معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت تعریف رابطهای پایدار میان دولت و نهادهای علمی، از اتحادیههای انجمنهای علمی خواست نقش راهبری فکری و آیندهپژوهی کشور را بر عهده بگیرند.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، نشست هماندیشی اتحادیههای انجمنهای علمی با حضور حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، اصغر نورالهزاده، رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی، علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیسجمهور و جمعی از نمایندگان اتحادیههای انجمنهای علمی کشور برگزار شد.
در این نشست همچنین عبدالحسن بهرامی رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان، سعید سرکار رئیس مرکز راهبردی ستادهای توسعه فناوری و جمعی از دبیران ستادهای معاونت علمی، حضور داشتند.
«انجمنهای علمی» نهاد مردمی علم
افشین، در آغاز سخنان خود با اشاره به جایگاه انجمنها و اتحادیههای علمی به عنوان نمایندگان جامعه فرهیخته کشور، حضور در جمع آنان را فرصتی برای یادگیری و شنیدن دیدگاههای تخصصی دانست و گفت: ظرفیت فکری موجود در این مجموعهها میتواند پشتوانه تصمیمهای بزرگ ملی باشد.
معاون علمی رئیسجمهور با بیان اینکه ستادهای معاونت نباید درگیر فعالیتهای اجرایی شوند، تصریح کرد: وظیفه این ستادها پیشتازی در شناسایی روندهای آینده و جهتدهی به سیاستهاست. به گفته او، تشخیص مصادیق، ارزیابی شرکتها یا داوری پروژهها را میتوان به سازوکارهای دیگر سپرد، اما رصد ترندهای جهانی، تعیین اولویتهای راهبردی و هشدار نسبت به عقبماندگیهای فناورانه مأموریت اصلی بدنه سیاستگذار است.
«تصمیمسازی آینده» رسالت مهم انجمنهای علمی
افشین، با تأکید بر اینکه رسالت و نقش انجمنهای علمی و اتحادیههای انجمنها، فراتر از امور اجرایی و در قامت «تصمیمساز آینده» است، تأکید کرد: نباید از ظرفیت بزرگ انجمنهای علمی برای کارهای خرد استفاده شود. این انجمنها باید عملکرد دولت را از منظر علمی پایش کنند، پیامد تصمیمها را بسنجند و برای عبور از چالشهای کلان کشور پیشنهادهای عملیاتی ارائه دهند. فکر و ایده مهمترین رکن توسعه آینده است و این سرمایه در انجمنها متمرکز شده است.
او با مرور تجربه همکاری با انجمنها در دوره مسئولیت خود در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی توضیح داد: نبود سازوکارهای متناسب زمانی، مانع بهرهگیری از نظرات عمیق علمی میشد. به همین دلیل رویکرد آیندهپژوهی جایگزین اظهارنظرهای موردی و لحظهای شد تا امکان اثرگذاری واقعی فراهم آید.
رییسبنیاد ملی نخبگان، با درخواست از اتحادیهها برای همراهی فکری در عرصه سیاستگذاری و حکمرانی و کمک به دولت، عنوان کرد: انجمنهای علمی میتوانند به مثابه اتاق فکر معاونت، روندهای جهانی و الزامات زیرساختی هر حوزه را تبیین کرده و سطح همکاریها به موضوعات تعیین مصداق یا تشخیصهای اجرایی تقلیل نیابد چراکه استفاده نکردن از ظرفیتهای سطح بالا برای مسائل راهبردی، نوعی اتلاف منابع است.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به حضور فعال این نهاد در کمیسیونهای تخصصی دولت، خاطرنشان کرد: چون معاونت علمی، ذینفع مستقیم هیچ بخشی نیست، میتواند نگاهی ملیتر داشته باشد. انتقال دانش تخصصی از سوی انجمنها به عرصه حکمرانی و تصمیمگیری اجرایی، میتواند قدرت دیدگاههای علمی در فرآیند تصمیمگیری را افزایش دهد.
افشین همچنین با دعوت از اقشار مختلف علمی، برای مشارکت فعالان توسعه دستیارهای هوشمند از جمله حقوقدانان برای تحلیل و تنقیح قوانین، گفت: بهرهگیری مؤثر از ابزارهای نوین بدون حضور متخصصان هر حوزه امکانپذیر نیست. بر همین اساس، صاحبنظران علمی در هر حوزه، میتوانند زمینهساز توسعه دستیاران هوش مصنوعی در آن حوزه باشند، به طور مثال، حقوقدانان میتوانند در توسعه دستیار هوش مصنوعی قوانین، نقشی راهبردی ایفا کنند و از مشارکت آنان حمایت میکنیم.
رییس بنیاد ملی نخبگان، همچنین بر ضرورت همافزایی میان خود اتحادیهها تأکید کرد و گفت: پیش از ارائه پیشنهاد به دولت، باید جمعبندیهای مشترک و هماهنگ میان حوزههای مختلف شکل بگیرد تا ملاحظات متنوع، از توسعه صنعتی تا الزامات محیطزیستی، همزمان دیده شود.
افشین، در پایان با اشاره به رویکرد دولت چهاردهم در تقویت پژوهش اعلام کرد: میزان حمایتهای مالی در این بخش نسبت به گذشته افزایش قابل توجهی یافته است. اگر توان فکری کشور به کار گرفته نشود، سایر اجزای توسعه نیز به حرکت درنخواهند آمد و جامعه علمی مغز متفکر این مسیر است.
نقش آفرینی انجمنهای علمی به عنوان بازوی فکری ستادهای معاونت علمی
در ادامه این نشست، عبدالحسن بهرامی رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان، با قدردانی از دیدگاههای مطرحشده از سوی نمایندگان انجمنهای علمی، به رویکرد جدید ستادها در استفاده از ظرفیت نخبگانی کشور اشاره کرد و گفت: در بیش از یک سال گذشته و با تأکید معاون علمی رئیسجمهور، معتقدیم ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان باید شبکهای از ذینفعان تخصصی پیرامون خود شکل دهند تا بتوانند در تصمیمسازیها از پشتوانه علمی گستردهتری بهره ببرند. بر همین اساس تلاش شده است در موضوعات متنوعی که در دستور کار ستادها قرار دارد، از ظرفیت دانشگاهیان و متخصصان استفاده شود.
بهرامی، با بیان اینکه اتحادیهها و انجمنهای علمی میتوانند بازوی فکری ستادها باشند، افزود: این مجموعهها توان آن را دارند که به تقویت بنیانهای کارشناسی برنامهها کمک کرده و سطح همفکری و همافزایی را ارتقا دهند. برنامهریزی برای ایجاد سازوکارهای منسجمتر همکاری با انجمنها در دستور کار قرار دارد تا بهرهگیری از توان علمی آنان هدفمندتر دنبال شود.
رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، ادامه داد: اگرچه مأموریت اصلی ستادها حمایت از شرکتهای دانشبنیان و پیگیری موضوعات حقوقی و اجرایی مرتبط با توسعه اقتصاد دانشبنیان است، اما استفاده از ظرفیت انجمنهای علمی میتواند کیفیت تصمیمها و مسیر اجرای برنامهها را به شکل محسوسی بهبود دهد.