هر ساله میلیونها نفر مبتلا به عفونتهایی میشوند که زمانی با دوز مناسبی از داروهای آنتی بیوتیک به سادگی درمان میشدند و متاسفانه هر سال هزاران تن جان خود را به این دلیل از دست می دهند. تا کنون دلایل متعددی برای پدیده مقاومت باکتری ها در برابر آنتی بیوتیک عنوان شده است اما جدیدترین مطالعات انجام شده، گرمایش زمین و افزایش دمای خاک را عامل این موضوع می داند.
به گزارش سیناپرس، مقاومت آنتیبیوتیکی پدیدهای است که در آن میکروبها با تکامل و تغییر ژنتیکی، نسبت به داروهای درمانی مقاوم شده و کارایی آنها را از بین میبرند. یافته های متعددی نشان می دهد این بحران سلامتی جهانی ناشی از مصرف نادرست آنتیبیوتیکها در انسان و دام است و منجر به طولانی شدن دوره بیماری، افزایش هزینههای درمان و مرگومیر قابل توجه میشود.
برای مقابله با این تهدید، نیاز به استفاده عاقلانه از داروها، توسعه آنتیبیوتیکهای جدید و اجرای رویکرد سلامت واحد برای نظارت بر محیط زیست و سلامت عمومی ضروری است.
در حقیقت امروزه داروها همان داروهایی هستند که سال های پیش موثر بودند و فیزیولوژی انسان نیز تغییر نکرده است؛ تنها تفاوت این است که میکروارگانیسمها، از جمله باکتریها، ویروسها و قارچها، اکنون نسبت به داروهایی که برای نابودی آنها طراحی شدهاند، مقاوم شدهاند. این پدیده که مقاومت آنتی بیوتیکی نامیده میشود، با سرعتی نگرانکننده در حال افزایش است و زنگ خطری جدی برای اقدامات فوری در سطح جهانی به صدا درآورده است.
نتایج یک مطالعه جدید ۱۱ ساله نشان داده است که علاوه بر سوءاستفاده و مصرف بیرویه آنتیبیوتیکها، گرمایش بلندمدت اقلیمی نیز میتواند غلظت ژنهای مقاومت آنتیبیوتیکی (ARGs) را در خاکهای چمنزار تا نزدیک به ۲۴ درصد افزایش دهد.
دماهای بالاتر شرایط را برای رشد گروهی از باکتریها به نام «آکتینومیستوتا» فراهم میکنند؛ گروهی از باکتریهای گرممثبت که به طور طبیعی حامل بسیاری از ژنهای مقاومت هستند. با افزایش فراوانی این باکتریها، غلظت کلی ژنهای مقاومت آنتیبیوتیکی در خاک بالا میرود.
پیشبینی میشود که اگر مقابله جدی با مقاومت ضد میکروبی صورت نگیرد، تا سال ۲۰۵۰ این پدیده میتواند هر ساله منجر به مرگ تا ۱۰ میلیون نفر شود. در پاسخ به این تهدید، سازمانهای متعدد در سراسر جهان در تلاشند تا عوامل مؤثر بر این مساله را بهتر درک و مدیریت کنند.
یکی از چارچوبهای پرکاربرد رویکرد سلامت واحد است که بر ارتباط ناگسستنی سلامت انسان با سلامت حیوانات و محیط زیست مشترک تأکید دارد.
جریانهای آبی و خاکهای اطراف ما منبع اصلی ژنهای مقاومت آنتیبیوتیکی هستند که پاتوژنها میتوانند آنها را کسب کرده و در برابر درمانهای آنتیبیوتیکی دوام بیاورند. تاکنون، تحقیقات به وضوح نشان نداده بودند که گرمایش بلندمدت چگونه بر مقاومت آنتیبیوتیکی در خاکها تأثیر میگذارد. درک این پیوند برای پیشبینی خطرات بالقوه برای سلامت انسان و کشاورزی با توجه به تغییرات مستمر اقلیمی اهمیت حیاتی دارد.
برای درک بهتر این رابطه، محققان یک آزمایش میدانی بلندمدت در فضای باز را با تحلیلهای ژنتیکی پیشرفته ترکیب کردند. این مطالعه که طی ۱۱ سال (۲۰۰۹ تا ۲۰۲۰) انجام شد، شامل ایجاد قطعات آزمایشگاهی در یک مرتع با علفهای بلند بود که در آنها میتوانستند شرایط اقلیمی آینده را به دقت شبیهسازی کنند.
محققان از بخاریهای مادون قرمز استفاده کردند تا دمای خاک را ۳ درجه سانتیگراد بالاتر از محیط طبیعی نگه دارند، سطح آب را نیز طوری تنظیم کردند تا خشکسالیها و بارشهای شدید را شبیهسازی کرده و با هرس و برداشت سالانه علفها، عملیات چرا و برداشت توسط دام را تقلید نمودند.
همچنین، آنها از روشهای پیشرفته توالییابی ژنتیکی ستفاده کردند که تمام دی ان ای موجود در نمونه را بررسی و دیدگاهی دقیق از حضور ژنهای مقاومت آنتیبیوتیکی خاص ارائه میدهند. آزمایشها نشان داد که گرمایش باعث میشود ژنهای مقاومت تحرک بیشتری پیدا کنند و به راحتی بین باکتریهای مختلف جابهجا شوند.
در نتیجه ژنهای مقاومت مرتبط با پاتوژنهای گیاهی شایعتر شدند که نشان میدهد در شرایط گرمتر، کنترل بیماریهای محصولات کشاورزی با روشهای سنتی ممکن است دشوارتر شود. نمونههای خاک برای کشت و جداسازی باکتریها به آزمایشگاه منتقل شدند و سپس تستهای مقاومت ضد میکروبی انجام گردید.
نتایج نشان داد: باکتریهای حاصل از قطعات گرمشده، سختتر از بین میرفتند و مقاومت بیشتری نسبت به ۲۲ داروی آنتیبیوتیک رایج نشان دادند.
شرح کامل این پژوهش در آخرین شماره نشریه معتبر Nature منتشر شده است.
مترجم: احسان محمدحسینی