مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات شرکت توانیر با اشاره ابلاغ “آییننامه بهرهبرداری از هوش مصنوعی در صنعت برق” به تاثیر آن بر تعامل صنعت برق با زیستبوم نوآوری کشور اظهار کرد: شفافسازی الزامات فنی، دادهای و امنیتی همکاری صنعت برق با شرکتهای دانشبنیان و توسعهدهندگان فعال در حوزه هوش مصنوعی را ساختارمندتر و قابل پیشبینیتر میکند.
به گزارش سیناپرس، درحالیکه صنعت برق کشور بهعنوان یکی از مهمترین زیرساختهای حیاتی بیش از گذشته به سمت هوشمندسازی، تحلیل داده و استفاده از فناوریهای نوین حرکت میکند، شرکت توانیر در اقدامی راهبردی آییننامه بهرهبرداری از هوش مصنوعی در صنعت برق را ابلاغ کرده است؛ سندی که قرار است چارچوب استفاده ایمن، منسجم و هدفمند از هوش مصنوعی را در این صنعت تعیین کند.
این آییننامه که ۱۴ فروردینماه ۱۴۰۵ از سوی سرپرست شرکت توانیر ابلاغ شد بر موضوعاتی همچون حاکمیت داده، امنیت اطلاعات، تعیین مسئولیتها، نظارت بر سامانههای هوشمند و جلوگیری از توسعه پراکنده پروژهها تمرکز دارد. در همین راستا مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات، ارتباطات و آمار شرکت توانیر در گفتوگو با برنا به تشریح اهداف، الزامات، چالشهای اجرایی و چشمانداز این سند در صنعت برق پرداخت.
امیره نیکخواه، مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات، ارتباطات و آمار شرکت توانیربا اشاره به ضرورت ساماندهی روند استفاده از فناوریهای نوین در صنعت برق اظهار کرد: مهمترین هدف از تدوین این آییننامه استقرار چارچوبی منسجم برای هدایت، کنترل، نظارت، طراحی، توسعه، استقرار و بهرهبرداری از سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی در سطح توانیر و شرکتهای تابعه است.
وی افزود: این آییننامه بر اصول کلیدی از جمله حاکمیت داده، استقلال فناورانه، امنیت اطلاعات، شفافیت عملکرد و پاسخگویی تأکید دارد و تلاش میکند مسیر استفاده از هوش مصنوعی در صنعت برق را ضابطهمند و هدفمند کند.
پاسخ به خلاهای ساختاری در صنعت برق
نیکخواه درباره دلایل تدوین این سند گفت: در سطح صنعت برق نیاز به یک چارچوب رسمی و هماهنگ برای یکدستسازی الزامات، استانداردها و فرآیندهای مرتبط با هوش مصنوعی بهصورت جدی احساس میشد. این آییننامه برای رفع همین خلا تدوین شده است.
به گفته وی این سند با اسناد بالادستی صنعت برق و همچنین سیاستهای کلان کشور در حوزه هوش مصنوعی و حکمرانی داده همراستا طراحی شده و میتواند بهعنوان مبنای اجرایی اقدامات آینده مورد استفاده قرار گیرد.
طراحی ساختار حکمرانی هوش مصنوعی در توانیر
مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات، ارتباطات و آمار توانیر در ادامه با تشریح سازوکار اجرایی این آییننامه گفت: در این سند ساختار مشخصی برای حکمرانی هوش مصنوعی تعریف شده که شامل تعیین نقشها، مسئولیتها و فرآیندهای مورد نیاز برای طراحی، توسعه، استقرار، پایش و نظارت بر سامانههای هوش مصنوعی است.
وی تصریح کرد: این ساختار مرجعیت لازم برای تصمیمگیریهای تخصصی را فراهم میکند و امکان نظارت بر میزان انطباق پروژهها و سامانهها با الزامات مصوب را افزایش میدهد.
تاکید بر مدیریت داده و صیانت از داراییهای اطلاعاتی
نیکخواه با اشاره به جایگاه داده در پروژههای مبتنی بر هوش مصنوعی بیان کرد: آییننامه جدید بر مدیریت متمرکز داده صیانت از داراییهای اطلاعاتی و رعایت الزامات امنیت اطلاعات تاکید دارد.
وی افزود: جزئیات مربوط به سطوح دسترسی، مالکیت داده، نحوه تبادل اطلاعات و الزامات فنی مطابق مفاد این آییننامه در قالب دستورالعملهای اجرایی و مقررات داخلی هر شرکت تدوین و پیگیری خواهد شد.
مهمترین کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت برق
این مقام مسئول با اشاره به ظرفیتهای هوش مصنوعی در صنعت برق کشور گفت: هماکنون کاربردهای این فناوری در حوزههایی نظیر تحلیل داده، پیشبینی، پایش شبکه، مدیریت داراییها، تحلیل رخدادها و سامانههای تصمیمیار مورد توجه قرار دارد.
به گفته وی آییننامه جدید میتواند مسیر توسعه این کاربردها را شفافتر و قابل پیگیریتر کند و هماهنگی میان واحدها و شرکتهای مختلف صنعت برق را ارتقا دهد.
ساماندهی پروژههای جاری و آینده
نیکخواه همچنین از وجود پروژههایی در حوزه هوش مصنوعی در توانیر و شرکتهای زیرمجموعه خبر داد و گفت: برخی پروژهها در این حوزه تعریف شده یا در حال بررسی است و آییننامه جدید موجب میشود این طرحها در قالبی واحد و با رعایت الزامات حاکمیتی، امنیتی و دادهای توسعه یابند.
فرصت تازه برای همکاری با دانشبنیانها و استارتاپها
وی درباره تاثیر این سند بر تعامل صنعت برق با زیستبوم نوآوری کشور اظهار کرد: شفافسازی الزامات فنی، دادهای و امنیتی، همکاری صنعت برق با شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها و توسعهدهندگان فعال در حوزه هوش مصنوعی را ساختارمندتر و قابل پیشبینیتر میکند.
نیکخواه افزود: همچنین در این آییننامه چارچوبی برای ارزیابی عملکرد سامانههای هوش مصنوعی و نظارت بر میزان انطباق آنها با الزامات حاکمیتی، امنیتی و کیفیت خدمات پیشبینی شده است.
چالش زیرساخت و داده؛ اجرای مرحلهای در دستور کار
مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات، ارتباطات و آمار توانیر درباره موانع اجرایی این آییننامه نیز گفت: اجرای این سند بهصورت مرحلهای و متناسب با ظرفیت هر شرکت امکانپذیر است. طبیعی است برخی شرکتها در حوزههایی مانند یکپارچگی داده، تکمیل زیرساخت دیجیتال یا آمادهسازی فرآیندها نیازمند توسعه بیشتری باشند.
وی تاکید کرد: این چالشها با برنامهریزی تدریجی و هماهنگی میان واحدهای فنی و مدیریتی قابل رفع خواهد بود.
نیاز به سرمایهگذاری برای توسعه گستردهتر
به نقل از برنا، نیکخواه در پایان با اشاره به وضعیت زیرساختهای موجود گفت: بخشی از زیرساختهای لازم برای توسعه فناوریهای هوش مصنوعی در صنعت برق فراهم شده است، اما برای بهرهبرداری گستردهتر و توسعه سامانههای پیشرفتهتر، تقویت توان پردازشی، توسعه زیرساخت داده و ارتقای تجهیزات شبکه میتواند ضروری باشد.
وی خاطرنشان کرد: آییننامه جدید نیز بر ضرورت برنامهریزی برای تامین این الزامات تاکید کرده و میتواند نقشه راه صنعت برق برای ورود هدفمند به عصر هوش مصنوعی باشد.