گزارشهایی که از چهار مقصد بزرگ انگلیسی زبان دنیا یعنی استرالیا، کانادا، انگلیس و آمریکا منتشر شده، حکایت از کاهش چشمگیر شمار دانشجویان بینالمللی دارد.
به گزارش سیناپرس به نقل از vnexpress، «نظرسنجی معیار ثبتنام جهانی» در گزارشی که براساس پاسخ 254 دانشگاه در 36 کشور از جمله 49 دانشگاه در آمریکا، 24 دانشگاه در بریتانیا، 13 دانشگاه در کانادا و 9 دانشگاه در استرالیا تهیه شده، نشان میدهد که چهار مقصد برتر دنیا در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، کاهش نرخ ثبت نام را در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد تجربه کردهاند.
آمریکا و کانادا رکورددار شدند
این نظرسنجی بیانگر آن است که رکود ایجاد شده در این چهار کشور اغلب ناشی از سختتر شدن سیاستهای ویزا، عدم ثبات وضعیت سیاسی و افزایش هزینههای زندگی در این مناطق است. آمریکا و کانادا در این میان، شدیدترین کاهشها را ثبت کردهاند.
ثبت نام دانشجویان بینالمللی در دانشگاههای آمریکا برای ترم بهار 2026، در مقایسه با سال گذشته برای مقطع کارشناسی 20 درصد و برای مقاطع کارشناسی ارشد 24 درصد کاهش یافته است. پایین آمدن تعداد ثبت نام دانشجویان در کانادا، به ترتیب 24 درصد و 19 درصد بوده است.
بریتانیا و کاهش 16 درصدی در تحصیلات تکمیلی
بریتانیا هم که در تمام این سالها یکی از مقاصد اصلی دانشجویان خارجی از سراسر دنیا به حساب میآمد، حالا در بهار 2026 با کاهش یک درصدی ثبت نام دانشجویان خارجی جدید در مقاطع کارشناسی مواجه شده است؛ این در حالی است که به گزارش سیناچرس، نرخ ثبت نام دانشجویان خارجی جدید در مقطع تحصیلات تکمیلی با کاهش شدید 16 درصدی روبرو شده است.
مانع ویزا و افزایش هزینه ها
محدودیتهایی که برای اطای ویزا از سوی این چهار کشور اعمال شده و تغییرات سیاستی دولتها به عنوان اصلیترین نگرانی دانشجویان بینالمللی در دنیا تبدیل شده است. حدود سه چهارم دانشگاههایی که در این نظرسنجی مورد ارزیابی قرار گرفتهاند، سیاستهای محدودکننده یا مشکلات ویزا را به عنوان یک مسئله مهم توصیف کردهاند که نسبت به 62 درصد در نیمه نخست سال 2025 افزایش یافته است.
فشارهای مربوط به توانایی مالی نیز تشدید یافته به طوری که 49 درصد از مؤسسات، بهشهریه و هزینههای زندگی را به عنوان موانع اصلی برای آمدن دانشجویان بینالمللی اشاره کردهاند؛ در حالی که این رقم در سال گذشته 46 درصد بوده است. به گزارش سیناپرس، رؤسای دانشگاهها معتقدند که ادامه این سیاست گذاریهای محدودکننده در این چهار کشور مقصد در سالهای اخیر به جای این تثبیت شود، مدام تشدید شده است.
در نگاه کلی به وضعیت این چهار کشور و دانشگاههایی که هر ساله پذیرنده حجم بالایی از دانشجویان بینالمللی بودهاند، نشان میدهد که 69 درصد از مؤسسات کانادایی، 62 درصد از مؤسسات آمریکایی، 44 درصد از مؤسسات استرالیایی و 42 درصد از مؤسسات بریتانیایی، با کاهش نرخ ثبت نام دانشجویان در مقطع کارشناسی مواجه شدهاند.
سیاستهای محدودکننده ترامپ
در کنار این دو مشکل اساسی، باید ممنوعیتهای مسافرتی را که از سوی دولت ترامپ برای بیش از 12 کشور اعمال شده نیز اضافه کرد که به خودی خود یکی از موانع اصلی کاهش تمایل دانشجویان بینالمللی برای تحصیل در این چهار مقصد اصلی به شمار میروند.
طبق دادههای وزارت امور خارجه آمریکا، بین ماههای میو اگوست سال گذشته، تعداد ویزاهای دانشجویی F-1 صادر شده نسبت به مدت مشابه در سال 2024 حدود 36 درصد کاهش داشته است. به گزارش سیناپرس، دولت همچنین الزامات و هزینههای اخذ ویزای H-1B را هم که پرکاربردترین ویزا برای کارگران ماهی خارجی است، دشوارتر کرده و افزایش داده که باعث کاهش جذابیت فرصتهای شغلی در آمریکا شده است.
کانادا و سخت گیریهایی که نتیجه معکوس داد
کانادا هم از اواخر سال 2023 قوانین سخت گیرانهتری را برای دانشجویان بینالمللی وضع کرده تا از این طریق بتواند فشارهای مهاجرتی را بر کشور مهار کند اما همین تغییرات نتیجه عکس داده است.
تغییرات ایجاد شده، افزایش مدرک تمکن مالی موردنیاز به بیش از 14978 دلار، الزام متقاضیان در مقاطع تحصیلات تکمیلی به اخذ تأییدیه تحصیلی استانی یا منطقهای و اعمال استانداردهای بالاتر زبان انکلیسی یا فرانسوی برای متقاضیان مجوز کار پس از فارغ التحصیلی را شامل میشود.
در کانادا، طرحی موسوم به Student Direct Stream اجرا میشد که روند صدور ویزا را سریعتر و الزامات مالی را برای دانشجویان 14 کشور و منطقه از جمله ویتنام تسهیل میکرد اما در سالهای اخیر این طرح اجرایی نشده و کار دانشجویان بینالمللی برای اخذ ویزا بسیار دشوار شده است.
استرالیا حضور دانشجویان را دشوارتر کرده
استرالیا نیز در دو سال گذشته به طور مداوم قوانین ویزای دانشجویی را به عنوان بخشی از تلاشها برای مهار مهاجرت پس از افزایش پس از کووید-19 سخت گیرانهتر کرده که تعداد دانشجویان بینالمللی را در سال 2024 به نزدیک 1.1 میلیون نفر رساند. به گزارش سیناپرس، حق کار پس از تحصیل نیز در این کشور از 4 تا 6 سال به 2 تا 3 سال کاهش یافته است در حالی که الزام بر تسلط بر زبان انگلیسی و توان مالی بالا نیز سخت گیرانهتر شده است.
علاوه براین، مدرک تمکن مالی موردنیاز نیز برای تحصیل در استرالیا 20 درصد افزایش یافته و به 21400 دلار رسیده است. در عین حال، هزینههای درخواست ویزای دانشجویی نیز به 1300 دلار افزایش یافته است که یکی از بالاترینها در دنیا محسوب میشود.
کاهش اقامت در بریتانیا
از ژانویه سال آینده، بریتانیا دوره اقامت پس از تحصیل را برای فارغ التحصیلان بینالمللی مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد از 2 سال به 18 ماه کاهش خواهد داد. دولت همچنین الزاما اثبات مالی را برای متقاضیان ویزای دانشجویی افزایش داده و افراد باید بسته به محل تحصیل خود بین 1560 تا 2036 دلار در ماه برای حضور خود در بریتانیا بپردازند.
رشد مقاصد جدید تحصیلی در دنیا
در پی کاهی اقبال به چهار مقصد معروف دنیا برای تحصیل دانشجویان بینالمللی، به نظر میرسد سایر مناطق و کشورها وارد گردونه رقابت شدهاند. در میان مؤسسات آسیا و اقیانوسیه به استثنای استرالیا، 82 درصد از آنها با رشد نرخ ثبت نام در مقطع کارشناسی و 55 درصد نیز با افزایش ثبت نام در مقطع کارشناسی ارشد روبرو شدهاند.
در اروپا، 47 درصد از دانشگاهها رشد تعداد دانشجویان کارشناسی و 43 درصد افزایش تعداد دانشجویان کارشناسی ارشد را گزارش کردهاند. از این رو، به گزارش سیناپرس، شواهد نشان میدهد که زمستان مقاصد برتر جهانی برای دانشجویان بینالمللی، باعث شکلگیری بازارهای نوظهوری شده است که در حال بهره برداری از فرصتهای طلایی ایجاد شده برای رونق خود هستند.
نظرسنجیها نشان میدهد که دانشگاههای چهار مقصد برتر دنیا به طور چشمگیری در تلاشاند تا رکود ایجاد شده را از طریق استراتژیهای نهادی جبران کنند نه این که بر بهبود شرایط خارجی تکیه کنند. معرفی برنامههای جدید، توسعه بازارهای استخدامی جدید و افزایش تلاشهای بازاریابی از جمله رایجترین محرکهای رشد ثبت نام بودهاند.
گزارش:ندا اظهری