هیات ایرانی با بررسی پروژههای بازآفرینی در باکو، از جمله تبدیل منطقه آلوده «سیاه شهر» به یک شهرک مدرن و نوسازی محله تاریخی «سووتسکی»، به دنبال استخراج درسهایی برای بهبود سکونتگاهها و رفع چالشهای موجود در ایران است. این تجربیات میتواند راهکارهای مؤثری برای مدیریت بهسازی و بازآفرینی سکونتگاههای غیر رسمی و پهنههای پرخطر ارائه دهد.
به گزارش سیناپرس، سیزدهمین مجمع جهانی شهری (WUF-۱۳) هفته گذشته (۱۷ تا ۲۲ می- ۲۷ اردیبهشت تا یکم خرداد) در باکو (پایتخت جمهوری آذربایجان) برگزار شد. این نشست از سوی دفتر اسکان سازمان ملل هر دو سال یک بار در یکی از شهرهای جهان برگزار می شود که موضوع اصلی آن سکونتگاههای بشری (شهری و روستایی) است.
در این نشستها که با حضور ذینفعان موضوع سکونتگاههای شهری و روستایی برگزار میشود، تجربیات موفق و حتی ناموفق جهانی در شهرهای مختلف به اشتراک گذاشته شده و به طور معمول در سطح سران کشورها (از رئیسجمهور تا وزرای مرتبط)، سازمانهای مرتبط، دانشگاهیان، پژوهشگران، گروههای مردمی (سازمانهای مردمنهاد و سازمان های اجتماعمحور) برگزار میشود و حتی گروههای آسیب پذیر (معلولان، زنان، سالمندان و …) در آن حضور دارند.
در نشست باکو نیز افراد و مسئولانی از ۱۷۶ کشور حضور داشتند و از کشورمان نیز علاوه بر شرکتکنندگانی از شرکت بازآفرینی شهری ایران، معاون معماری و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی، مشاور وزیر در امور بین الملل، مسئولانی از بنیاد مسکن، برخی اعضای استانداری هرمزگان و شهرداری میناب حضور داشتند و نمایشگاهی با موضوع جنایات جنگی در میناب از سوی شهرداری این شهر در حاشیه سیزدهمین مجمع جهانی شهری برگزار شد.
در همین زمینه، هیات ایرانی در جریان برگزاری این رویداد جهانی به بازدید از ۲ پروژه شاخص شهر باکو در حوزه سکونتگاههای غیررسمی پرداخت. پروژه های بسیار موفقی که میتواند حاوی درسهایی برای بهبود سکونتگاهها و رفع چالشهای موجود در ایران بوده و راهکارهای مؤثری برای مدیریت بهسازی و بازآفرینی مناطق فرسوده ارائه دهد.
در همین پیوند، فریدون بابایی اقدم در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به بازدید هیات ایرانی از ۲ پروژه شاخص شهر باکو در حوزه سکونتگاههای غیررسمی، اظهار داشت: پروژه نخست، «شهر سیاه به شهر سفید (آغ شهر)» بود که محدوده بزرگی در ساحل دریای خزر را شامل میشد.
عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران توضیحداد: این محدوده در گذشته شاید به مدت ۱۰۰ سال انبار نفتی شهر باکو بوده و علاوه بر تولید آلودگی، منجر به شکلگیری سکونتگاههای غیر رسمی شده بود.
وی ادامه داد: در سال ۲۰۰۴ تفکر بازآفرینی این منطقه شکل گرفت و در بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱ یک شرکت مشاور انگلیسی عهدهدار تهیه طرح جامع بازآفرینی این منطقه شد. بالاخره در سال ۲۰۱۱ عملیات اجرایی آن آغاز شد.
بابایی اقدم گفت: با اجرای این طرح، مجموعهای به وسعت ۶۵۰ هکتار به ۱۰ ناحیه منطقه بندی شد تا این بافت مسالهدار به یک شهرک بسیار مدرن تبدیل شده و این منطقه کمتر برخوردار به منطقهای با ارزش افزوده بالای اراضی و املاک و امکان زیست پذیری تبدیل شد.
وی خاطرنشان کرد: بازدید دوم هیات ایرانی از محله «سووتسکی» باکو (مشهور به محله شورویها) انجام شد که یک بافت فرسوده بوده که طی صدها سال شکل گرفته بود.
این عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران ادامه داد: طی طرح تعریف شده بازآفرینی برای این محله، بیش از ۶۰ هکتار از کل این محدوده در فازهای مختلف به پارک، فضای سبز و خیابان تبدیل شد و سرانه فضای سبز و گذرها را ارتقاء داد؛ موضوعی که در کشورمان به دلیل مشکلات هزینهبر بودن و طولانی شدن زمان مصالحه بین افراد و مالکان با دستگاههای متولی به ندرت اتفاق افتاده است.
وی با مثبت ارزیابی کردن تجربه بازدید از این دو پروژه بازآفرینی در پایتخت جمهوری آذربایجان، تصریح کرد: ما نیز در کشورمان میتوانیم هر دوی این پروژه ها را در بهسازی و بازآفرینی مناطق هدف مان داشته باشیم.
برگزاری جلسه سازمانهای اجتماع محور در باکو
بابایی اقدم همچنین با اشاره به برگزاری جلسه «سازمانهای اجتماع محور» در خلال برنامههای سیزدهمین مجمع جهانی شهری در باکو، گفت: در این سازمان ها افرادی از جامعه هدف حاشیه نشین به منظور کمک به اجرای برنامه ها و تسهیل در آنها انتخاب می شوند.
وی خاطرنشانکرد: این سازمان جهانی است و مرکز آن در آفریقای جنوبی است و کشورهایی از آسیا و بهویژه آسیای جنوب شرق در آن حضور دارند. در حاشیه نشست باکو مقرر شد اعضای این سازمان را به ایران دعوت تا زمینه شکلگیری «فدراسیون حاشیه نشینان ایران» را فراهم کنیم و به عنوان سی و پنجمین کشور به عضویت آن در آییم.
این مقام مسئول در ادامه با اشاره به اینکه موضوع سکونتگاههای غیر رسمی و پهنههای پرخطر، یکی از موضوعات اصلی مبتلابه اکثر کشورهای درحال توسعه است، اظهار داشت: ما نیز در قالب پنلهایی به ارائه گزارشی از اقدامات شرکت بازآفرینی شهری طی سالهای گذشته پرداختیم.
عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران خاطرنشان کرد: این شرکت در چهار محور بافتهای فرسوده، سکونتگاههای غیررسمی، پهنههای پرخطر و بافتهای تاریخی به ایفای نقش میپردازد و سیاستهای مختلفی را در هر یک از این موارد دنبال میکند.
وی یادآور شد: در بافتهای فرسوده، موضوع بستههای تشویقی شهرسازی تدوین شده و به استانها ابلاغ شده است. این بسته ها در استانها به صورت بومی تغییر داده می شود تا مشوقی برای احیای این بافتها باشد.
بابایی اقدم ادامهداد: در پهنههای پرخطر، موضوع توانمندسازی سکونتگاهها را در دستور کار داریم که در مراحل بعدی به رفع خطر و اسکان مجدد افراد اقدام میشود.
وی افزود: در موضوع بافتهای تاریخی نیز که در اکثر شهرها با موضوع بافتهای فرسوده تداخل دارد، در تعامل با شهرداری ها و میراث فرهنگی، صیانت از بافت را در دستور کار خود داریم.
عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران خاطرنشانکرد: در حوزه سکونتگاههای غیر رسمی نیز که از سوی کارگروههای مختلف پشتیبانی میشود، پیشگیری از گسترش این سکونتگاهها در دستور کار است و در تلاشیم ضمن ممانعت از بازتولید این فضاها، به ارتقای خدمات روبنایی در آنها بپردازیم.
توزیع قیر رایگان
وی با اشاره به اینکه شرکت بازآفرینی شهری متولی توزیع قیر رایگان برای معابر خاکی و سکونتگاههای غیر رسمی است و ۳۰ درصد هزینههای آسفالت را به عنوان کمک ارائه میکند، گفت: در سالهای گذشته این قیر را به استانها تخصیص میدادیم تا راسا نسبت به توزیع آنها اقدام کنند، اما از پارسال با اعلام شهرداریها، به میزان معابر خاکی یا آسفالتهای مضحملشان، شرکت بازآفرینی شهری قیر در اختیارشان قرار میدهد.
به نقل از ایرنا، بابایی اقدم به طور نمونه به استان آذربایجان غربی اشاره کرد و بیانداشت: در حالکه در سال ۱۴۰۳ کل قیر رایگان اختصاص یافته برای این استان ۲۶۰۰ تن بود، اما پارسال فقط برای ۲ شهر این استان ۳ هزار تن قیر رایگان تخصیص یافت.
وی خاطرنشان کرد: در نشست باکو، ضمن ارائه گزارشاتی در این زمینه ها، درخصوص سایر اقدامات انجام شده از سوی شرکت درخصوص مسائل زیست محیطی و بهداشت محیط (مثل دفع فاضلاب و آبهای سطحی) در مناطق هدف بازآفرینی، به بیان تجربیات و اقدامات انجام شده پرداختیم.