یک شرکت دانشبنیان ایرانی با بهرهگیری از فناوری نانوکپسولهسازی و ترکیبات طبیعی گیاهی، نسل جدیدی از آفتکشهای زیستی را توسعه داده است که ضمن کنترل مؤثر آفات کشاورزی، هیچگونه باقیمانده سمی بر محصولات بر جای نمیگذارد. این محصولات که با هدف کاهش مصرف سموم شیمیایی و افزایش ایمنی غذایی طراحی شدهاند، میتوانند نقش مهمی در حرکت بهسوی کشاورزی پایدار، حفظ محیطزیست و تولید محصولات سالمتر ایفا کنند.
افزایش تولید محصولات کشاورزی و تأمین امنیت غذایی، همواره با چالش کنترل آفات همراه بوده است؛ چالشی که در بسیاری از موارد به مصرف گسترده سموم شیمیایی و نگرانیهای زیستمحیطی منجر شده است.
اکنون یک شرکت دانشبنیان ایرانی با بهرهگیری از فناوری نانو و استفاده از ترکیبات طبیعی گیاهی، موفق به تولید نسل جدیدی از آفتکشهای زیستی شده است که ضمن برخورداری از اثربخشی بالا در کنترل آفات، هیچگونه باقیمانده مضری روی محصولات کشاورزی برجای نمیگذارند.
این محصولات که بر پایه فناوری نانوکپسولهسازی و میکروکپسولهسازی توسعه یافتهاند، علاوه بر سازگاری با محیطزیست، برای انسان، دام و سایر موجودات غیرهدف نیز ایمن بوده و میتوانند نقش مهمی در توسعه کشاورزی پایدار و تولید محصولات سالم ایفا کنند.
با افزایش جمعیت جهان و رشد تقاضا برای مواد غذایی، تأمین امنیت غذایی به یکی از اولویتهای راهبردی کشورها تبدیل شده است. در این میان، کنترل آفات کشاورزی یکی از مهمترین چالشهای تولید محصولات زراعی و باغی محسوب میشود.
هرچند استفاده از آفتکشها طی دهههای گذشته نقش مهمی در حفظ عملکرد مزارع داشته است، اما نگرانیهای ناشی از مصرف سموم شیمیایی، پژوهشگران را به سمت توسعه راهکارهای ایمنتر و سازگارتر با محیطزیست سوق داده است.
در همین راستا، شرکت دانشبنیان نانو سبزآوران طوبا موفق شده است با تکیه بر فناوری نانو و بهرهگیری از ترکیبات طبیعی گیاهی، نسل جدیدی از آفتکشهای زیستی را تولید و به بازار عرضه کند. این محصولات با هدف کنترل مؤثر آفات و در عین حال کاهش مخاطرات زیستمحیطی و سلامت انسان توسعه یافتهاند.
متخصصان این شرکت معتقدند که کنترل آفات برای حفظ تعادل تولید در بخش کشاورزی ضروری است، اما این موضوع الزاماً به معنای استفاده از ترکیبات سمی و مضر نیست. بسیاری از گیاهان در طبیعت بهطور طبیعی موادی تولید میکنند که توانایی مقابله با آفات و عوامل مزاحم را دارند. پژوهشگران این شرکت با شناسایی و استخراج این ترکیبات و بهکارگیری فناوریهای نوین، توانستهاند آنها را به آفتکشهای کارآمد و ایمن تبدیل کنند.
یکی از مهمترین ویژگیهای این محصولات، استفاده از فناوری نانوکپسولهسازی و میکروکپسولهسازی در فرمولاسیون آنهاست. این فناوری موجب میشود مواد مؤثره گیاهی در پوششهای محافظ قرار گرفته و بهتدریج آزاد شوند. در نتیجه، پایداری محصول افزایش یافته، اثربخشی آن بیشتر میشود و نیاز به مصرف مکرر آفتکش کاهش مییابد.
به گفته متخصصان، برخلاف بسیاری از سموم شیمیایی متداول، این آفتکشهای گیاهی پس از مصرف باقیمانده خطرناکی روی محصولات کشاورزی برجای نمیگذارند.
همین ویژگی سبب شده است که استفاده از آنها در تولید محصولات سالم و صادراتمحور مورد توجه قرار گیرد. همچنین این محصولات برای انسان، دام، پرندگان و بسیاری از موجودات غیرهدف کمخطر یا بیخطر بوده و آسیبهای زیستمحیطی کمتری نسبت به نمونههای شیمیایی دارند.
یکی دیگر از مزیتهای این فناوری، افزایش ماندگاری و پایداری محصول در شرایط انبارداری است. مواد مؤثره گیاهی معمولاً حساسیت بالایی نسبت به شرایط محیطی دارند، اما فناوری کپسولهسازی موجب حفاظت از این ترکیبات و حفظ کارایی آنها در دورههای طولانی میشود.
فعالیتهای این شرکت تنها به تولید آفتکشهای گیاهی محدود نمیشود. این مجموعه در حوزه توسعه فرمولاسیون آفتکشهای پلیمری نانوکپسوله برای آفات بهداشتی، تولید قرصها و پودرهای تدخینی برای حفاظت از محصولات انباری، توسعه بیوآفتکشهای مبتنی بر قارچهای بیمارگر حشرات، کپسولهسازی انواع باکتریهای مفید و تولید فرآوردههای کنترل آفات دام و طیور نیز فعالیت دارد.
از جمله کاربردهای مهم این فناوری میتوان به کنترل آفات مهم بخش کشاورزی از جمله پسیل پسته، مگس سفید، بید سیبزمینی، انواع کنهها، شپشکها، شتهها و تریپس اشاره کرد. این آفات سالانه خسارتهای قابلتوجهی به محصولات کشاورزی وارد میکنند و کنترل مؤثر آنها نقش مهمی در افزایش بهرهوری و کاهش ضایعات دارد.
کارشناسان حوزه کشاورزی بر این باورند که حرکت به سمت آفتکشهای زیستی و فناوریهای نوین کنترل آفات، یکی از الزامات کشاورزی آینده است.
به نقل از نانو ایران، کاهش مصرف سموم شیمیایی، حفظ تنوع زیستی، تولید محصولات سالمتر و افزایش توان رقابتی محصولات کشاورزی در بازارهای جهانی از جمله مزایای این رویکرد به شمار میرود.
توسعه آفتکشهای گیاهی نانوساختار در داخل کشور را میتوان نمونهای از بهکارگیری دانش بومی و فناوریهای پیشرفته برای پاسخ به نیازهای بخش کشاورزی دانست؛ راهکاری که ضمن کمک به حفظ محیطزیست، میتواند مسیر تولید پایدار و امنیت غذایی را هموارتر کند.