سیانان در گزارشی به دو کابل زیردریایی در تنگه هرمز اشاره کرده است که نقش مهمی در انتقال داده بین آسیا و اروپا دارند.
به گزارش سیناپرس، سیانان در مقالهای توجهها را به چیزی جلب کرده که کمتر دیده میشود؛ شبکهای از کابلهای زیردریایی که شریان پنهان اقتصاد دیجیتال جهان محسوب میشوند. در میان این مسیرها، دو نام بیش از بقیه جلب توجه میکند: «فالکون» و «گلف بریج اینترنشنال» یا GBI؛ دو کابلی که طبق گزارش، از آبهای سرزمینی ایران عبور میکنند و نقش مهمی در اتصال منطقه به جهان دارند. اما این کابلها دقیقا چه هستند و چرا نام دو مورد از آنها در گزارش سیانان برجسته شده است؟ در این گزارش به این موضوع میپردازیم.
فالکون، کابل قدیمی اما حیاتی منطقه در میان کابلهایی که از محدوده تنگه هرمز عبور میکنند، نام فالکون بیشتر از یک مسیر ارتباطی ساده به چشم میآید. این کابل زیردریایی که از سال ۲۰۰۶ وارد مدار شده، بخشی از ستون فقرات ارتباطات دیجیتال خاورمیانه را شکل میدهد؛ شبکهای که هند، کشورهای حاشیه خلیج فارس و مسیرهای متصل به اروپا را به یکدیگر پیوند میدهد.
مسیر فالکون در عمل همان جادهای است که حجم عظیمی از دادهها از آن عبور میکنند؛ از تماسهای بینالمللی و خدمات ابری گرفته تا تبادلات مالی و ارتباطات سازمانی. سیستم کابل فالکون با سیستم کابل هاوک شرکت GCX در سوئز مصر یکپارچه شده و اتصال ارتباطی را از هند تا اروپا گسترش میدهد. این شبکه امکان ارتباط یکپارچه و سراسری بین شهرهایی مانند لندن، پاریس، فرانکفورت، مارسی، قبرس، مصر و بمبئی را فراهم میکند.
اهمیت این کابل فقط به گستره جغرافیایی آن محدود نمیشود. اپراتورهای مخابراتی و شرکتهای بزرگ فناوری برای حفظ پایداری ارتباطات منطقه به چنین مسیرهایی وابستهاند. شبکه فالکون حدود ۱۴ کشور و دهها ایستگاه ساحلی را به هم متصل میکند و به همین دلیل، هر اختلال در آن میتواند اثراتی فراتر از یک کاهش سرعت ساده اینترنت داشته باشد.
در گزارش اخیر سیانان، اهمیت فالکون از زاویه دیگری برجسته شد؛ از میان کابلهای عبوری منطقه، این مسیر یکی از دو کابلی معرفی شده که از آبهای سرزمینی ایران عبور میکنند؛ مسئلهای که به آن بعدی فراتر از فناوری میدهد و آن را به بخشی از معادلات ژئوپلیتیکی منطقه تبدیل میکند. اینجا دیگر بحث فقط انتقال داده نیست؛ بلکه صحبت از یکی از شریانهای حیاتی اقتصاد دیجیتال است.در تصویر زیر رنگ سبز سیستم کابل فالکون را نشان میدهد.
گلف بریج اینترنشنال، حلقهای که قرار بود اینترنت خلیج فارس را از خاموشی نجات دهداگر «فالکون» را بتوان یک بزرگراه انتقال داده در منطقه دانست، گلف بریج اینترنشنال بیشتر به یک کمربند ایمنی دیجیتال شباهت دارد.
این شبکه که از سوی شرکت قطری GBI توسعه داده شد، نخستین سامانه خصوصی کابل زیردریایی در منطقه خلیج فارس بود که با هدف اتصال کشورهای حاشیه خلیج فارس به یکدیگر و سپس پیوند دادن آنها به اروپا، آسیا و آفریقا طراحی شد. آنچه این کابل را از بسیاری از مسیرهای ارتباطی دیگر متمایز میکند، معماری حلقه خودترمیمشونده آن است؛ ساختاری که برای کاهش خطر قطعی گسترده طراحی شده است.
به بیان ساده، اگر بخشی از مسیر به دلیل حادثه، خرابی فنی یا آسیب فیزیکی از مدار خارج شود، دادهها میتوانند از مسیر جایگزین عبور کنند تا ارتباطات بهطور کامل قطع نشود. این شبکه از طریق شاخههای مختلف به ایران، عراق، عربستان، کویت، بحرین، عمان، امارات و قطر متصل شده و از آنجا مسیر خود را به هند و اروپا ادامه میدهد.
اهمیت آن تنها در اتصال کشورها به یکدیگر خلاصه نمیشود. این کابل زیرساختی است که بخش مهمی از خدمات ابری، شبکههای مخابراتی، اپراتورها، شرکتهای اینترنتی و تبادلات داده منطقه بر آن تکیه دارند. هدف اصلی طراحی آن نیز افزایش تابآوری ارتباطات خاورمیانه بود؛ مفهومی که پس از اختلالات گسترده کابلهای منطقه در سالهای گذشته اهمیت بیشتری پیدا کرد. همین مسئله باعث شده امروز این کابل صرفاً یک مسیر انتقال داده نباشد، بلکه به بخشی از زیرساخت راهبردی اقتصاد دیجیتال منطقه تبدیل شود.
اهمیت کابلهای مورد بحث سیانان در چیست؟در نگاه اول، فالکون و گلف بریج شاید فقط چند رشته فیبر نوری در بستر دریا بهنظر برسند؛ اما در عمل، آنها بخشی از ستون فقرات اقتصاد دیجیتال جهان هستند. برخلاف تصور رایج، بخش عمده اینترنت بینالملل از طریق ماهوارهها جابهجا نمیشود؛ بلکه از مسیر کابلهای زیردریایی عبور میکند. برآوردها نشان میدهد حدود ۹۵ تا ۹۹ درصد ترافیک بینالمللی اینترنت از همین شبکههای زیرآبی عبور میکند.
به همین دلیل، اهمیت این کابلها بسیار فراتر از باز شدن یک وبسایت یا ارسال یک پیام است. تراکنشهای بانکی بینالمللی، فعالیت مراکز داده، خدمات ابری شرکتهای فناوری، ارتباطات تجاری، سامانههای هوش مصنوعی و حتی بخشی از زیرساختهای دولتی به این مسیرهای انتقال داده وابستهاند. هر اختلال جدی در چنین شبکههایی میتواند زنجیرهای از اثرات دومینویی ایجاد کند؛ از افزایش تأخیر در ارتباطات گرفته تا اختلال در تجارت و خدمات دیجیتال در چندین کشور.
همین مسئله است که باعث میشود نام فالکون و گلف بریج در گزارش سیانان تنها به عنوان دو مسیر فنی مطرح نباشد. در منطقهای که سالها اهمیتش با نفت و انرژی سنجیده میشد، اکنون مسیرهای انتقال داده نیز به داراییهای راهبردی تبدیل شدهاند؛ شریانهایی که اگرچه در اعماق آب پنهان شدهاند، اما ضربان اقتصاد دیجیتال جهان را تنظیم میکنند.
به نقل از فارس، شاید امروز فالکون و گلف بریج فقط نام دو کابل در نقشههای فنی به نظر برسند، اما در واقع بخشی از رقابتی بزرگتر هستند؛ رقابتی که دیگر تنها بر سر میدانهای نفتی یا مسیرهای کشتیرانی نیست.
در جهانی که اقتصاد، تجارت، هوش مصنوعی و ارتباطات به جریان دائمی داده وابسته شدهاند، کنترل یا تهدید مسیرهای انتقال اطلاعات میتواند به اندازه کنترل منابع انرژی اهمیت پیدا کند.