یک روانشناس کودک و نوجوان با اشاره به افزایش شکاف نسلی در خانوادههای امروز تاکید کرد: نوجوان امروز محصول دنیایی متفاوت است و نباید با معیارهای گذشته سنجیده شود. این تفاوتها اگر با گفتوگو و درک متقابل همراه شود، میتواند به فرصتی برای رشد روابط خانوادگی تبدیل شود.
به گزارش سیناپرس، داوود فتحی، روانشناس کودک و نوجوان، در گفتوگویی خبری با اشاره به مهمترین چالش خانوادههای امروز اظهار کرد: یکی از مهمترین مسائل در روابط والدین و فرزندان، شکاف نسلی است به طوری که بسیاری از والدین میگویند ما در نوجوانی اینگونه نبودیم و در مقابل نوجوانان نیز احساس میکنند از سوی والدین درک نمیشوند.
وی با تاکید بر اینکه نوجوان امروز نه بهتر از نسل قبل است و نه بدتر، افزود: واقعیت این است که نوجوان امروز محصول دنیایی متفاوت است. در گذشته اگر والدین تنها با یک یا دو شبکه رسانهای مواجه بودند، امروز نوجوانان در معرض حجم گستردهای از شبکههای اجتماعی و اطلاعات قرار دارند و همین موضوع نوع نگاه آنها به جهان را تغییر داده است.
این روانشناس ادامه داد: نسلهای گذشته در شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خاص خود رشد کردهاند، منابع اطلاعاتی محدودتر بود و اطلاعات بهتدریج منتقل میشد. بسیاری از باورها بدون پرسش پذیرفته میشد، اما نوجوان امروز در یک جهان باز زندگی میکند و تنها با چند کلیک به حجم زیادی از اطلاعات دسترسی دارد و همزمان با فرهنگهای مختلف در ارتباط است.
فتحی با بیان اینکه این شرایط باعث تغییر در شیوه تفکر نوجوانان شده است، تصریح کرد: نوجوان امروز جهانبینی گستردهتری دارد، اما در عین حال پیچیدگی بیشتری را تجربه میکند. او کنجکاوتر است، سریعتر قضاوت میکند، اطلاعات بیشتری در اختیار دارد و بیشتر به دنبال دلیل و چرایی مسائل است. البته این حجم اطلاعات گاهی میتواند موجب سردرگمی، اضطراب و کاهش تمرکز نیز شود.
وی در ادامه با اشاره به تفاوت سبک تربیتی نسلها گفت: در گذشته ساختار تربیتی بیشتر مبتنی بر اطاعت بود، جملاتی مانند «بزرگترها بهتر میفهمند» یا «چون من میگویم انجام بده» رایج بود و فرمانپذیری نوعی ارزش محسوب میشد. اما نوجوان امروز میخواهد بداند چرا باید کاری را انجام دهد و این رفتار نشانه بیادبی نیست، بلکه نشانه رشد و شکلگیری تفکر انتقادی است.
این روانشناس کودک و نوجوان افزود: نوجوان امروز با اجبار کمتر و گفتوگوی بیشتر همکاری میکند. در واقع استقلالطلبی در نسل جدید همچنان وجود دارد، اما شکل آن تغییر کرده است. در گذشته استقلال بیشتر به معنای کسب درآمد، ازدواج و تشکیل خانواده بود، اما امروز استقلال فکری، هیجانی، اجتماعی و تصمیمگیری برای نوجوانان اهمیت بیشتری دارد.
فتحی ادامه داد: نوجوانان امروز در انتخابهایی مانند پوشش، دوستان، علایق، رشته تحصیلی و سبک زندگی نیز به دنبال حق انتخاب هستند، در حالی که برخی والدین این استقلالطلبی را با لجبازی اشتباه میگیرند، در حالی که این موضوع یکی از مراحل طبیعی رشد است.
وی با اشاره به تغییر مفهوم اقتدار در خانوادهها گفت: در نسل گذشته اقتدار بیشتر مبتنی بر ترس بود و جایگاه والدین کمتر مورد سؤال قرار میگرفت، اما در نسل امروز اقتدار باید مشروع، منطقی و مبتنی بر گفتوگو باشد.
فتحی افزود: نوجوانان امروز میپرسند چرا باید از یک قانون پیروی کنند و اگر پاسخ شفاف و منطقی دریافت کنند، همکاری بیشتری نشان میدهند. اقتدار تحمیلی در این نسل کارآمدی کمتری دارد.
این روانشناس همچنین به تغییر منابع هویتی نوجوانان اشاره کرد و گفت: نسل گذشته هویت خود را بیشتر از خانواده، مدرسه و معلم میگرفت، اما نسل امروز علاوه بر این منابع، از شبکههای اجتماعی، دوستان، سلبریتیها و تولیدکنندگان محتوا نیز تأثیر میپذیرد.
این موضوع هم فرصت ایجاد میکند و هم چالش، از یک سو موجب افزایش آگاهی و گسترش افق فکری میشود و از سوی دیگر میتواند مقایسه مداوم، سردرگمی هویتی و کاهش اعتمادبهنفس را به همراه داشته باشد.
فتحی با بیان اینکه مفهوم موفقیت نیز در نسل جدید تغییر کرده است، اظهار کرد: در گذشته موفقیت بیشتر به معنای داشتن شغل ثابت، درآمد پایدار، خانه و امنیت مالی بود، اما امروز نوجوانان موفقیت را در رضایت شخصی، علاقه به شغل، آزادی عمل، تعادل و انعطاف در زندگی تعریف میکنند و کمتر حاضرند صرفاً برای درآمد در شغلی که دوست ندارند باقی بمانند.
وی در ادامه درباره تغییر مفهوم خانواده و احترام گفت: در نسل گذشته احترام بیشتر مبتنی بر جایگاه سنی بود، اما در نسل امروز احترام بر اساس کیفیت رابطه شکل میگیرد. ن
وجوان میخواهد شنیده شود، درک شود و ارزشمند تلقی شود و اگر این اتفاق نیفتد، فاصله عاطفی ایجاد میشود. همچنین بسیاری از والدین تصور میکنند مخالفت نوجوان به معنای بیاحترامی است، در حالی که مخالفت در این نسل بخشی از گفتوگو و فرآیند رشد فکری محسوب میشود.
فتحی با اشاره به تغییر نگرش نوجوانان نسبت به احساسات گفت: در گذشته صحبت درباره احساسات چندان رایج نبود و جملاتی مانند «گریه نکن» یا «قوی باش» شنیده میشد، اما نسل امروز راحتتر درباره اضطراب، استرس، افسردگی و عزتنفس صحبت میکند؛ هرچند ممکن است در بیان آن دچار خطا یا ناپختگی باشد، اما اصلِ بیان احساسات یک پیشرفت مهم است.
این روانشناس با اشاره به تغییر سبک زندگی نیز افزود: زندگی نسل گذشته آهستهتر و محدودتر بود، اما امروز سرعت زندگی افزایش یافته و نوجوانان همزمان چند کار را انجام میدهند و در شبکههای اجتماعی فعال هستند، همین موضوع از یک سو مهارتهای آنها را افزایش داده و از سوی دیگر میتواند اضطراب بیشتری ایجاد کند.
فتحی در پایان تاکید کرد: شکاف نسلی را نباید یک بیماری اجتماعی دانست، بلکه این یک پدیده طبیعی است. مشکل زمانی ایجاد میشود که هر نسل بخواهد نسل دیگر را تغییر دهد، نه اینکه تلاش کند او را بفهمد.
به نقل از ایرنا، والدین باید بیشتر گوش دهند و کمتر قضاوت کنند و در مقابل، نوجوانان نیز باید تجربه والدین را نادیده نگیرند و درباره نگرانیهای آنها گفتوگو کنند.
به باور او، بزرگترین اشتباه این است که نوجوان امروز را با معیارهای نوجوانی نسل گذشته بسنجیم، چرا که هر نسل پاسخ طبیعی به شرایط زمانه خود است و هیچ نسلی بر دیگری برتری ندارد.