شرکت دانشبنیان مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران موفق به طراحی و تولید «دستگاه اندازهگیری تنش برشی یخ» برای اندازهگیری دقیق نیروی چسبندگی یخ شد. این تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی که بار اول در سطح جهانی عرضه میشود، علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، توانسته است گامی مؤثر در جهت صادرات فناوری به کشور بلژیک بردارد.
به گزارش سیناپرس، فناوران کشورمان موفق شدند برای نخستین بار دستگاه تجاری آزمایشگاهی اندازهگیری تنش برشی یخ و سطح را به جهان عرضه کنند.
امیرمحمد ستاری، مدیرعامل یک شرکت دانشبنیان نانومهندسی مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران روز یکشنبه با بیان اینکه ایران بار دیگر توانست در مسیر توسعه تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی گام مهمی بردارد، اظهار کرد: این شرکت دانشبنیان موفق شده نخستین دستگاه تجاری آزمایشگاهی اندازهگیری تنش برشی بین یخ و سطح (Ice Adhesion Test Machine) را در جهان طراحی و تولید کند، دستگاهی که علاوه بر پاسخگویی به نیازهای داخلی، سابقه صادرات به کشور بلژیک را نیز در کارنامه خود دارد.
وی، ادامه داد: این دستگاه با هدف اندازهگیری دقیق نیروی چسبندگی و تنش برشی بین یخ و سطوح مختلف توسعه یافته و نقش کلیدی در پژوهشها و صنایع مرتبط با پوششهای ضد یخ، هوافضا، انرژی، حملونقل، ساختمان و تجهیزات صنعتی ایفا میکند.
یخزدگی، چالشی پنهان در صنایع پیشرفته
این فعال حوزه دانشبنیان با بیان اینکه یخزدگی، چالشی پنهان در صنایع پیشرفته است، گفت: تشکیل یخ روی سطوح فلزی، پلیمری و کامپوزیتی یکی از چالشهای جدی در بسیاری از صنایع است. از بال هواپیما و پره توربینهای بادی گرفته تا خطوط انتقال انرژی، تجهیزات سردخانهای و سازههای مناطق سردسیر، همگی در معرض آسیب ناشی از یخزدگی قرار دارند.
ستاری ادامه داد: چسبندگی یخ میتواند موجب کاهش ایمنی، افزایش مصرف انرژی، اُفت راندمان و تحمیل هزینههای سنگین تعمیر و نگهداری شود. به همین دلیل، اندازهگیری دقیق تنش برشی بین یخ و سطح، یک شاخص کلیدی برای ارزیابی عملکرد پوششها و مواد ضد یخ محسوب میشود.
به گفته وی، دستگاه ایرانی طراحیشده توسط این شرکت دانشبنیان مهندسی، این امکان را فراهم کرده است که رفتار یخ روی انواع سطوح با دقت آزمایشگاهی و در شرایط کنترلشده بررسی شود.
تعریف ایده اولیه در قالب پروژههای دانشگاهی و تحقیقاتی
ستاری درباره مسیر از ایده پژوهشی تا نخستین محصول تجاری توضیح داد که توسعه این دستگاه حاصل سالها فعالیت پژوهشی و صنعتی است. ایده اولیه در قالب پروژههای دانشگاهی و تحقیقاتی مرتبط با نانومهندسی سطح و پوششهای ضد یخ شکل گرفت و بهتدریج با همکاری متخصصان مکانیک، مواد و ابزار دقیق به یک محصول صنعتی تبدیل شد.
وی ادامه داد: پس از چندین مرحله طراحی، ساخت نمونههای آزمایشگاهی، اعتبارسنجی نتایج و بهینهسازی عملکرد، نسخه نهایی بهعنوان نخستین نمونه تجاری آزمایشگاهی عرضه شد، محصولی که امروز در مراکز پژوهشی و صنعتی چه در قالب استفاده از خود دستگاه چه در قالب اخذ خدمات از شرکت مورد استفاده قرار میگیرد.
اندازهگیری تنش برشی، در ظاهر ساده اما در عمل پیچیده
این فعال دانشبنیان با بیان اینکه اندازهگیری تنش برشی در ظاهر ساده اما در عمل پیچیده است، گفت: در نگاه اول، جدا شدن یخ از یک سطح پدیدهای ساده به نظر میرسد، اما در عمل تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد؛ از جمله زبری سطح، ترکیب شیمیایی پوشش، دما، رطوبت و سرعت انجماد.
وی بیان داشت: این دستگاه تست چسبندگی یخ، با اعمال نیروی کنترلشده و اندازهگیری دقیق واکنش نمونه، مقدار واقعی تنش برشی لازم برای جداسازی یخ را ثبت میکند و این دادهها برای طراحی مواد ضد یخ و بهینهسازی سطوح صنعتی اهمیت حیاتی دارند.
صنعت هوافضا از حوزههای کاربرد این محصول دانشبنیان
ستاری درباره کاربردهای صنعتی و پژوهشی این محصول هم توضیح داد: این دستگاه در حوزههای مختلف از جمله صنایع هوافضا برای ارزیابی پوششهای ضد یخ بال و بدنه هواپیما، انرژیهای تجدیدپذیر برای بررسی عملکرد پرههای توربین بادی در مناطق سردسیر، صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در خطوط انتقال و تجهیزات برودتی، ساختمان و عمران برای توسعه مصالح مقاوم در برابر یخزدگی و مراکز دانشگاهی و پژوهشی در مطالعات مواد و نانوفناوری کاربرد دارد.
وی تصریح کرد: دادههای حاصل از این دستگاه، مبنای تصمیمگیریهای مهندسی و طراحی نسل جدید سطوح هوشمند ضد یخ قرار میگیرد.
مدیر عامل این شرکت دانشبنیان، درباره طراحی مهندسی و قابلیت سفارشیسازی آن هم گفت: یکی از ویژگیهای مهم این محصول، طراحی مهندسیشده و قابلیت تنظیم بر اساس نیاز کاربر است. پارامترهایی مانند سرعت اعمال نیرو، دمای محیط آزمایش، نوع فیکسچر و ابعاد نمونه قابل کنترل و تنظیم هستند. این انعطافپذیری باعث شده دستگاه برای طیف وسیعی از پروژههای تحقیقاتی و صنعتی قابل استفاده باشد و محدود به یک کاربرد خاص نباشد.
به نقل از ایرنا، وی ادامه داد: نمونههای خارجی تجهیزات مشابه معمولاً با هزینههای بسیار بالا، زمان تحویل طولانی و محدودیت خدمات پس از فروش همراه هستند. در مقابل، دستگاه ایرانی با قیمتی رقابتی، پشتیبانی داخلی و امکان سفارشیسازی عرضه میشود. این موضوع علاوه بر صرفهجویی ارزی، دسترسی پژوهشگران و صنعتگران داخلی به تجهیزات پیشرفته را تسهیل کرده است.
ستاری، ترکیب دانش دانشگاهی، تجربه صنعتی، طراحی بومی و حضور موفق در بازارهای بینالمللی را از ویژگیهای این محصول ایرانساخت برشمرد و ابراز امیدواری کرد با توسعه چنین تجهیزاتی، ایران گام بلندی در مسیر خودکفایی علمی، کاهش وابستگی خارجی و حضور مؤثر در بازار جهانی فناوریهای پیشرفته بردارد.