نتایج یک پژوهش بینالمللی تازه نشان میدهد؛ عوامل اجتماعی و اقتصادی، بهویژه فقر و محرومیت، میتوانند سرعت پیری زیستی انسان را افزایش دهند؛ اثری که از دوران کودکی آغاز میشود و ممکن است خطر ابتلا به بیماریهای مرتبط با افزایش سن را در سالهای بعدی زندگی بیشتر کند.
به گزارش سیناپرس، این مطالعه که توسط پژوهشگران مؤسسه ماکس پلانک آلمان و دانشگاه کلمبیا آمریکا انجام شده، با بررسی دادههای نزدیک به ۶۶ هزار نفر از ۲۳ کشور جهان نشان داده است افرادی که در شرایط اقتصادی نامناسب رشد کردهاند، در مقایسه با همسالان خود از روند پیری زیستی سریعتری برخوردار هستند.
پژوهشگران برای این ارزیابی از «ساعتهای زیستی اپیژنتیکی» استفاده کردند؛ ابزارهایی علمی که با تحلیل تغییرات مولکولی در DNA، وضعیت واقعی فرسودگی بدن را اندازهگیری میکنند. برخلاف سن تقویمی، این شاخص میتواند نشان دهد بدن یک فرد از نظر بیولوژیکی جوانتر یا پیرتر از سن شناسنامهای اوست.
بر اساس یافتههای این تحقیق، نسل جدید ساعتهای اپیژنتیکی که بر سرعت واقعی پیری و خطر بیماریهای مرتبط با سن تمرکز دارند، با دقت بیشتری تأثیر عوامل اجتماعی و اقتصادی را آشکار میکنند. این ابزارها نشان دادهاند که کودکان خانوادههای کمبرخوردار نیز نشانههایی از پیری زیستی سریعتر را از همان سالهای نخست زندگی بروز میدهند.
البته محققان تأکید کردهاند ؛ تفسیر نتایج مربوط به کودکان باید با احتیاط انجام شود، زیرا این مدلها عمدتاً بر اساس دادههای بزرگسالان طراحی شدهاند و ممکن است برخی فرآیندهای طبیعی رشد را نیز در محاسبات خود منعکس کنند.
این مطالعه همچنین به بررسی تأثیر نابرابریهای نژادی و قومی در ایالات متحده پرداخت. نتایج نشان داد افراد متعلق به گروههای نژادی و قومی حاشیهنشین، بهویژه سیاهپوستان، بهطور متوسط روند پیری زیستی سریعتری نسبت به سفیدپوستان دارند.
با این حال، پژوهشگران خاطرنشان کردهاند: عوامل پیچیدهای مانند تبعیض ساختاری، شرایط زندگی و دسترسی به خدمات بهداشتی در شکلگیری این تفاوتها نقش دارند و نمیتوان آنها را تنها به ویژگیهای نژادی نسبت داد.
کارشناسان معتقدند: یافتههای این پژوهش میتواند در آینده به توسعه سیاستهای سلامت عمومی و برنامههای حمایتی برای کاهش اثرات فقر و نابرابری بر سلامت کمک کند. همچنین استفاده از ساعتهای زیستی پیشرفته میتواند ابزاری برای ارزیابی اثربخشی مداخلات پزشکی و اجتماعی با هدف کاهش سرعت پیری و بهبود کیفیت زندگی باشد.
نتایج این تحقیق بار دیگر بر این نکته تأکید میکند که سلامت انسان تنها به عوامل ژنتیکی یا سبک زندگی وابسته نیست، بلکه شرایط اقتصادی، اجتماعی و محیطی نیز میتوانند تأثیر عمیقی بر روند پیری و طول عمر افراد داشته باشند.
مترجم:مهگل غفاری