پژوهشگران از وجود یکی از منحصربهفردترین پدیدههای طبیعی زمین با عنوان «شهر گمشده» (Lost City Hydrothermal Field) خبر میدهند؛ مجموعهای از سازههای آهکی عظیم در اعماق بیش از ۷۰۰ متری اقیانوس اطلس که به باور دانشمندان میتواند سرنخهایی ارزشمند درباره منشأ حیات روی زمین و حتی امکان وجود حیات در دیگر اجرام منظومه شمسی ارائه دهد.
به گزارش سیناپرس، این منطقه که در سال ۲۰۰۰ در غرب رشتهکوه میاناقیانوسی آتلانتیک کشف شد، شامل برجها و دودکشهای کربناتهای است که ارتفاع برخی از آنها به بیش از ۶۰ متر میرسد. برخلاف چشمههای گرمابی آتشفشانی موسوم به «سیاهدودها»، فعالیت این سامانه به گرمای ماگما وابسته نیست، بلکه از واکنش شیمیایی میان سنگهای گوشته زمین و آب دریا انرژی میگیرد.
بررسیها نشان میدهد: این میدان گرمابی دستکم ۱۲۰ هزار سال بهطور مداوم فعال بوده و در این مدت، گازهایی مانند هیدروژن و متان را به محیط پیرامون خود آزاد کرده است. این ترکیبات، بدون نیاز به نور خورشید یا اکسیژن، بستری مناسب برای رشد اجتماعات میکروبی فراهم کردهاند و به همین دلیل، دانشمندان این منطقه را نمونهای احتمالی از محیطهای اولیه شکلگیری حیات در زمین میدانند.
در میان شکافها و دودکشهای این زیستبوم، انواع میکروارگانیسمها، حلزونها و سختپوستان زندگی میکنند و گونههایی مانند میگو، خرچنگ، توتیای دریایی و مارماهی نیز در این محیط مشاهده شدهاند. دمای برخی از منافذ خروجی به حدود ۴۰ درجه سانتیگراد میرسد.
اهمیت علمی این منطقه در سال ۲۰۲۴ با استخراج یک مغزه سنگی به طول ۱۲۶۸ متر از سنگهای گوشته زمین بیش از پیش نمایان شد. پژوهشگران امیدوارند مطالعه این نمونهها اطلاعات تازهای درباره فرایندهای شیمیایی مؤثر در پیدایش نخستین اشکال حیات و تکامل سیاره زمین در اختیار آنان قرار دهد.
کارشناسان همچنین معتقدند شرایط حاکم بر «شهر گمشده» شباهتهایی با محیطهای احتمالی در قمرهای یخی منظومه شمسی، از جمله انسلادوس و اروپا، دارد و از این رو میتواند الگویی برای جستوجوی حیات فرازمینی باشد.
با وجود ارزش علمی و زیستمحیطی این منطقه، نگرانیهایی درباره فعالیتهای معدنی در اطراف آن مطرح شده است. برخی متخصصان هشدار دادهاند که استخراج منابع در مناطق مجاور ممکن است با ایجاد رسوبات و آلودگی، تعادل این اکوسیستم کمنظیر را بر هم بزند. از همین رو، گروهی از دانشمندان خواستار ثبت این ناحیه بهعنوان میراث جهانی و برخورداری آن از حمایتهای بینالمللی شدهاند.
«شهر گمشده» امروز نهتنها یکی از شگفتیهای کمتر شناختهشده اعماق اقیانوسها به شمار میرود، بلکه بهعنوان آزمایشگاهی طبیعی، میتواند پاسخ برخی از بنیادیترین پرسشهای بشر درباره منشأ حیات و امکان وجود آن در دیگر نقاط کیهان را در خود نهفته داشته باشد.
مترجم:نداجوادهراتی