مطالعات جدید نشان میدهد ؛ پدر شدن فقط یک تغییر رفتاری نیست، بلکه میتواند ساختار مغز را هم بهطور قابل توجهی تغییر دهد.
به گزارش سیناپرس، در حالی که مغز زنان در دوران بارداری تغییرات گستردهای را برای آمادهسازی جهت مادر شدن تجربه میکند، پژوهش جدید نشان میدهد مغز مردان نیز پس از تولد نوزاد دچار بازآرایی و تغییرات قابل توجهی میشود.
این تحقیق که روی اسکن مغزی ۲۵ پدر انجام شده، نشان میدهد در هفتههای ابتدایی پس از تولد فرزند، مغز پدر بهسرعت در حال تغییر است.به گفته پژوهشگران، مغز مردان در این دوره برخی مسیرهای عصبی را کاهش میدهد و برخی دیگر را تقویت میکند تا برای نقش پدری آماده شود.
در ۱۲ هفته اول پس از زایمان، حجم ماده خاکستری مغز بهتدریج کاهش پیدا میکند. سپس بین هفته ۱۲ تا ۲۴، برخی نواحی دیگر دوباره افزایش حجم نشان میدهند.محققان دانشگاه RWTH آخن در آلمان میگویند این الگو نشاندهنده یک «فرآیند پویا» است که احتمالاً به «تقویت مهارتهای مراقبتی ضروری» کمک میکند.
به گفته پژوهشگران، بیشترین میزان تغییرات عصبی در شش هفته اول پس از تولد رخ میدهد.در این دوره، کاهش گسترده ماده خاکستری در بخشهای مختلف مغز از جمله لوبهای جداری، گیجگاهی، پیشانی و پسسری مشاهده شد.
تا ۲۴ هفته بعد از تولد، این کاهشها تا حد زیادی کاهش پیدا کرده بود، هرچند برخی نواحی همچنان تغییرات جزئی داشتند.جالب است که این کاهش ماده خاکستری لزوماً نشانه آسیب نیست، بلکه معمولاً نشاندهنده بازسازی و بهینهسازی عملکرد مغز است.
در گذشته تصور میشد مغز انسان ساختاری ثابت دارد، اما امروزه مشخص شده که مغز در طول زندگی میتواند خود را برای مراحل مهمی مانند کودکی، نوجوانی یا بزرگسالی تغییر دهد.
پدر شدن نیز یکی از همین مراحل مهم است، اما هنوز تحقیقات درباره تغییرات مغزی در این دوره، بهخصوص در مردان، محدود است.
پژوهشگران میگویند اگرچه پدران مانند مادران تغییرات شدید هورمونی و جسمی دوران بارداری را تجربه نمیکنند، اما همچنان باید با نیازهای جدید فرزند سازگار شوند.
برخی نواحی مغز پس از تولد کاهش حجم دارند، اما بعداً بخشهایی دیگر افزایش حجم پیدا میکنند. از جمله ناحیه «قشر کمربندی قدامی چپ» که در برنامهریزی، تقسیم توجه و پیشبینی وظایف نقش دارد.
این تغییرات نشان میدهد مغز در حال تنظیم خود برای مراقبت از نوزاد است.همچنین بخشی از مغز به نام «ماده سیاه» که در سیستم پاداش و تولید دوپامین نقش دارد، دچار تغییرات قابل توجهی میشود.
آمیگدالا (بخشی مرتبط با پردازش احساسات) نیز ارتباط بیشتری با سایر بخشهای مغز پیدا میکند؛ موضوعی که به مراقبت، دلبستگی و هوشیاری والدین مرتبط است.
در مجموع، این تغییرات با مفهومی به نام «شبکه مغزی والدگری» هماهنگ هستند؛ شبکهای عصبی که به انسان در مراقبت از فرزند کمک میکند.این مطالعه کوچک است، اما با تحقیقات اولیه دیگر همخوانی دارد که نشان میدهند پدران، بهخصوص در اولین تجربه پدری، تغییرات عصبی قابل توجهی را تجربه میکنند.البته هنوز مشخص نیست این تغییرات مغزی تا چه مدت باقی میمانند، چون دادهها فقط تا ۲۴ هفته پس از تولد را پوشش میدهند.
با این حال، پژوهشها روی مادران نشان دادهاند که برخی تغییرات مغزی ممکن است سالها باقی بمانند. در سالهای آینده، دانشمندان احتمالاً درک دقیقتری از تأثیر پدر شدن بر مغز انسان به دست خواهند آورد.
مترجم:مهگل غفاری