در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی، اجتماعی و امنیتی مواجه است، نظام آموزشی و دانشگاههای ایران نیز با بحرانی طولانیمدت دست و پنجه نرم میکنند. تعطیلیهای مکرر دانشگاهها، تغییر مداوم برنامههای آموزشی و اضطراب مداوم ناشی از بلاتکلیفی، دانشجویان را در شرایطی بیسابقه قرار داده است.
اکنون، با نزدیک شدن به فصل امتحانات، بسیاری از دانشگاهها برگزاری حضوری امتحانات را انتخاب کردهاند، در حالی که برخی دیگر همچنان به آموزش آنلاین و امتحانات مجازی متکی هستند. اما این راهکارها، بدون زیرساختهای پایدار، عملاً به یک منبع استرس تبدیل شدهاند.
اینترنت و محدودیتهای آموزش آنلاین
یکی از بزرگترین مشکلات آموزش مجازی در ایران، کیفیت نامناسب اینترنت و قطعهای مکرر آن است. دانشجویان در بسیاری از مناطق حتی دسترسی پایدار به کلاسهای آنلاین و منابع آموزشی ندارند یا تصور کنید دانشجویی که رشته دندانپزشکی یا علوم پزشکی را دنبال میکند، باید بدون تمرین عملی کافی، امتحان دهد و مهارتهای عملی را در محیطی محدود و آنلاین یاد بگیرد.
این شکاف بین آموزش تئوری و تجربه عملی، نه تنها کیفیت علمی دانشجویان را کاهش میدهد، بلکه باعث ایجاد نارضایتی و اضطراب روانی شدید میشود. لحظهلحظه انتظار برای امتحان، نگرانی از قطع اینترنت و نقص در ارائه پاسخها، فشار روانی را به شدت افزایش داده است.
از سوی دیگر اضطراب امتحانات، بلاتکلیفی درباره نوع برگزاری و نگرانی از کیفیت یادگیری، بار روانی سنگینی بر دانشجویان تحمیل کرده است.
این فشارها در حالی رخ میدهد که کشور در شرایط جنگ و تهدیدات امنیتی نسبی قرار دارد؛ احساس ناامنی و اضطراب ناشی از جنگ، بر استرس تحصیلی افزوده و فضای ذهنی دانشجویان را تحت تأثیر قرار داده است. آموزش در چنین شرایطی، نه تنها نیازمند منابع علمی و آموزشی، بلکه نیازمند حمایت روانی و فرهنگی برای کاهش فشارهای روانی است.
گفتنی است، اگر وضعیت فعلی ادامه یابد، خروجی علمی دانشگاهها به شدت تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. فارغالتحصیلانی که تجربه عملی کافی نداشته باشند، در آینده در ورود به بازار کار و ارائه خدمات حرفهای با مشکل مواجه خواهند شد.
این امر نه تنها به دانشجویان آسیب میزند، بلکه پیامدهای اجتماعی و حرفهای برای جامعه به همراه دارد. در رشتههای عملی، مانند پزشکی، دندانپزشکی و علوم آزمایشگاهی، فقدان آموزش عملی مستقیم میتواند کیفیت خدمات علمی و درمانی را کاهش دهد و اعتماد عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.
بهتر است نظام آموزشی ایران بیش از هر زمان دیگری، ترکیبی از حمایت علمی، فرهنگی و روانی را برای دانشجویان فراهم کند. این نسل، که در شرایط جنگ، محدودیت اینترنت و فشارهای اجتماعی تحصیل میکند، نیازمند توجه ویژه است. اصلاح زیرساختهای آموزشی، سرمایهگذاری در اینترنت و تکنولوژی، فراهم کردن آموزش عملی حتی در شرایط محدود و ارائه حمایتهای روانی و مشاورهای، از ضروریات اساسی برای حفاظت از کیفیت علمی و انسانی دانشجویان است.
در نهایت، بحران آموزش در ایران، فراتر از تعطیلی دانشگاهها و آموزش آنلاین ناقص بوده نسل دانشجویی امروز را در نقطهای حساس و شکننده قرار داده است.
به نظر می رسد اگر سیاستگذاران آموزشی و مسئولان دانشگاهها اقدامی فوری و جامع انجام ندهند، خطر افت کیفیت علمی و آسیب به نسل آینده کشور جدی خواهد بود.
فرگل غفاری-پژوهشگر حوزه فرهنگ و ارتباطات-سردبیر خبرگزاری سیناپرس