داروهای خانواده GLP-1 که پیشتر صرفاً برای کنترل دیابت کاربرد داشتند، اکنون به عنوان راهکاری قدرتمند و امیدبخش برای مبارزه با چاقی شناخته میشوند؛ مطالعات جدید نشان میدهد این داروها نهتنها میتوانند تا ۲۰ درصد از وزن بدن را کاهش دهند، بلکه خطر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی، سکته و آپنه خواب را نیز به طور چشمگیری کاهش میدهند.
به گزارش سیناپرس، داروهای جیاِلپی- وان (GLP-۱) که ابتدا برای درمان دیابت ساخته شدند، اکنون به ابزاری قدرتمند برای کاهش وزن تبدیل شدهاند. مطالعات نشان میدهد این داروها میتوانند تا ۲۰ درصد وزن بدن را کاهش دهند و خطر حملات قلبی، سکته و آپنه خواب را نیز کم کنند.
کاهش وزن همواره یکی از چالشهای بزرگ سلامتی بوده است. چاقی خطر ابتلا به ۱۳ نوع سرطان، دیابت، سکته و بسیاری از بیماریهای جدی دیگر را افزایش میدهد. در این میان، داروهای جیاِلپی- وان (GLP-۱) بهعنوان نقطه امیدی درخشان ظاهر شدهاند.
داروهای جیاِلپی- وان چه هستند و چگونه عمل میکنند؟
این داروها که ابتدا برای درمان دیابت نوع ۲ ساخته شدند، اکنون برای مدیریت وزن نیز استفاده میشوند. رایجترین آنها سماگلوتاید (با نامهای تجاری اوزمپیک و ویگووی) و تیرزپاتاید (با نام تجاری زپباند) هستند. این داروها معمولاً به صورت تزریق هفتگی تجویز میشوند.
دکتر سینتیا هریک (Cynthia Herrick)، استاد غدد درونریز در دانشگاه واشینگتن، توضیح میدهد: این داروها حرکت غذا در روده را کُند میکنند و احساس سیری را در مغز افزایش میدهند؛ در نتیجه، افراد کمتر غذا میخورند و وزن کم میکنند. مطالعات نشان داده این داروها میتوانند تا ۲۰ درصد وزن بدن را کاهش دهند.
مزایای فراتر از کاهش وزن
این داروها علاوه بر کاهش وزن، مزایای دیگری نیز دارند که عبارتاند از:
کمک به درمان دیابت نوع ۲؛
پیشگیری از حملات قلبی و سکته در افراد در معرض خطر؛
کاهش برخی بیماریهای کبدی و کلیوی؛
درمان آپنه خواب (قطع تنفس در خواب).
عوارض جانبی؛ نکاتی که باید بدانید
عوارض جدی این داروها نادر است. عوارض شایعتر عبارتاند از:
تهوع؛
استفراغ گاهبهگاه؛
نفخ؛
اسهال یا یبوست.
برای کاهش این عوارض، دارو با دوز پایین شروع میشود و سپس بهتدریج افزایش مییابد.
چه کسانی میتوانند از این داروها استفاده کنند؟
این داروها معمولاً برای افراد با شاخص توده بدنی (BMI) ۳۰ یا بالاتر تجویز میشوند. افرادی با شاخص توده بدنی ۲۷ یا بالاتر که به بیماری دیگری مانند فشارخون بالا نیز مبتلا هستند هم میتوانند از این داروها بهره ببرند.
پس از قطع دارو چه میشود؟
دکتر هریک میگوید: به این داروها مانند داروهای فشارخون نگاه کنید. آنها تا زمانی که مصرف میشوند مؤثرند. پس از قطع، ممکن است وزن بازگردد. فعالیت بدنی و تغذیه سالم در کنار مصرف این داروها بسیار مهم است و مزایای آنها را افزایش میدهد.
آینده این داروها
داروهای خوراکی قویتر: داروهای نسل جدید مانند اورفورگلیپرون (Orforglipron)، اولین قرص جیاِلپی-وان محسوب میشوند که بدون محدودیت غذایی قابل مصرف هستند و کاهش وزن چشمگیری ایجاد میکنند؛
حفاظت مستقیم از قلب و کلیه: پژوهشهای جدید نشان داده که این داروها، مستقل از کاهش وزن، به طور مستقیم از بافت قلب و کلیه در برابر فیبروز (زخمشدن و سفتشدن) محافظت میکنند یعنی حتی بدون اینکه وزن زیادی کم کنید، قلب و کلیهتان سود میبرد؛
کمک به درمان آپنه خواب: مشاهدات جدید نشان داده که این داروها به کاهش حملات قطع تنفس در خواب (آپنه) کمک شایانی میکنند؛
کاهش عوارض گوارشی: یکی از چالشهای اصلی این داروها، عوارض گوارشی مانند تهوع است. هدف اصلی پژوهشگران، یافتن دوزهایی از دارو است که ضمن حفظ تأثیر مثبت بر قلب، عوارض گوارشی را به حداقل برساند.
به نقل از ایرنا، هنوز اطلاعات کاملی درباره ایمنی بلندمدت (بیش از ۵ تا ۱۰ سال) این داروها نداریم، اما تحقیقات گسترده نشان دادهاند که این داروها دارای قابلیت واقعی برای متحولکردن درمان چاقی و بیماریهای مرتبط با آن هستند.