تیمی از ستاره شناسان با بهرهگیری از دادههای مشترک چندین فضاپیمای ناسا و آژانس فضایی اروپا، موفق به کشف و تحلیل طولانیترین انفجار رادیویی خورشیدی ثبتشده در تاریخ شدند که ۱۹ روز به طول انجامید؛ رکوردی چهار برابر بیشتر از پیشینههای قبلی که ناشی از تداوم فعالیت مغناطیسی در ساختار دوشاخه کلاهمانند خورشید است.
به گزارش سیناپرس، خورشید، ستاره حیات بخش منظومه شمسی، هر ثانیه انرژی معادل صد میلیارد بمب هستهای ساطع میکند، این انرژی آزاد شده عظیم، ابرهای بسیار بزرگ و چند میلیارد تنی پلاسما (ذرات باردار) را به فضا پرتاب مینماید و گاه شفقهای قطبی را به نمایش میگذارد. اما حتی با معیارهای خیرهکننده خورشید، رویدادی که در آگوست ۲۰۲۵ آغاز شد، فراتر از تصور بوده و نیازمند همکاری فضاپیماهای مختلفی در منظومه شمسی برای کشف حقیقت ماجرا گردید.
این پدیده با یک انفجار رادیویی نوع چهارم آغاز شد. این گونه انفجارها زمانی رخ میدهند که الکترونها در میدانهای مغناطیسی خورشید گیر افتاده، به دور خود میچرخند و انرژی آزاد میکنند.
اگرچه این امواج رادیویی بیخطرند، اما محیطهای مغناطیسی تولیدکننده آنها میتوانند طوفانهای ذرهای خطرناکی ایجاد کنند که ماهوارهها و فضاپیماها را تهدید میکنند. معمولاً این رویدادها چند ساعت تا چند روز دوام میآورند، اما در کمال شگفتی، این مورد خاص متوقف نشد.
بررسی های انجام شده نشان داد سرانجام این انفجار رادیویی پس از ۱۹ روز پایان یافت؛ رکوردی که نزدیک به چهار برابر طولانیتر از نمونه های ثبتشده قبلی است که پنج روز بود. برای تحلیل این پدیده، پژوهشگران دادههای چهار فضاپیما شامل استریو (STEREO)، کاوشگر پارکر (Parker Solar Probe) و ویند (Wind) ناسا، به همراه سولار اوربیتر (Solar Orbiter) آژانس فضایی اروپا و ناسا را ترکیب کردند.
چرخش خورشید باعث شد هر فضاپیما تنها بخشهایی از منبع انفجار را در بازههای زمانی مختلف رصد کند و هیچ فضاپیمایی به تنهایی قادر به دیدن کل رویداد نبود.
در ادامه محققان با استفاده از تکنیک جدیدی روی دادههای استریو، مشخص کردند که منبع این انفجار ساختار مغناطیسی بزرگی در جو بیرونی خورشید به نام «دوشاخه کلاهمانند» (Helmet Streamer) بوده است. این نام، ویژگی V-شکلی است که هنگام خورشیدگرفتگی دیده میشود و خطوط میدان مغناطیسی را نشان میدهد که از سطح خورشید به فضا کشیده میشوند.
این منطقه فعالیت مغناطیسی متمرکز دارد که توسط سه «توده جرم تاجی، انبوهی از پلاسما و میدان مغناطیسی که از تاج خورشید پرتاب میشود در پشت سر هم تقویت شده بود. این رویدادها به طور مؤثری پدیده ای خورشیدی به نام تله مغناطیسی را تغذیه کرده و آن را فراتر از عمر طبیعیاش فعال نگه داشتند.
به گفته ستاره شناسان، درک مکانیزم پایداری چنین انفجارهایی دارای اهمیت زیادی بوده و مستقیماً با ماموریت های فضایی و به ویژه پیشبینی شرایط فضایی مرتبط است و هرچه شناسایی دقیقتری از این ویژگیها داشته باشیم، محافظت بهتری از ماهوارهها، فضانوردان و زیرساختهای زمینی خواهیم داشت.
شرح کامل این مطالعات در آخرین شماره مجله تخصصی «Letters of the Astrophysical Journal» منتشر شده است.
مترجم: فاطمه کردی