پایگاه استنادی اسکیمگو در جدیدترین گزارش سالانه خود، جایگاه ایران را در تولید مقالات علمی به رتبه هجدهم جهانی و سوم منطقه کاهش داد. این خبر نشاندهنده تداوم روند کاهشی فعالیتهای پژوهشی کشور در سه سال متوالی است که بر اساس معیارهای بینالمللی سنجیده میشود.
به گزارش سیناپرس، در سال ۲۰۲۵ ایران از نظر انتشار مقالات علمی با یک رتبه کاهش به جایگاه هجدهم دنیا و سوم در منطقه رسیده است.
جایگاه کشورها از نظر تعداد مقالات منتشرشده در پایگاههای علمی بینالمللی که با رتبه «تولید علم» نیز شناخته میشود، یکی از معیارهای ارزیابی فعالیتهای پژوهشی کشورها در سطح جهانی است. این شاخص نشاندهنده میزان فعالیت پژوهشی در هر کشور و نقش پژوهشگران آن کشور در گسترش دانش جهانی است.
در روزهای اخیر، پایگاه «اسکیمگو» رتبهبندی سالیانه تولیدات علمی کشورهای مختلف جهان را منتشر کرده است. این پایگاه دادههای مربوط به انتشارات علمی کشورهای جهان را به صورت سالانه از پایگاه علمی «اسکوپوس» استخراج کرده و عملکرد کشورهای جهان را در سال گذشته میلادی از نظر میزان انتشارات علمی شامل مقالات علمی، مقالات کنفرانسی، مقالات مروری، کتابها و … ارزیابی میکند.
بر اساس دادههای پایگاه سایمگو، در سال ۲۰۲۵ چین با انتشار یک میلیون و ۳۵۲ هزار و ۵۶۳ مقاله پیشتاز کشورهای جهان است. این کشور نسبت به سال گذشته ۹.۶ درصد مقالات علمی بیشتری منتشر کرده است.
آمریکا با انتشار ۷۴۹ هزار و ۹۶۹ مقاله در جایگاه دوم قرار گرفته است؛ با این وجود نسبت به سال گذشته با نیم درصد کاهش در انتشارات علمی مواجه بوده است. پس از آن هند، بریتانیا و آلمان به ترتیب جایگاه سوم تا پنجم را در این رتبهبندی کسب کردهاند.
ترکیه و عربستان پیشتاز بیشترین رشد مقالات در یک سال
به نقل از ایسنا، در بین کشورهای برتر از نظر بیشترین انتشارات علمی، دو کشور ترکیه و عربستان؛ که رقبای سنتی ایران نیز محسوب میشوند، بیشترین رشد را نسبت به سال گذشته داشتهاند. ترکیه نسبت به سال گذشته با انتشار ۱۸ هزار و ۴۴۷ مقاله بیشتر، رشد ۲۲.۷ درصدی را تجربه کرده و رتبه اول را از نظر میزان رشد علمی در یک سال داشته است.
عربستان سعودی نیز با انتشار ۸ هزار و ۸۵۵ مقاله بیشتر رشد ۱۲.۵ درصدی داشته و رتبه دوم رشد علمی یکساله را کسب کرده است.
در بین کشورهای منطقه ترکیه، در سال ۲۰۲۵ پس از دو پله رشد، با رسیدن به جایگاه سیزدهم جهانی رتبه اول را کسب کرده است. عربستان سعودی پس از دو سال که در جایگاه هجدهم دنیا قرار داشت، در سال ۲۰۲۵ به جایگاه دوم منطقه رسیده است.
رسیدن به جایگاه سوم منطقه
ایران نیز در سال ۲۰۲۵ تعداد ۷۷ هزار و ۱۹۷ مقاله علمی منتشر کرده و با انتشار هزار و ۲۰۷ مقاله بیشتر نسبت به سال ۲۰۲۴ رشد ۱.۶ درصدی را تجربه کرده است. با این وجود ایران با یک پله سقوط در رتبهبندی جهانی مواجه شده و از جایگاه هفدهم دنیا در سال ۲۰۲۴ به جایگاه هجدهم رسیده است. این سومین سال متوالی است که ایران در روند رتبهبندی یک پله پایینتر میرود.
تا سال ۲۰۲۲ ایران با داشتن جایگاه پانزدهم دنیا، برای سالها پیشتاز کشورهای منطقه بود، ولی از سال ۲۰۲۳ روند نزولی را در رتبهبندی جهانی از نظر انتشارات علمی در پیش گرفته است و در سال ۲۰۲۵ به جایگاه سوم در بین کشورهای منطقه رسیده است.
بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، ایران باید تا سال ۱۴۰۷ به رتبه چهاردهم جهان دست پیدا کند که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان با شرایط فعلی دستیابی به این جایگاه امکانپذیر نیست.
به گزارش ایسنا، بررسی روند انتشارات علمی میتواند چشماندازی از وضعیت کشورها در علم و فناوری ارائه کند. هرچند «تعداد مقالات» بهتنهایی معیار کاملی برای وضعیت علمی کشورها محسوب نمیشود، اما میتواند تصویری کلی از میزان مشارکت علمی کشورها و روند رشد یا افت آنها در حوزههای مختلف علمی ارائه کند.
همچنین با توجه به اینکه مقالات در چرخه تولیدات علمی به عنوان پیشنیاز رشد فناوری نیز محسوب میشود، کاهش تعداد مقالات میتواند هشداری برای آینده رشد فناوری در کشور باشد.