نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که دستگاههای تصفیه هوا میتوانند عملکرد مغز ما را تقویت کنند.
به گزارش سیناپرس، استفاده از یک دستگاه تصفیه هوای دارای فیلتر HEPA در خانه به مدت یک ماه، بهبود کوچک اما قابل توجهی در عملکرد مغز در بزرگسالان ۴۰ سال به بالا ایجاد میکند. این نتیجه مطالعه جدیدی است که در مجله Scientific Reports منتشر شده است.
دستگاههای تصفیه هوای دارای فیلتر HEPA (مخفف هوای با بازدهی بالا) ذرات معلق را از هوا حذف میکنند.
فیلتر HEPA یا فیلتر هوا با بازدهی بالا یک استاندارد در میزان بازدهی و اثربخشی فیلترهای هوا در جداسازی آلایندههای هوا است. بر اساس تعریف سازمان بینالمللی استانداردسازی (ایزو)، یک فیلتر HEPA باید حداقل ۹۹٫۹۵ درصد از آلایندهها با قطر بیش از ۰٫۳ میکرون در هوای عبوری از فیلتر را تصفیه کند. این رقم در تعریف انجمن مهندسان مکانیک آمریکا و وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا، معادل ۹۹٫۹۷ است.
فیلترهای HEPA اجزای معلق در هوا مانند گرده گیاهان، گرد و غبار، نَم، باکتریها، ویروسها و ذرات هواپخش با قطری کمتر از یک میکرون را تصفیه میکنند. بعضی میکروبها مانند افشانک سیاه، استافیلوکوک اپیدرمیدیس و باسیلوس سوبتیلیس بهروش اکسیداسیون کاتالیزگر نوری (PCO) در فیلترهای HEPA گرفتار میشوند. فیلترهای HEPA قادرند برخی از باکتریها و ویروسهای با قطر کمتر از ۰٫۳ میکرون و باسیلها و کلوستریدیاها را نیز گرفتار کنند.
قرار گرفتن در معرض ذرات معلق با بیماریهای تنفسی و قلبی-عروقی و همچنین بیماریهای عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون مرتبط دانسته میشود.
محققان بهداشت محیط به طور فزایندهای توصیه میکنند که افراد از دستگاههای تصفیه هوای HEPA در خانههای خود استفاده کنند تا میزان قرار گرفتن در معرض ذرات معلق را کاهش دهند، اما مطالعات کمی بررسی کردهاند که آیا استفاده از آنها عملکرد ذهنی را افزایش میدهد یا خیر.
نیکلاس پلگرینو(Nicholas Pellegrino)، پژوهشگر علوم بهداشت عمومی، داگ بروگ(Doug Brugge)، استاد علوم بهداشت عمومی و پزشکی اجتماعی از دانشگاه کنتیکت(Connecticut) و میشا الیاسیو(Misha Eliasziw)، دانشیار آمار زیستی، بهداشت عمومی و پزشکی اجتماعی از دانشگاه تافتس(Tufts) دادههای حاصل از مطالعهای بر روی ۱۱۹ نفر ۳۰ تا ۷۴ ساله ساکن ماساچوست آمریکا را تجزیه و تحلیل کردند.
منطقه مورد مطالعه محققان در امتداد دو بزرگراه اصلی قرار دارد که منجر به سطوح نسبتاً بالایی از آلودگی هوای مرتبط با ترافیک میشود. این امر آن را به مکانی بسیار مناسب برای آزمایش اثرات تصفیهکنندههای هوا بر سلامت تبدیل میکند.
محققان میگویند ما شرکتکنندگان را به طور تصادفی به دو گروه تقسیم کردیم. یک گروه به مدت یک ماه از تصفیهکننده هوای HEPA و سپس به مدت یک ماه از یک تصفیهکننده هوای ساختگی که مانند دستگاه واقعی به نظر میرسید، اما حاوی فیلتر تصفیه هوا نبود، استفاده کردند و بین آنها یک ماه استراحت داشتند. گروه دوم ابتدا از تصفیهکنندههای ساختگی و سپس از تصفیهکنندههای واقعی استفاده کردند.
پس از هر ماه، شرکتکنندگان در آزمایشی شرکت کردند که جنبههای مختلف ظرفیت ذهنی آنها را اندازهگیری میکرد.
این آزمایش با اندازهگیری سرعت رسم خطوط بین اعداد متوالی، مهارتهای حافظه بصری و سرعت حرکتی افراد را بررسی میکرد و با درخواست از آنها برای رسم خطوط بین اعداد متوالی و حروف متناوب، عملکرد اجرایی و انعطافپذیری ذهنی را آزمایش میکرد.
محققان میگویند ما دریافتیم که شرکتکنندگان ۴۰ سال به بالا (حدود ۴۲ درصد از نمونه ما) به طور متوسط پس از استفاده از تصفیهکننده HEPA، بخش آزمون انعطافپذیری ذهنی و عملکرد اجرایی را ۱۲ درصد سریعتر نسبت به استفادهکنندگان از تصفیهکننده ساختگی تکمیل کردند.
این موضوع حتی زمانی که عواملی مانند تفاوت در میزان زمانی که شرکتکنندگان در فضای بسته، با هر دو تصفیهکننده و همچنین میزان استرسزایی که در آزمایش تجربه کردند را در نظر گرفتیم، صادق بود.
این بهبود ممکن است اندک به نظر برسد، اما مشابه با مزایای شناختی است که افراد از افزایش ورزش روزانه خود تجربه میکنند.
در حالی که ممکن است افزایش ناگهانی آمادگی ذهنی از افزایش ۱۲ درصدی را تجربه نکنید، جلوگیری از زوال شناختی برای رفاه طولانیمدت حیاتی است. حتی کاهشهای کوچک در عملکرد شناختی ممکن است با خطر بالاتر مرگ مرتبط باشد.
چرا این موضوع مهم است؟
آلودگی هوا میتواند تنها پس از چند ساعت قرار گرفتن در معرض آلودگی، بر عملکرد ذهنی تأثیر منفی بگذارد. مطالعات نشان میدهد که تصفیهکنندههای هوا در کاهش ذرات معلق مؤثر هستند، اما مشخص نیست که آیا این کاهشها میتوانند از آسیبهای شناختی ناشی از منابع آلودگی مداوم مانند آلودگی ترافیکی جلوگیری کنند یا خیر.
تحقیقات بهویژه در مورد افرادی که در نزدیکی منابع اصلی آلودگی هوا مانند بزرگراهها زندگی میکنند، کم بوده است.
افرادی که در نزدیکی بزرگراهها یا جادههای اصلی زندگی میکنند، در معرض آلودگی هوای بیشتری قرار دارند و همچنین میزان بالاتری از بیماریهای مرتبط با آلودگی هوا را تجربه میکنند. این خطرات برای همه آمریکاییها به طور یکسان وجود ندارد. افراد رنگینپوست و افراد کمدرآمد بیشتر احتمال دارد که در نزدیکی بزرگراهها یا مناطقی با ترافیک سنگین زندگی کنند.
مطالعه ما نشان میدهد که تصفیهکنندههای هوای HEPA ممکن است در این شرایط مزایای سلامتی معناداری ارائه دهند.
آنچه هنوز مشخص نیست
تحقیقات نشان میدهد که آلودگی هوا بهویژه در حدود ۴۰ سالگی به شدت بر عملکرد شناختی تأثیر میگذارد. این اثرات ممکن است با افزایش سن افراد به طور فزایندهای برجسته شوند.
بنابراین تصفیهکنندههای هوای HEPA ممکن است بهویژه برای بزرگسالان مسن مفید باشند. پژوهشگران میگویند مطالعه ما این احتمال را بررسی نکرد، زیرا کمتر از ۱۰ نفر از ۱۱۹ شرکتکننده ما بالای ۶۰ سال سن داشتند.
همچنین شرکتکنندگان فقط به مدت یک ماه از تصفیهکننده هوای HEPA استفاده کردند. این امکان وجود دارد که مدت زمان طولانیتر استفاده از تصفیه هوا بتواند بهبود عملکرد شناختی را که در مطالعه خود مشاهده کردیم، حفظ کند یا حتی افزایش دهد.
در نهایت، دقیقاً مشخص نیست که تصفیهکنندههای هوا چگونه قابلیت شناختی را بهبود میبخشند. برخی مطالعات نشان میدهند که قرار گرفتن در معرض ذرات معلق، میزان ماده سفید مغز را کاهش میدهد که به سلولهای مغز کمک میکند سیگنالهای الکتریکی را هدایت کنند و ارتباط بین مناطق مغز را حفظ کنند.
مناطقی از مغز که بیشترین آسیب را از آلودگی هوا میبینند، مناطقی هستند که انعطافپذیری ذهنی و عملکرد اجرایی را کنترل میکنند، همان حوزههایی که در مطالعه خود شاهد بهبود در آنها بودیم.
به نقل از ایسنا، محققان میگویند ما قصد داریم بررسی کنیم که آیا کاهش ذرات معلق با استفاده از دستگاههای تصفیه هوا واقعاً از ماده سفید مغز محافظت میکند یا خیر و اینکه آیا میتواند برخی از زوالهای شناختی را معکوس کند.
پژوهشگران در پایان گفتند که ما این احتمال را با مطالعه چگونگی تغییر سطح مولکولهایی به نام متابولیتها که سلولها هنگام انجام وظایف خود تولید میکنند، در پاسخ به تنفس هوای آلوده و هوای تمیز شده توسط فیلتر HEPA بررسی خواهیم کرد.