دانشمندان در جدیدترین پژوهشهای خود تلاش کردند لختههای خونی را مهندسی کنند که خونریزی شدید را در عرض چند ثانیه متوقف میکنند.
به گزارش سیناپرس، لختههای خون، روش طبیعی بدن برای جلوگیری از خونریزی هستند که در شرایط مناسب میتوانند جان ما را نجات دهند. دانشمندان اکنون لختههای خون مهندسیشده جدیدی را توسعه دادهاند که سریعتر تشکیل میشوند و نسبت به نسخههای طبیعی دوام بیشتری دارند.
آنها «لختههای خون مهندسیشده» یا «EBC» نامیده میشوند و از طریق تکنیکی به نام «لخته شدن کلیکی» از طریق خون بیمار یا اهداکننده ایجاد میشوند.
ایده این است که روزی این ابرلختهها که تنها در عرض چند ثانیه تشکیل میشوند، بتوانند به عنوان راهکار اضطراری برای جراحیها و تصادفات استفاده شوند.
تیم پشت این فناوری لختهسازی، از مؤسساتی در سراسر کانادا و ایالات متحده مطمئن است که EBCهای آنها میتواند به جلوگیری از خونریزی شدید کمک کند و از بهبود سریعتر بافت پشتیبانی کند. این میتواند به ویژه برای افراد مبتلا به اختلالات لخته شدن خون مفید باشد.
جیانیو لی(Jianyu Li)، مهندس مکانیک از دانشگاه مکگیل کانادا میگوید: لختههای خون طبیعی میتوانند به کندی تشکیل شوند و از نظر مکانیکی شکننده باشند که این امر، توانایی آنها را در جلوگیری از خونریزی شدید محدود میکند و میتواند روند بهبودی را به خطر بیندازد. کار ما نشان میدهد که وقتی گلبولهای قرمز به طور مناسب مهندسی شوند، میتوانند نقش ساختاری مرکزی ایفا کنند و امکان طراحی مواد زیستی قویتر و کاربردیتر را فراهم کنند.
استفاده از گلبولهای قرمز خون قابل توجه است. این سلولها تقریباً نیمی از حجم لختهها را هنگام تشکیل طبیعی ایجاد میکنند، اما از نظر مکانیکی به طور خاص قوی نیستند، به این معنی که میتوانند مستعد شکستگی باشند.
کاری که محققان انجام دادند، این بود که با تحریک واکنشهای شیمیایی میکروسکوپی برای اتصال گلبولهای قرمز به یکدیگر، آنها را به مصالح ساختمانی محکمتری تبدیل کردند.
این واکنشهای شیمیایی، سریع و ایمن هستند و لخته زیستمهندسی شده را میتوان به شکل ژلی به نام سیتوژل(cytogel) به لخته طبیعی اضافه کرد.
تلاشهای قبلی برای ایجاد لختههای بهبود یافته بیشتر بر روی الیاف فیبرین که استحکام ساختاری را فراهم میکنند، متمرکز بوده است. آنها سختتر و قابل توجهتر هستند، اما تنها بخش کوچکی (کمتر از یک درصد) از لختههای خون طبیعی را تشکیل میدهند.
محققان میگویند با این رویکرد جدید، مواد سازنده تقویت شدند.
EBCهای توسعه یافته توسط محققان که در آزمایشگاه و در مدلهای موش آزمایش شدند، ثابت کردند که ۱۳ برابر در برابر شکستگی مقاومتر و چهار برابر چسبندهتر از لختههای خون طبیعی هستند.
آزمایشها هیچ نشانهای از واکنش خطرناک سیستم ایمنی یا هرگونه سمیت در فرآیند ترمیم موفقیتآمیز کبد آسیبدیده موش نشان ندادند.
به گفته این تیم، ژل ابرلخته میتواند به سرعت آماده شود؛ یعنی در حدود ۱۰ دقیقه برای فرم آلوژنیک آن (با استفاده از خون اهداکننده همسان) و در حدود ۲۰ دقیقه برای فرم اتولوگ آن (با استفاده از خون خود بیمار).
لی میگوید: این رویکرد با توجه به محدودیتهای زمانی بالینی معمول، پتانسیل بالایی برای مراقبتهای اورژانسی بستری، مدیریت زخم و موارد مرتبط دارد.
ممکن است شما با نوع خطرناک لختههای خون که داخل رگهای خونی تشکیل میشوند و میتوانند جریان خون را در ریهها یا مغز مسدود کنند، بیشتر آشنا باشید. این نوع لختهها میتوانند به جای نجات جان، تهدیدکننده زندگی باشند، اما EBCهای جدید میتوانند در اینجا نیز مفید باشند. اگر کسی برای کاهش احتمال لخته شدن خون مضر، رقیقکننده خون مصرف میکند، توانایی بدن او در ایجاد لختههای خون مفید نیز کاهش مییابد. سیتوژل میتواند تفاوت بیشتری در قدرت و پایداری لخته خون ایجاد کند.
هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن وجود دارد. تکنیک «لخته شدن کلیکی» تاکنون فقط روی موشها آزمایش شده است و تیم تحقیقاتی باید ببیند که این EBCها در شرایط بالینی و دنیای واقعی چگونه عمل میکنند.
همچنین EBCها باید به طور دقیق تنظیم شوند تا کیفیتهای مختلف لخته خون را تغییر دهند و با سناریوهای مختلف، از ترمیم اندامها گرفته تا توقف خونریزی شریانی مطابقت داشته باشند. به عنوان مثال، سیتوژل هنوز به اندازه کافی قوی نیست که خونریزیهای پرفشار را مسدود کند.
این نتایج اولیه حتی با وجود این محدودیتها امیدوارکننده هستند. همراه با سایر روشهای در حال بررسی، ممکن است روزی روشهای قابل اعتمادی برای افزایش قدرت لخته شدن خون ذاتی خود داشته باشیم.
به نقل از ایسنا، لی میگوید: لختههای خون مهندسیشده پتانسیل بالایی برای استفاده بالینی گسترده دارند و میتوانند نتایج را در بسیاری از موقعیتهای پزشکی بهبود بخشند.
این پژوهش در مجله Nature منتشر شده است.