پنجم اردیبهشتماه، بیش از ۶۰۰ نفر از مسئولان فرهنگی و روابطعمومی دانشگاهها و دستگاههای اجرایی کشور، در کارگاه ویژه «اصول تولید محتوای سریع و اثربخش در شرایط بحرانی» در مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی گرد هم آمدند.
به گزارش سیناپرس، روز نخست کارگاههای «ارتباطات بحران؛ اصول تولید محتوای سریع و اثربخش در شرایط بحرانی» پنجم اردیبهشتماه، به همت معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات و مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی با حضور بیش از ۶۰۰ نفر از مسئولان و کارشناسان روابطعمومی و فرهنگی دانشگاههای سراسر کشور، مسئولان و کارشناسان روابط عمومی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و دیگر دستگاههای اجرایی در محل این مؤسسه برگزار شد.
روابط عمومی وزارت علوم اعلام کرد مراسم افتتاحیه این کارگاهها با حضور علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیسجمهور و عضو شورای اطلاعرسانی دولت، وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاعرسانی دولت و سید امیرحسین گرکانی، رئیس مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی، سعید رساپور، مدیرکل روابط عمومی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و جمعی از مدیران، معاونان و همکاران وزارت عتف، مؤسسه و انجمن برگزار شد.
در نخستین روز این رویداد، محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاعرسانی دولت، با موضوع «جامعه و نقش اطلاعات و ارتباطات در بحران» و محمد رهبری، مشاور وزیر ارتباطات، با موضوع «افکار عمومی در بحران» به ارائه مباحث تخصصی پرداختند.
حل بحرانهای ایران از مسیر ارتباطات و جامعه میگذرد
علی ربیعی، رئیس انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات و دستیار اجتماعی رئیس جمهور، با اشاره به وضعیت «تلاطم اجتماعی» در ایران تأکید کرد که ریشه بسیاری از بحرانها در داخل جامعه است و حل آنها نیز باید از مسیر اجتماعی و ارتباطی دنبال شود.
وی بحرانهای اجتماعی را حوزهای کممطالعه دانست و خاطرنشان کرد که دانشگاهها، بهعنوان محیطهای اجتماعی – سیاسی فعال، نیازمند رویکردهای نوین و علمی برای مدیریت شرایط بحرانی هستند.
ربیعی در توضیح مفهوم روابطعمومی، بر ضرورت دور شدن از الگوهای سنتی و تمرکز بر «روابطعمومی استراتژیک» تأکید کرد.
به گفته وی، روابطعمومی نباید در نقش «روابطعمومی رئیس سازمان» محدود بماند، بلکه باید میانجی و حلقه اتصال میان کارکنان، دانشجویان، استادان، جامعه، دولت و سایر ذینفعان باشد. وی بزرگترین انحرافهای موجود را خلط روابطعمومی با روزنامهنگاری، تبلیغات یا بازاریابی عنوان کرد.
در بخش دیگری از سخنان، رئیس انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات با ارائه مدل ظرفیتها و مسائل در تعریف بحران، نقش روابطعمومی را در سه سطح عالی، میانی و عملیاتی تشریح کرد؛ از اطلاعرسانی و میانجیگری تا تولید محتوا و مدیریت رسانه. وی تأکید کرد که در بحرانهای اجتماعی، رویکردهای اقناعی باید در اولویت قرار گیرند و اقدامات امنیتی یا انضباطی آخرین گزینه باشد. همچنین به ضرورت یادگیری مدیریت پسابحران اشاره کرد؛ حوزهای که به گفته وی در ایران بسیار کمتوجه مانده است.ربیعی هفت نظریه مهم در روابطعمومی، از ارتباط دوسویه متقارن تا نظریه شبکههای دیجیتال و روایتپردازی سازمان، را بعنوان چهارچوبهای ضروری برای شرایط امروز دانشگاهها معرفی کرد.
وی از شرکتکنندگان خواست در پایان دوره، تعریف خود از بحران و روابطعمومی، تجربههایشان در مواجهه با مسائل دانشجویی در دوره جنگ و نیز پیشنهادهای اصلاحی خود را ارائه دهند. وی در جمعبندی، با تشکر از مسئولان وزارت علوم و برگزارکنندگان، بر نقش تعیینکننده روابطعمومیها در عبور جامعه از بحرانهای کنونی و اثرگذاری بر نسلهای آینده تأکید کرد.
مسئولیت اجتماعی ارتباطات در شرایط بحرانی
وحید شالچی معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت عتف بر ضرورت توجه جدی به «زبان بحران» در ایران تأکید کرد. وی در ابتدای سخنان خود گفت سال گذشته برای بسیاری از فعالان حوزه دانشگاه و ارتباطات سالی دشوار بوده است؛ سالی که با جنگ، ناآرامیهای اجتماعی و انواع بحرانها همراه بوده و تلاشهای فراوانی برای مدیریت این شرایط صورت گرفته است.
وی با اشاره به ماهیت جنگهای معاصر اظهار کرد: جنگها لزوماً با اولین شلیک آغاز نمیشوند، بلکه پیش از آن در زبان و رسانه شکل میگیرند.
به گفته شالچی، جنگ اخیر نیز پیش از وقوع در میدان نبرد، در عرصه روایتها و رسانهها آغاز شده بود و حتی پس از پایان درگیریهای نظامی نیز در سطح روایتها و حافظه جمعی ادامه پیدا میکند.
وی تأکید کرد روایتها میتوانند جنگهای آینده را اجتنابناپذیر یا برعکس از وقوع آن جلوگیری کنند و از همین رو گفتوگو درباره ارتباطات بحران و زبان مناسب در شرایط بحرانی اهمیت ویژهای دارد.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به موقعیت ایران بهعنوان کشوری که همواره با انواع بحرانهای طبیعی و اجتماعی روبهرو بوده است، گفت ایران در چهارراه جهان قرار دارد و در طول تاریخ با بحرانهای متعدد مواجه شده، با این حال در حوزه «زبان بحران» چندان پیشرو نبوده است.
وی افزود: در برخی کشورها، بهویژه در سنتهای آنگلوساکسون، شیوههای مشخصی برای ارتباطات بحران و نحوه اطلاعرسانی در مراحل مختلف بحران شکل گرفته است، در حالی که در ایران هنوز نیاز به تمرین، آموزش و پژوهش جدی در این حوزه وجود دارد.
شالچی در ادامه به برخی اصول مهم در ارتباطات بحران اشاره کرد و گفت: سرعت در اطلاعرسانی اهمیت زیادی دارد، اما این سرعت نباید به بهای از دست رفتن صحت اطلاعات تمام شود.
وی با اشاره به نمونههایی از انتشار تصاویر و اخبار تأییدنشده در بحرانهای اخیر تأکید کرد که انتشار اطلاعات نادرست، تحلیلهای عجولانه و دادههای تأییدنشده میتواند اعتماد عمومی را خدشهدار کند.
به گفته شالچی، در شرایط جنگ ادراکی مهمترین هدف دشمن تضعیف اعتماد مردم به نهادهای داخلی است و به همین دلیل حفاظت از این اعتماد، پس از حفظ جان شهروندان، یکی از مهمترین مسئولیتها به شمار میرود.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت استفاده از زبان انسانی و همدلانه در ارتباطات بحران تأکید کرد و گفت: مردم صرفاً مخاطبان منفعل اطلاعرسانی نیستند، بلکه صاحبان تجربه و رنج هستند و باید در فرایند ارتباطی بهعنوان شریک دیده شوند.
وی افزود: در محیط دانشگاهی، زبان تحلیلی و اقناعی بسیار مؤثرتر از زبان تبلیغاتی است و در چنین فضایی حتی بیان محتاطانه و علمی میتواند اعتماد بیشتری ایجاد کند.
وی همچنین بر ضرورت امیدآفرینی واقعگرایانه، پرهیز از دوقطبیسازی جامعه، توجه به تنوع مخاطبان و حفظ انسجام روایی در پیامها تأکید کرد و گفت: ارتباطات بحران باید همزمان با پذیرش دشواریها و محدودیتها، مسیرهای حمایت، همبستگی و تابآوری اجتماعی را نیز تقویت کند.
گفتنی است بر اساس برنامه اعلامشده، در روز دوم این کارگاهها نیز هادی خانیکی با موضوع «مرجعیت خبری و مقابله با شایعات و اخبار جعلی»، اعظم صوفیانی با موضوع «ارتباطات انسانی در شرایط بحران»، مسعود راستینآریا با موضوع «مهارتهای روابطعمومی در بحران؛ قبل، حین و پس از بحران»، مسعود تقیآبادی با موضوع «استراتژی انتشار و مدیریت رسانه» و روحالله قاسمی با موضوع «اصول مستندسازی در بحران» به تدریس خواهند پرداخت.
کارگاههای «ارتباطات بحران» طی روزهای ۵ و ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار میشود.