روز گذشته اخباری مبنی بر هدف قرارگرفتن یک فروند هواپیمای آمریکایی در غرب ایران توسط پدافند منتشر شد که از منظر سیاسی و نظامی دارای اهمیت بسیار زیادی بود.
در این گزارش قصد داریم از منظر علمی به ساختار عملیات پرتاب اضطراری خلبان و دلیل عدم یافتن وی بپردازیم.
به گزارش سیناپرس، هدف قرار گرفتن یک فروند هواپیمای اف ۱۵ ایگل آمریکایی در غرب ایران فارغ از اهمیت نظامی و شکستن این تصور غلط که هواپیماهای آمریکایی قابل رهگیری و هدف قرارداده شدن نیستند، دارای اهمیت سیاسی بالایی بوده و از همان لحظه سقوط، نیروهای امریکایی از یکسو و نظامیان ایرانی و مردم محلی از سوی دیگر تلاشی گسترده برای یافتن خلبانان این هواپیما آغاز کردند.
بر اساس گزارش های غیر رسمی، به نظر می رسد یکی از این خلبانان توسط نیروهای امریکایی از کشور خارج شده اما هنوز هیچ خبری از خلبان دوم در دسترس نیست.باید توجه داشت که در دنیای هوانوردی نظامی، ایمنی خلبانان همواره یکی از اولویتهای اصلی طراحان و مهندسان بوده است.
سیستمهای خروج اضطراری که به «اجکت» معروفاند، یکی از پیچیدهترین و در عین حال حیاتیترین فناوریهای موجود در هواپیماهای جنگنده به شمار میروند.
این سیستمها به خلبانان امکان میدهند تا در شرایط بحرانی، پیش از سقوط هواپیما، خود را به بیرون پرتاب کرده و نجات یابند.در هواپیماهای جنگنده دونفره مانند اف-۱۵ ای که موضوع این گزارش محسوب می شود، خلبان و افسر ناوبری و تسلیحات در دو کابین مجزا قرار داشته و خلبان در کابین جلو و افسر دوم در کابین عقب مستقر هستند . این تفکیک فضا، طراحی سیستم اجکت را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
ترتیب خروج در این نوع هواپیماها از اهمیت ویژهای برخوردار است و راز پیدا نشدن خلبان دوم نیز در همین نکته نهفته است.
در هنگام ضرورت و آسیب دیدن هواپیما، ابتدا خلبان یا افسر کابین عقب پرتاب میشود و پس از فاصلهای کمتر از یک ثانیه، نفر جلو خارج میگردد. این فاصله زمانی بسیار کوتاه، در سرعتهای بالای ۱۲۰۰ کیلومتر بر ساعت، به معنای فاصله ای قابل توجه در همان لحظات اولیه خروج است.
پس از پرتاب شدن صندلیها از کابین، سیستم طراحیشده مسیر آنها را به گونهای جدا میکند که با یکدیگر برخورد نکنند. این جداسازی ایمنی سرنشینان را تضمین میکند.باید توجه داشت پس از خروج از هواپیما، چتر نجات به صورت خودکار باز میشود و عوامل متعددی همچون باد و ارتفاع، این فاصله را در طول زمان بیشتر میکنند.
به این ترتیب بر اساس شرایط محیطی، فاصله محل فرود دو سرنشین معمولاً بین ۵ تا ۲۰ کیلومتر متغیر است.پس از فرود، خلبان باید صندلی نجات را ترک کرده و وارد مرحله بقا شود. این مرحله یکی از حساسترین مراحل عملیات نجات به شمار میرود.به طور استاندارد خلبانان نظامی هنگام پرواز، مجموعهای از تجهیزات بقا را به همراه دارند که شامل موارد زیر است:
• رادیوی مجهز به GPS با قابلیت ارسال موقعیت مکانی به تیمهای نجا.
• فرستنده اضطراری ۴۰۶ مگاهرتز ارسال خودکار سیگنال به ماهوارههای ردیابی
• چراغ مادونقرمز دیده شدن توسط تجهیزات دید در شب
• فلر (منور) علامتدهی هنگام نزدیک شدن تیم نجات
• آینه سیگنالدهی ارتباط نوری در روز
• قطبنما و نقشه کوچک جهتیابی زمینی
• جیره غذایی و آب جهت تأمین نیازهای اولیه
• چاقو یا ابزار چندکاره ابزار کمکی
• کیت کمکهای اولیه مداوای زخمهای اولیه باید توجه داشت یکی از نکات مهم در عملیات نجات، مدیریت تجهیزات ارتباطی است.
خلبانان معمولاً فرستندهها را به صورت دائم روشن نمیگذارند، زیرا این کار ممکن است موقعیت آنها را برای هر دو طرف درگیری آشکار کند. به همین دلیل، سیگنالها به صورت مقطعی و دورهای ارسال میشوند.
این موضوع، همراه با فاصله چند کیلومتری بین دو سرنشین، باعث میشود که یکی از خلبانان سریعتر و دیگری دیرتر یا سختتر پیدا شود.
در خاتمه باید در نظر داشت از منظر توانمندیهای دفاعی، سرنگونی یک فروند هواپیمای راهبردی آمریکایی نشاندهنده توان بالای پدافند هوایی کشور در شناسایی، رهگیری و هدف قرار دادن جنگندههای پیشرفته دشمن است. این موضوع پیامی روشن به قدرتهای خارجی مبنی اهمیت حریم هوایی کشور ارسال میکند.از منظر معادلات منطقهای اما چنین رویدادی میتواند توازن نظامی در منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و محاسبات استراتژیک آمریکا و متحدانش را بازتعریف کند.
و در نهایت یافتن خلبان سرنگونشده آمریکایی توسط نیروهای کشورمان، ضمن نمایش توانمندیهای عملیاتی، میتواند پیامی روشن به دشمن آمریکایی – صهیونیستی مخابره کند.