سرطان پستان همچنان در صدر شایعترین سرطانهای زنان قرار دارد؛ بیماریای که هر سال زندگی صدها هزار خانواده را تحت تأثیر میگذارد. در حالی که ژنتیک و هورمونها از عوامل شناختهشده خطر به شمار میروند، تحقیقات تازه نشان میدهد، سبک زندگی و حتی محیطی که در آن نفس میکشیم نیز میتواند در شکلگیری این بیماری نقش داشته باشد. پرسش اصلی اینجاست: چه تغییراتی در زندگی روزمره میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد و چگونه میتوان پیش از بروز بیماری، گامی مؤثر برای پیشگیری برداشت؟
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، با وجود پیشرفتهای چشمگیر در درمان و افزایش نرخ بقا، علت دقیق بروز سرطان پستان در بسیاری از بیماران همچنان بهطور کامل مشخص نیست. متخصصان تأکید میکنند این بیماری نتیجه تعامل پیچیدهای از عوامل ژنتیکی، هورمونی، محیطی و سبک زندگی در طول زمان است.
بر اساس دادههای پژوهشی، حدود ۵ تا ۱۰ درصد موارد سرطان پستان با جهشهای ارثی مرتبط است. شناختهشدهترین این جهشها مربوط به ژنهای BRCA1 و BRCA2 است. زنانی که حامل این جهشها هستند، در طول عمر خود با احتمال بالاتری برای ابتلا روبهرو میشوند.
با این حال، کارشناسان یادآور میشوند که اکثریت زنان مبتلا، فاقد این جهشهای ژنتیکی هستند؛ موضوعی که اهمیت سایر عوامل خطر را برجسته میکند.
هورمونها و سن؛ مواجهه طولانیمدت با استروژن
هورمونهای زنانه بهویژه استروژن و پروژسترون در تنظیم چرخه قاعدگی و بارداری نقش اساسی دارند، اما میتوانند رشد برخی سلولهای سرطانی پستان را نیز تحریک کنند. شروع قاعدگی در سن پایین یا یائسگی در سن بالا، مدت مواجهه بدن با این هورمونها را افزایش میدهد و بهطور نسبی خطر ابتلا را بالا میبرد. همین مسئله توضیح میدهد که چرا شیوع سرطان پستان با افزایش سن بیشتر میشود.
محیط زیست؛ متهم تازه در تحقیقات
در سالهای اخیر، تمرکز پژوهشگران بر تأثیرات محیطی افزایش یافته است. قرار گرفتن در معرض دود سیگار، آلودگی هوا و برخی ترکیبات شیمیایی موجود در پلاستیکها، لوازم آرایشی و آفتکشها از جمله عواملی هستند که احتمال میرود در بلندمدت بر بافت پستان اثر بگذارند.
مطالعات نشان داده ، زنانی که در مناطق با ترافیک سنگین و آلودگی هوای بالا زندگی میکنند، ممکن است با افزایش نسبی خطر ابتلا مواجه شوند. ذرات معلق موجود در هوا میتوانند وارد جریان خون شوند و با ایجاد التهاب مزمن، زمینه آسیب سلولی را فراهم کنند.
همچنین برخی تحقیقات به ارتباط احتمالی میان سکونت در نزدیکی سایتهای صنعتی متروکه و افزایش موارد پیشرفته سرطان پستان اشاره کردهاند. هرچند این یافتهها رابطه علت و معلولی مستقیم را اثبات نمیکند، اما ضرورت نظارت زیستمحیطی را تقویت میکند.
سبک زندگی؛ عاملی قابل کنترل
کارشناسان سلامت عمومی تأکید میکنند اگرچه برخی عوامل خطر مانند ژنتیک و سن قابل تغییر نیستند، اما اصلاح سبک زندگی میتواند نقش محافظتی داشته باشد. مهمترین توصیهها عبارتاند از:
- حفظ وزن سالم و پیشگیری از چاقی
- فعالیت بدنی منظم
- محدود کردن مصرف الکل
- پرهیز از مصرف دخانیات
- تغذیه متعادل با مصرف میوه، سبزی و فیبر کافی
- انجام منظم غربالگری و ماموگرافی بر اساس توصیه پزشک
پژوهشگران اکنون به بررسی «تاریخچه مواجهه در طول زندگی» روی آوردهاند؛ رویکردی که تلاش میکند تأثیر تجمعی عوامل ژنتیکی، محیطی و رفتاری را در گذر زمان تحلیل کند.
در نهایت، یافتهها نشان میدهد ،اگرچه ژنتیک و هورمونها همچنان عوامل کلیدی در بروز سرطان پستان هستند، محیط زیست و سبک زندگی نیز میتوانند نقش مهمی ایفا کنند. بیشتر مطالعات موجود بر وجود ارتباط آماری تأکید دارند و هنوز شواهد قطعی درباره علت مستقیم بسیاری از عوامل محیطی در دست نیست.
با این حال، متخصصان بر یک نکته اتفاقنظر دارند: افزایش آگاهی، کاهش مواجهه با عوامل خطر، بهبود کیفیت هوا و محیط زندگی، و پایبندی به سبک زندگی سالم میتواند در کاهش بار این بیماری مؤثر باشد.
تحقیقات در این حوزه ادامه دارد و امید میرود یافتههای آینده به تدوین سیاستهای پیشگیرانه مؤثرتر و کاهش شمار مبتلایان در سالهای پیش رو منجر شود.
گزارش:نداجوادهراتی