پژوهشی جدید نشان میدهد مولکولهای ریز در خون به نام piRNA میتوانند با دقتی چشمگیر احتمال زنده ماندن سالمندان در دو سال آینده را پیشبینی کنند؛ روشی نو که میتواند آینده تشخیص و مراقبت از سالمندان را متحول کند.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران در مطالعهای تازه نشان دادهاند که یک آزمایش خون ساده شاید بتواند با دقتی چشمگیر احتمال زنده ماندن سالمندان در کوتاهمدت را پیشبینی کند؛ یافتهای که میتواند مسیر تازهای برای تشخیص زودهنگام خطرات مرتبط با سالمندی و طراحی راهکارهای افزایش طول عمر سالم بگشاید.
این تحقیق که به رهبری محققان مرکز سلامت دانشگاه دوک و با همکاری دانشگاه مینهسوتا انجام شده نشان میدهد مولکولهای بسیار کوچکی در خون به نام piRNAها میتوانند شاخص قدرتمندی برای پیشبینی احتمال زنده ماندن افراد سالمند در دو سال آینده باشند. نتایج این پژوهش در نشریه علمی Aging Cell منتشر شده است.
دانشمندان میگویند با افزایش سن، تشخیص اینکه چه افرادی روند سالمتری از پیری را تجربه خواهند کرد و چه کسانی بیشتر در معرض افت شدید سلامت یا مرگ زودهنگام قرار دارند کار دشواری است، اما اکنون به نظر میرسد بخشی از پاسخ این پرسش در خودِ خون پنهان شده باشد.
در این مطالعه پژوهشگران نمونههای خون افراد ۷۱ ساله و بالاتر را بررسی کردند و دریافتند سطح برخی از مولکولهای piRNA ارتباط مستقیمی با طول عمر کوتاهمدت دارد. جالب اینکه سالمندانی که مدت بیشتری زنده ماندند معمولا سطح پایینتری از برخی piRNAهای خاص را در خون خود داشتند.
ویرجینیا بایرز کراوس، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه دوک و نویسنده ارشد این پژوهش میگوید: ترکیب تنها چند piRNA قویترین شاخص برای پیشبینی بقای دوساله سالمندان بود؛ حتی قویتر از سن، سبک زندگی یا هر شاخص سلامت دیگری که بررسی کردیم.
او افزود: شگفتآورترین بخش ماجرا این بود که چنین سیگنال قدرتمندی تنها از طریق یک آزمایش خون ساده به دست آمد.
بررسی بیش از هزار نمونه خون با کمک هوش مصنوعی
پژوهشگران برای انجام این تحقیق از روشهای هوش مصنوعی علّی و یادگیری ماشین استفاده کردند. آنها ۱۸۷ عامل بالینی و ۸۲۸ نوع RNA کوچک را در بیش از ۱۲۰۰ نمونه خون بررسی کردند. این نمونهها متعلق به گروه بزرگی از سالمندان ساکن کارولینای شمالی بود که پیشتر در یک مطالعه دیگر توسط دانشگاه دوک گردآوری شده بودند.
سپس وضعیت بقای شرکتکنندگان با استفاده از دادههای ملی ثبت مرگومیر آمریکا ارزیابی شد. مدلهای آماری پیشرفته نشان دادند تنها مجموعهای شامل شش piRNA میتواند با دقتی تا ۸۶ درصد احتمال زنده ماندن افراد در دو سال آینده را پیشبینی کند. پژوهشگران این نتایج را در گروه مستقلی از سالمندان نیز تایید کردند.
piRNA چیست و چرا اهمیت دارد؟
piRNAها قطعات کوچکی از RNA هستند که پیشتر مشخص شده بود در تنظیم فرآیندهایی مانند رشد، بازسازی سلولی و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارند. با این حال نقش آنها در خون و ارتباطشان با روند پیری هنوز تا حد زیادی ناشناخته است.
به گفته محققان یافتههای جدید با نتایج برخی مطالعات روی موجودات سادهتر همخوانی دارد؛ پژوهشهایی که نشان داده بودند کاهش سطح برخی piRNAها میتواند طول عمر را افزایش دهد. همین موضوع این احتمال را مطرح کرده که این مولکولها شاید مستقیماً در فرآیند پیری و طول عمر نقش داشته باشند.
کراوس در اینباره توضیح داد: ما هنوز اطلاعات بسیار کمی درباره piRNAهای موجود در خون داریم، اما آنچه میبینیم این است که پایینتر بودن سطح برخی از آنها بهتر است. زمانی که مقدار این مولکولها افزایش مییابد ممکن است نشانه آن باشد که بخشی از عملکرد بدن از مسیر طبیعی خارج شده است.
او تاکید کرد درک بهتر عملکرد این مولکولها میتواند به توسعه درمانهایی برای افزایش سالمندی سالم منجر شود.
عملکرد بهتر از سن، کلسترول و فعالیت بدنی
یکی از مهمترین یافتههای مطالعه این بود که piRNAها در پیشبینی بقای کوتاهمدت عملکرد بهتری نسبت به بسیاری از شاخصهای شناختهشده سلامت داشتند؛ از جمله سن، میزان کلسترول، فعالیت بدنی و بیش از ۱۸۰ شاخص بالینی دیگر.
البته پژوهشگران اشاره میکنند که در پیشبینی بقای بلندمدت، عواملی مانند سبک زندگی همچنان اهمیت زیادی دارند، اما piRNAها میتوانند تصویری عمیقتر از زیستشناسی پنهان پشت فرآیند پیری ارائه دهند.
امکان تغییر piRNAها با درمان و سبک زندگی
تیم تحقیقاتی اکنون قصد دارد بررسی کند آیا درمانها، تغییر سبک زندگی یا داروهای جدید از جمله داروهای مبتنی بر GLP-۱ که این روزها توجه زیادی را جلب کردهاند میتوانند سطح piRNAها را تغییر دهند یا نه.
به نقل از برنا، همچنین پژوهشگران میخواهند سطح این مولکولها را در خون با میزان آنها در بافتهای مختلف بدن مقایسه کنند تا نقش دقیقترشان در سالمندی روشن شود.
کراوس در پایان گفت: این RNAهای کوچک مانند مدیران ریزبین بدن عمل میکنند و بسیاری از فرآیندهای مرتبط با سلامت و پیری را کنترل میکنند. ما تازه در آغاز شناخت قدرت واقعی آنها هستیم. این پژوهش نشان میدهد شاید بتوانیم تنها با یک آزمایش خون ساده و کمتهاجمی، خطرات کوتاهمدت سلامت را شناسایی کنیم.