نشست معرفی گرنتهای حمایتی بنیاد ملی علم ایران با حضور رئیس بنیاد امروز، دوم تیرماه در دانشگاه شیراز برگزار و طی آن برنامههای حمایتی سال ۱۴۰۵ شامل کرسیهای پژوهشی، گرنتهای جوان و همکاریهای بینالمللی تشریح شد.
معاون پژوهشی دانشگاه شیراز در این نشست، با اشاره به اینکه نخستین سفر استانی رئیس بنیاد علم ایران به دانشگاه شیراز اختصاص یافته، از حمایت مسؤولان بنیاد قدردانی کرد و گفت: رویکرد معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز ارتقای همکاری با بنیاد است، در همین راستا یکی از مدیریتها را بهعنوان رابط دانشگاه و بنیاد علم ایران تعیین کردهایم.
بهرام همتینژاد همچنین با اشاره به فراخوان منتشرشده برای شرکت پژوهشگران در طرح «جهش علمی» بنیاد علم ایران، از استقبال خوب دانشگاهیان دانشگاه شیراز خبر داد و گفت: تاکنون ۱۳۳ طرح از سوی دانشگاهیان دانشگاه شیراز به بنیاد علم ارسال شده است.
اعتبار ۸۵۴ میلیارد تومانی بنیاد در سال ۱۴۰۴
رئیس بنیاد ملی علم ایران نیز در ابتدای سخنان خود با اشاره به روند سالانه حمایت از پژوهشها، گفت: اعتبار مصوب بنیاد در سال ۱۴۰۴ مبلغ ۸۵۴ میلیارد تومان بوده که نسبت به سالهای گذشته رشد قابلتوجهی داشته است.
محمدرضا هرمزینژاد مأموریت اصلی بنیاد را «ظرفیتسازی برای پیشبرد مرزهای دانش و دستیابی به مرجعیت علمی و سرآمدی» عنوان کرد و گفت: در سال ۱۴۰۵، یکچهارم همت (۲۵۰ میلیارد تومان) حمایت مصوب برای این مأموریت در نظر گرفته شده است.
برنامههای حمایتی بنیاد؛ از کرسی پژوهشی تا گرنت سرآمدان
رئیس بنیاد ملی علم ایران برنامههای حمایتی در این مأموریت را شامل اعطای کرسی پژوهشی ویژه استادان دارای بالاترین اعتبار علمی، گرنتهای جوان (آغاز-استقرار)، گرنتهای پژوهشی (همافزایی، پیشتازان، چالش، بنیان، میثاق)، حمایت از خوشههای پژوهشی چندتخصصی، حمایت از نمونه محصول بدیع و نوظهور، حرکت در مرزهای دانش جهانی، برنامه جهش (جریانسازی، هدایت، شتابدهی به برونداد علمی) و گرنت سرآمدان علمی کشور برشمرد.
هرمزینژاد با اشاره به جزئیات کرسیهای پژوهشی گفت: در سال ۱۴۰۵، اعطای ۱۰ کرسی پژوهشی با حمایت تا سقف ۷ میلیارد تومان برای هر کرسی پیشبینی شده است. مدت زمان کرسی پژوهشی حداکثر ۳ سال است و در صورت داشتن همکار خارجی تا ۵ سال قابل تمدید خواهد بود. شرایط نامزدهای کرسی پژوهشی شامل سابقه حداقل ۱۰ سال در رتبه استاد تمامی، انجام حداقل یک طرح پژوهشی موفق با حمایت بنیاد، کسب حداقل یک عنوان ملی و مرجعیت علمی تخصصی از طریق احراز ۵ مورد از ۷ مورد شرایط مندرج در شیوهنامه است.
وی همچنین راههای معرفی نامزدها به بنیاد را کارگروههای تخصصی بنیاد علم ایران، صاحبان کرسیهای پژوهشی بنیاد، معرفی ازسوی دانشگاهها و استادان برتر کشور و گروههای علمی فرهنگستانها اعلام کرد.
گرنتهای جوان؛ فرصتی برای نخبگان دانشگاهی
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه به تشریح گرنتهای جوان پرداخت و گفت: این گرنت به دانشآموختگان ۲۰۰ دانشگاه برتر جهان بر اساس رتبهبندی تایمز یا کیواس و همچنین دانشآموختگان ۱۰ دانشگاه برتر داخلی اعطا میشود. متقاضیان باید عضو هیئتعلمی با مرتبه استادیار یا دانشیار و حداکثر ۴۰ سال سن داشته باشند و کمتر از یک سال و بیشتر از پنج سال از استخدام آنها نگذشته باشد. همچنین متقاضیان باید دارای ۸ مقاله Q1 یا ۴ مقاله فهرست شده در ۱۰ درصد WoS یا دو پتنت آمریکا/اروپا/ژاپن (گرنت شده) باشند. در سال ۱۴۰۵، اعطای ۱۰ گرنت جوان به مدت دو سال انجام خواهد شد.
هرمزینژاد با اشاره به گرنتهای پژوهشی، آنها را شامل گرنت همافزایی (سینرژی) ویژه استاد تمام با هدف شبکهسازی بهویژه بینالمللی، گرنت پیشتازان ویژه حداقل دانشیاران منتخب جشنوارههای معتبر شامل فیلدز، نوبل، خوارزمی، فارابی، مصطفی، علامه طباطبایی، رازی و برگزیده کتاب سال حوزه، گرنت چالش ویژه حداقل دانشیاران دارای نوآوری خلاقانه منجر به محصول یا در ارتباط با صنعت، گرنت بنیان ویژه حداقل دانشیاران با هدف توسعه کیفی پژوهشهای بنیادین در علوم پایه و علوم بالینی و گرنت میثاق ویژه حداقل دانشیاران با هدف توسعه کیفی پژوهشهای بنیادین در علوم انسانی عنوان کرد و گفت: در سال ۱۴۰۵، اعطای ۱۰ گرنت پژوهشی به مدت دو سال قابل تمدید تا سه سال انجام خواهد شد.
حمایت از محصولات بدیع و نوظهور
وی همچنین از حمایت از نمونه محصول بدیع و نوظهور خبر داد و گفت: این حمایت بهصورت دوساله از فناوران دانشگاهی عضو هیئت علمی با حداقل یکی از شرایط ثبت دو اختراع خارجی معتبر یا همزمان داشتن ثبت یک اختراع خارجی معتبر و سابقه تجاریسازی محصول یا دانش فنی انجام میشود. حوزه پژوهش این محصولات، محصولاتی هستند که یا در دنیا وجود ندارند و یا در دنیا در مرحله پژوهش هستند و سطح حمایت از دستیابی به نمونه اولیه تا سطح آمادگی فناوری ۴ تا ۶ خواهد بود. در سال ۱۴۰۵، حمایت از ۵ طرح پژوهشی در این حوزه پیشبینی شده است.
توسعه علوم پیشران در اولویت برنامه هفتم
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به راهبرد توسعه هدفمند علوم پیشران و راهبردی در راستای اولویتهای بند پ ماده ۹۷ برنامه هفتم توسعه، حوزههای زیستفناوری، کوانتوم، هوش مصنوعی، مواد و ساخت پیشرفته، نانو، میکروالکترونیک، اپتیک و لیزر، علوم شناختی، اقتصاد دریامحور، امنیت غذایی و تجهیزات پیشرفته صنعتی را برشمرد و گفت: در سال ۱۴۰۵، حمایت از ۵ تا ۱۰ طرح در هر حوزه و حمایت ویژه از ۵۰ رساله دکتری پیشرو با موضوعات پیشران انجام خواهد شد.
همکاریهای بینالمللی بنیاد علم ایران
هرمزینژاد در بخش دیپلماسی علمی و همکاریهای بینالمللی، از برنامههای همکاری با مؤسسه بینالمللی تحلیل سامانههای کاربردی (IIASA) در اتریش خبر داد و گفت: در این برنامه، حمایت از حضور ۳ ماهه دانشجویان دکتری در برنامه تابستانی دانشمندان جوان، حمایت از ۳ پژوهشگر پسادکتری در سال برای حضور ۶ ماهه و حمایت از ۵ فرصت مطالعاتی در سال برای حضور ۶ ماهه استادان در این مؤسسه انجام میشود و هزینههای رفتوآمد و اقامت پوشش داده خواهد شد.
وی همچنین از همکاری با آکادمی علوم چین (CAS)، بنیاد ملی علوم طبیعی چین (NSFC)، بنیاد علم روسیه (RSF)، آژانس توسعه نوآورانه ازبکستان، آفریقای جنوبی، بلاروس، اندونزی، اتحادیه آپورا و کارگروه علم، فناوری و نوآوری کشورهای بریکس خبر داد و گفت: در سال ۱۴۰۵، حمایت تا سقف ۵ میلیارد تومان و حمایت از ۵ تا ۱۰ طرح در هر همکاری مشترک انجام خواهد شد. همچنین حمایت از طرحهای متداول بریکس (Regular) و برنامه طرحهای پرچمدار (Flagship) بریکس در دستور کار قرار دارد.
ارائه برنامه جامع «مهر» برای حل مسئله
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به برنامه جامع مدیریت، هدایت و راهبری حل مسئله (مهر)، گفت: در این برنامه، حمایت از ۴ مهر در اولویتهای ملی، ۴۰۰ طرح برنامهمحور دانشگاهها، ۱۰ طرح پژوهشی عمیق برای انتقال نیاز شرکتهای دانشبنیان پیشرو به دانشگاهها و حمایت کلان از مراکز علمی پیشران با اعتبار مصوب ۵۱۴ میلیارد تومان انجام خواهد شد.
هرمزینژاد با اشاره به برنامه ترویج علم و ارتقاء ارزشمندی علم در جامعه، از برگزاری رویداد «شب علم» با هدف بیان علم به زبان ساده، حمایت از تدوین و نگارش چکیدههای ترویجی و تدوین برنامههای ترویج علم دانشگاهی خبر داد و گفت: در سال ۱۴۰۵، حمایت از ۱۰ رویداد شب علم با اعتبار ۱ میلیارد تومان برای هر رویداد انجام خواهد شد. این رویداد توسط دانشمندان و مروجان علم برای علاقهمند کردن عموم مردم به علم طراحی و اجرا میشود و بخشهای مختلف آن شامل علمی، آموزشی، فرهنگی، هنری، بخش خاص کودکان و نوجوانان، ورزش و سلامت، جشنواره غذای سالم و نمایشگاه است. دانشگاهها و مؤسسات علمیپژوهشی میتوانند طرح خود را توسط یک عضو هیئتعلمی مرکز به عنوان نماینده ارسال کنند.
نگاهی عملکرد بنیاد ملی علم ایران در سال ۱۴۰۴
وی در ادامه با اشاره به عملکرد بنیاد در سال ۱۴۰۴، گفت: در این سال، ۶۷۷۳ پیشنهاده دریافت شد که از این تعداد، ۲۵۳۰ طرح مصوب گردید و نرخ پذیرش طرحها ۳۷ درصد بود. همچنین میانگین زمان ارزیابی ۸۴ روز بوده است. در حوزه داوری، ۴۲۵۱ طرح شروع به داوری و ۵۷۹۴ طرح خاتمه یافته و ۲۲۸۰ طرح نیز نظارت شده است. میانگین زمان دریافت طرح تا داوری در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ بهبود یافته و از ۹۸ روز به ۷۴ روز کاهش یافته است.
هرمزینژاد با اشاره به حمایتهای بنیاد در استانهای مختلف، از ۱۰ استان دریافتکننده بیشترین حمایتها و ۱۵ مؤسسه با بیشترین حمایت مصوب در سال ۱۴۰۴ نام برد و گفت: از مجموع طرحهای مصوب، ۳۲ درصد مربوط به زنان و ۶۸ درصد مربوط به مردان بوده است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه به تشریح فراخوانهای سال ۱۴۰۵ پرداخت و گفت: تعداد ۴۶ فراخوان در چهار فصل سال اعلام خواهد شد که شامل ۱۲ فراخوان در بهار، ۱۶ فراخوان در تابستان، ۱۵ فراخوان در پاییز و ۳ فراخوان در زمستان است. این فراخوانها شامل موضوعات متنوعی ازجمله تحقیقات کاربردی هوش مصنوعی در پزشکی، برنامه جامع علوم دینی و معارف اسلامی، فراخوان تدریس کوانتوم، حمایت از پژوهشهای نانو و میکرو، همکاری با آکادمی علوم چین، همکاری با مؤسسه بینالمللی IIASA، فراخوان تدریس حوزههای شناختی، همکاری با آژانس توسعه نوآورانه ازبکستان، پسادکتری مشترک با IIASA، تحقیقات بنیادی و کاربردی علوم شناختی و اعصاب، فراخوان تدریس کاربردی هوش مصنوعی، تحقیقات بنیادی و کاربردی محصولات گلخانهای و شیلات، فراخوان توسعه علوم تجهیزات پیشرفته صنعتی، حمایت از طرح پسادکتری پژوهشهای بنیادین، فراخوان زیستفناوری پزشکی، همکاری مشترک با اندونزی و همکاری مشترک با بلاروس میشود.
هرمزینژاد در بخش دیگری از سخنان خود به جمعبندی برنامههای سال ۱۴۰۵ پرداخت و گفت: در سال ۱۴۰۵، حمایت از ۵۰ پژوهش در حوزه هوش مصنوعی، ۱۵ حمایت در پژوهشهای انقلاب زیستی، ۲۵ حمایت در علوم و فناوری کوانتوم، ۵ حمایت در پژوهشهای توسعه فناوریهای نوین مواد پیشرفته، ۵ حمایت در پژوهشهای اپتیک و لیزر و ۳۵ حمایت در پژوهشهای علوم عصبی-شناختی انجام خواهد شد. همچنین حمایت از ۵۰ رساله در موضوعات پیشرو، اعطای ۱۰ کرسی پژوهشی، اعطای ۸۰ گرنت سرآمدان علمی، اعطای ۲۰ گرنت (جوان-پژوهشی)، ایجاد ۵ تا ۷ خوشه پژوهشی چندتخصصی علوم پایه، ایجاد ۴ تا ۵ خوشه پژوهشی چندتخصصی علوم انسانی، حمایت از ۵ طرح پژوهشی نمونه محصول بدیع و حمایت از ۵ طرح پژوهشی حرکت در مرز دانش جهانی در دستور کار قرار دارد.
وی با اشاره به برنامههای ترویج علم، از حمایت از اجرای ۱۰ رویداد شب علم و حمایت از ۳۰ طرح پژوهشی برای تبیین شیوههای اثربخش ترویج علم خبر داد.
مروری بر حمایتهای بنیاد علم ایران از دانشگاه شیراز
رئیس بنیاد ملی علم ایران در بخش پایانی سخنان خود به مروری بر حمایتهای صورتگرفته از دانشگاه شیراز پرداخت و گفت: دانشگاه شیراز با ۸۷۷ پیشنهاد دریافتی و ۳۸۰ طرح مصوب و نرخ پذیرش ۴۳/۳ درصدی، از وضعیت مناسبی برخوردار است. سوابق حمایت از پژوهشگران دانشگاه شیراز نشان میدهد که در سال ۱۴۰۴، ۱۵۳ طرح دریافتی و ۶۳ طرح مصوب داشته است که نسبت به سالهای گذشته رشد قابلتوجهی داشته است.
هرمزینژاد با اشاره به توزیع طرحهای مصوب دانشگاه شیراز به تفکیک قالب، گفت: ۴۹ درصد طرحهای پژوهشی، ۳۲ درصد طرحهای پسادکترا، ۱۳ درصد رسالههای دکتری، ۳ درصد گرنتهای پژوهشی و ۱ درصد طرحهای بینالملل، همایش و پایاننامه دانشجویی بوده است.وی با اشاره به رده سنی پژوهشگران دانشگاه شیراز، گفت: ۷۱/۱ درصد از پژوهشگران و ۷۴/۲ درصد از طرحها مربوط به افراد بالای ۴۰ سال و ۲۸/۹ درصد از پژوهشگران و ۲۵/۸ درصد از طرحها مربوط به افراد زیر ۴۰ سال بوده است.
هرمزینژاد در پایان به وضعیت کنونی طرحهای دانشگاه شیراز اشاره کرد و گفت: از مجموع طرحهای این دانشگاه، ۱۱ طرح در مرحله غربالگری، ۱۳ طرح تحت داوری، ۹ طرح منتظر قرارداد، ۱۷۰ طرح در حال اجرا، ۲۳ طرح توقف اجرا و ۱۶۰ طرح خاتمهیافته است.
به گزارش سینا پرس و به نقل از روابط عمومی دانشگاه شیراز، در پایان این نشست، مسؤولان و اعضای هیئتعلمی دانشگاه شیراز به طرح پرسشها و دیدگاهها و پیشنهادات خود پرداختند.