پلاکت یکی از فراوردههای به دست آمده از خون است که برای بسیاری از بیمارن نقش حیاتی دارد و گاه چندین اهدا کننده برای تنها یک بیمار آستین بالا میزنند تا چرخه نجات کامل شود.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، دکتر محمد حسام رفیعی، عضو هیات علمی موسسه عالی آموزشی پژوهشی طب انتقال خون در مورد انواع روشهای تهیه پلاکت و اثر بخشی آنها گفت: پلاکت تهیهشده در سازمان انتقال خون ایران به دو روش اصلی تهیه میشود. هر دو نوع، حیاتی و باکیفیت هستند، اما راه تهیه و برخی ویژگیهایشان متفاوت است:نوع اول کنسانتره پلاکت «تهیهشده از خون کامل» (پلاکت رندوم) است که رایجترین راه برای به دست آوردن این فراورده حیات بخش است.
وی افزود: پس از اینکه از داوطلب اهدا خون کامل گرفته می شود، در آزمایشگاه، در دستگاهی به نام سانتریفیوژ قرار میگیرد.
وی ادامه داد: در سازمان انتقال خون ایران، از روش پیشرفتهای به نام PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) استفاده میشود. برای به دست آوردن این ماده، پس از سانتریفیوژ اول، پلاسمای سرشار از پلاکت تهیه شده، به دقت از گلبول قرمز متراکم جدا میشود. سپس با سانتریفیوژ دوم، فرآورده کنسانتره پلاکتی از فرآورده پلاسما جدا می شود. معمولاً برای یک بیمار بزرگسال بر حسب نیاز از پلاکتهای چهار تا شش اهداکننده همگروه خونی استفاده می شود تا حجم کافی برای تزریق ایجاد شود.
وی تاکید کرد: از مزایای این روش، می توان به تولید سه فراورده از هر واحد خون کاملِ اهداشده، اشاره کرد. این سه فراورده پلاکت، گلبول قرمز متراکم و پلاسما هستند یعنی یک اهدای شما، به سه بیمار کمک میکند.
رفیعی به روش اهدای مستقیم پلاکت اشاره کرد و گفت: در این روش پلاکت «تهیهشده با دستگاه آفرزیس» مستقیم از یک اهدا کننده (پلاکت تکدهنده یا سینگل دونور) به دست می آید. در این روش، داوطلب اهدای پلاکت مستقیماً به یک دستگاه هوشمند آفرزیس متصل میشود. این دستگاه فقط پلاکتها (و گاهی پلاسما) را از خون جمعآوری کرده و باقی اجزا (گلبولهای قرمز و سفید) را به بدن بازمیگرداند. این فرآیند حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد (در حالی که در اهدای خون کامل معمولی، ۱۰-۱۵ دقیقه است).
وی به مزایای این روش تاکید کرد و افزود: از هر اهدا کننده در این روش تعداد پلاکت بیشتری به دست می آید که به اندازه پلاکتهای ۶ تا ۸ واحد تکی کنسانتره پلاکتی تهیه شده از خون کامل است. مزیت دیگر این است که بیمار فقط در معرض پلاکت یک نفر قرار میگیرد که برای بیماران نیازمند تزریق مکرر (مثل بیماران سرطانی) ایمنتر است.
وی بیان کرد: با این روش برای بیمارانی که به پلاکتهای سازگارِ خاص (مثلاً بدون برخی آنتیژنها) نیاز دارند، میتوان از داوطلبان خاص دعوت به اهدای آفرزیس کرد.
به گفته وی، هر دو نوع پلاکت باید در دمای ۲۴-۲۰ درجه سانتی گراد و با شرایط نگهداری مشابه، تنها ۳ تا ۵ روز قابل استفاده هستند. این زمان کوتاه، اهمیت اهدای مستمر را نشان میدهد.
گفتنی است، روند اهدای پلاکت مشابه اهدای خون است و همان مراحل را طی می کند و کسانی که به مراکز اهدای خون مراجعه می کنند اگر بخواهند پلاکت اهداکنند، هنگام پذیرش توسط همکاران آن مرکز اهدای خون راهنمایی می شوند.