تصویر میکشد، اما در میان این مجموعه، یک خفاش شبزی از سرده نیکتالوس (Nyctalus) دیده میشود که پرندهای را در دهان خود نگه داشته است.
گفتنی است این رفتار برای خفاش های فوق الذکر بسیار غیرمعمول است و تا سال ۲۰۲۵ دانشمندان تأیید نکردند که خفاشهای شبزی بزرگ (Nyctalus lasiopterus) واقعاً پرندگان مهاجر (پرندگان شاخهنشین) را حین پرواز در ارتفاع شکار کرده و میخورند.
این کشف با استفاده از برچسبهای پیشرفته سهبعدی و تجهیزات نظارت صوتی ارتفاع و حرکت انجام شد اما در سال ۱۶۱۱، یان بروگل بزرگ ظاهراً همین رفتار را با رنگ روغن روی بوم ثبت کرده بود.
محققان در این رابطه می گویند: چند نسخه از نقاشی هوا توسط بروگل یا شاگردانش ساخته شد و تنها نسخهای که اینجا تحلیل شده، صحنه شکار توسط خفاش شبزی را شامل میشود. با این حال، صرف تصویرسازی این پدیده شکار که اکنون شناختهشده است، قرنها پیش از ظهور ابزارهای مدرن یا آشکارسازهای فراصوت، حقیقتی شگفتانگیز به شمار میرود.
هرچند تمایل خفاشهای شبزی بزرگ به خوردن پرندگان تنها سال گذشته تأیید شد، اما شواهدی از جمله کشف پرهای سینهسرخ و سینهآبی در فضولات این خفاشها طی دو دهه گذشته احتمال رفتار شکارگری را در این پرنده تقویت کرده بود.
بررسی ها نشان می دهد خفاشهای مورد نظر، پرندگان را در طول پروازهای مهاجرتی شبانه شکار میکنند، بالهایشان را جدا کرده و تا ۲۰ دقیقه در حالی که در هوا معلق هستند، وعده غذایی خود را میجوند.
لازم به ذکر است که بررسی ها نشان می دهد تنها سه گونه خفاش شناخته شده پرنده میخورند و فقط Nyctalus lasiopterus این کار را حین پرواز انجام میدهد.
حال سؤال این است که بروگل چگونه از این رفتار که در ارتفاع بالا و عمق شب رخ میدهد، آگاه شده بود؟ پژوهشگران پیشنهاد میکنند که او ممکن است شاهد رخ دادن نادر این رفتار در روز بوده یا کسی آن را برایش توصیف کرده باشد. البته کشف پرهای پرندگان در فضولات خفاشها حتی در قرن هفدهم هم ممکن بوده است.
پژوهشگران با احتیاط مینویسند: ما اذعان داریم که تفسیر آثار هنری تاریخی باید با احتیاط انجام شود، بهویژه در نقاشیهای تمثیلی که اغلب عناصر نمادین دارند. با این حال، اینکه دقیقاً یک خفاش از سرده Nyctalus و نه گونه دیگری در صحنه نشان داده شده، حاکی از الهام مشاهدهای به جای صرفاً روایت نمادین است.
به گفته متخصصین، اندازه، شکل و رنگ بهکاررفته در نقاشی، خفاش را به عنوان عضوی از سرده Nyctalus شناسایی میکند، هرچند تشخیص دقیق پرنده در فک آن دشوارتر است؛ ولی این پرنده به وضوح از نوع passerine است.
این نقاشی که در موزه هنرهای زیبای لیون در فرانسه نگهداری میشود، الهه یونانی اورانیا (Urania) مرتبط با ستارهشناسی و طالعبینی را نشان میدهد. خدایان آپولو (Apollo) و دیانا (Diana) نیز در دوردست قابل مشاهده هستند.
پژوهشگران مینویسند: این نقاشی بیش از ۶۰ گونه جانوری را شامل میشود، از جمله نزدیک به ۴۰ گونه پرنده بومی اروپایی، حداقل ۱۴ گونه خارجی و تعدادی از گونههای اهل در این تصور قابل تشخیص هستند.
لازم به ذکر است که موزهها و گالریهای هنری سراسر جهان مجموعههای خود را با سرعت دیجیتالسازی می کنند و این امر بررسی آنها توسط کارشناسان انسانی و ابزارهای اسکن الکترونیکی را آسانتر میکند.
نویسندگان تأکید میکنند: «با شتاب گرفتن دیجیتالسازی مجموعههای هنری و پیشرفت ابزارهای تحلیلی، ارزش این منابع برای ارائه دادههای ارزشمند که پیشتر استخراج آنها دشوار و اغلب نادیده گرفته میشد و تکمیل رویکردهای پژوهشی مدرن به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.»
شرح کامل این پژوهش در آخرین نسخه مجله تخصصی پیانایاس (PNAS) منتشر شده است.
مترجم: احسان محمدحسینی