چین بعد از این که سالها در رقابت با ایلان ماسک، اولین تولیدکننده تراشههای مغزی تلاش میکند، موفق به تایید نهایی نخستین تراشه مغزی تجاری دنیا شد که قرار است در اختیار هموم مردم قرار گیرد.
به گزارش سیناپرس به نقل از «نیویورکپست»، سالها پیش بود که فیلمهای تخیلی از کار گذاشتن تراشههای مغزی در مغز انسانها و تحت کنترل قرار دادن آنها ساخته شد. آن زمان هیچکسی تصور نمیکرد در این مدت کوتاه، دنیا به چنین فناوری خطرناکی دست پیدا کند.
به رغم این که سابقه ساخت اولیه تراشههای مغزی به سال 1998 برمیگردد، اما جدیترین تراشهای که در سالهای اخیر ساخته شد، تراشه مغزی شرکت «نورالینک» است که مدیریت آن بر عهده ایلان ماسک است؛ کسی که بسیاری از معادلات فناورانه را در دنیا بر هم زده و امروز به عنوان یکی از مطرحترین شخصیتهای علمی دنیا شناخته میشود. اما این تراشه تنها در اختیار شرکت بوده و به دلیل سوءاستفادههایی که میتوان از آن کرد، استفاده عامه مردم از آن امکانپذیر نیست.
برآوردی که به تازگی درباره صنعت تراشههای مغزی انجام شده، نشان میدهد که ارزش این صنعت در حال حاضر حدود 490 میلیون دلار است که پیشبینی میشود این رقم تا سال 2035 به حدود 1.7 میلیارد دلار برسد.
اما در این میان، چینیها چند سالی است وارد گردونه رقابت با ایلان ماسک شدهاند تا بتوانند تراشه مغزی قابل رقابتی با نمونه آنها تولید کنند که در ظاهر موفق هم شدهاند اما همین خبر کافی است تا نگرانیهایی را به لحاظ اجتماعی و اخلاقی ایجاد کند چرا که قرار است این تراشه مغزی در اختیار عموم مردم قرار گیرد و این خطر حملات هکری و بسیاری دیگر از خرابکاریها را افزایش میدهد.
تحول با تراشهای اندازه سکه
در خبرهای تازهای که از چین به گوش میرسد، تراشه مغزی NEO به تولید انبوه رسیده است. محققان براین باورند که این تراشه مغزی در حالی که خطرات امنیت سایبری متعددی را به دنبال دارد، اما میتواند تحولات عظیمی را در حوزه مراقبتهای بهداشتی در دنیا به همراه داشته باشد.
تراشه NEO که ابعادی به اندازه یک سکه دارد، نخستین تراشه جراحی دنیاست که توانسته آزمایشهای بالینی را برای فروش عمومی پشت سر بگذارد. نسخه اولیه این تراشه برای بهبود سیستم عصبی بیمارانی بهینه شده است که از فلج و آسیبهای نخاعی رنج میبرند. این تراشه قرار است به زودی برای ورود به سیستم سلامت این کشور وارد فاز تولید انبوه شود.
رقیب تازه برای ایلان ماسک
تراشه نورولینکی که ایلان ماسک ساخته است، به عنوان یک فناوری کاشت مغزی شناخته میشود که به بیماران کمک میکند تا با استفاده از آن بتوانند افکار خود را بیان کنند. اما امروز دیگر، نورولینک تنها تراشه مغزی موجود در دنیا نیست و رقیب تازه پیدا کرده است. به گزارش سیناپرس، چین نخستین تراشه مغزی- رایانهای تجاری جهان را با نام NEO تأیید کرده است. این تراشه به منظور کمک به بیماران مبتلا به آسیبهای نخاعی و فلج طراحی شده است تا بتوانند با تبدیل سیگنالهای مغزی، به دستورهای صادره، کنترل برخی عملکردهای جسمی خود را به دست آورند.
فناوری NEO چیست؟
محققان دانشگاه شینهوا و شرکت فناوری نوراکل، این دستگاه را توسعه دادهاند که به تازگی آزمایشهای بالینی را به پایان رسانده و به زودی برای استفاده در سیستم مراقبتهای بهداشتی چین وارد تولید انبوه خواهد شد. محققان این طرح معتقدند که NEO به بیمارانی کمک میکند که از بیماریهای شدید عصبی رنج میبرند. این فناوری قادر است زندگی بیش از 3 میلیارد نفر را که از بیماریهای عصبی، بهویژه بیماریهای مرتبط با حرکت و گفتار رنج میبرند، بهبود بخشد و همچنین وضعیت را برای مبتلایان به افسردگی، صرع، سکته مغزی و پارکینسون هم متحول کند.
این فناوری به کاربران امکان میدهد کنترل دستگاهها را تنها از طریق فعالیتهای مغزی خود انجام دهند و نیز حرکات بدنی خود را بازیابی کرده و تواناییهای ارتباطی را بهبود بخشند.این فناوری چینی برخلاف دیگر رابطهای مغز- رایانه تولید شده در دنیا، به جای این که در عمق بافت مغز قرار گیرد، بین جمجمه و مغز کار گذاشته میشود.
دستگاه NEO، بین جمجمه و مغز قرار میگیرد. این دستگاه 8 حسگر را در بخش سختشامه (لایه بیرونی محافظ مغز) متصل کرده و آنها را به رایانههای مجاور متصل میکند. یک مرکز پردازش مرکزی، کار تبدیل امواج مغزی به دستورهای دیجیتال را انجام میدهد. تاکنون این تراشه روی 36 بیمار با موفقیت عمل کرده است. موفقیت این دستگاه شاید خبر بدی برای ایلان ماسک و استارتاپش باشد و بتواند به زودی بازار تراشههای مغزی را از چنگ او درآورد.
چین یک قدم جلوتر از ایلان ماسک
تستهای انسانی تراشه مغزی نورولینک از سال 2024 کلید خورد اما هنوز هم تأییدیهای برای کاربرد عمومی آن دریافت نکرده است. به گزارش سیناپرس، این تراشه با تمام تراشههایی که تاکنون ساخته شده بودند، عملکرد متفاوتی داشت بهطوری که به رشتههای نازکی مجهز بود که بتواند به طور مستقیم به مغز وارد شود تا سیگنالهای عصبی را دریافت کند.
تحول برای بیماران
رابطهای مغز- رایانه که با عنوان تراشههای مغزی در دنیا شناخته میشوند، این قابلیت را دارند که زندگی برخی بیماران را که از فلج، اختلالات گفتاری، پارکینسون، صرع و سایر اختلالات عصبی شناختی رنج میبرند، متحول کند. اما آینده همینجاست؛ جایی که فناوری این امکان را به اینگونه بیماران میدهد تا بتوانند کامپیوترها را کنترل کنند، تایپ کرده و دستگاههای دیجیتال را تنها با افکار خود به کار بیاندازند.
دستمایه تهدید برای هکرها
در عین حال، تراشههای مغزی، دادههای جدیدی را خلق میکنند. کارشناسان هشدار دادهاند تراشههای مغزی نگرانیهای جدیدی از نظر حفظ حریم خصوصی و امنیت سایبری به همراه خواهد داشت. به گزارش سیناپرس، این دستگاهها دادههای عصبی را جمعآوری کرده و این سؤال همچنان مطرح است که چه کسی مالک این اطلاعات است و چگونه میتوان از آن محافظت کرد.
این دادهها قادرند به هدفی برای هکرها تبدیل شده و دادههای عصبی را افشا کنند. محققان مدعی شدهاند که این فناوری میتواند دادههای عصبی حساس مانند افکار و خاطرات بیماران را در اختیار هکرها قرار دهد و این کار زمینه سوءاستفاده را فراهم میکند.
هکرها قادر خواهند بود با دسترسی یه دادههای مغزی بیماران، عملکردهای شناختی آنها را مانند توانایی تمرکز را مختل کرده یا حتی سینگنالهای حرکتی آنها را دستکاری کنند تا نحوه حرکت آنها را تحت تأثیر قرار دهند که چشماندازی ترسناک پیش رو میگذارد.
عدم سازگاری بافت مغز با تراشه
در کنار تمام مزیتها و خطراتی که این تراشهها دارند، کاشت آنها در داخل مغز از نظر پزشکی هم ممکن است خطراتی را به همراه داشته باشد. در عین حال که هنوز تراشههای مغز- رایانه به مرحله نهایی نرسیده، اما چالش قرار دادن دائمی یک دستگاه مکانیکی در بدن بسیار زیاد است. سیستم ایمنی بدن انسان در اطراف اشیاء خارجی ایجاد زخم کرده و میتواند آنها را به روشی مشابه با تراشهها دفع کند.
کاشت هر چیزی در داخل مغز خطر عفونت، آسیب به بافت و حتی خونریزی را به دنبال دارد. باوجوداین، شرکتهای فناورانه نسبت به استفاده از این تراشهها با احتیاط عمل کرده و تلاش میکنند این خطرات را به حداقل برسانند. ایمپلنتها همچنین میتوانند به بافتهایی که در تماس با آنها هستند، آسیب برسانند.
تأییدیهای که چینیها نسبت به NEO عنوان کردهاند به این معناست که شرکتهای فناوری فعال در این حوزه تا چه اندازه سریع پیش میروند. در حالی که این دستگاهها روی کمک به بیماران متمرکز شده و پیامدهای گستردهتری نیز برای آینده دارند.
گزارش:ندا اظهری