یک متخصص بیماریهای عفونی با تاکید بر نقش واکسیناسیون در پیشگیری از ویروس HPV اعلام کرد: تزریق بهموقع واکسن HPV بهویژه در سنین پایین، میتواند ایمنی بالای ۹۰ درصد ایجاد کند و خطر بروز بدخیمیهای مرتبط را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
دکتر زهرا سادات ثقهالاسلامی، متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری و عضو تیم تخصصی مرکز درمان ناباروری ابنسینا، با اشاره به راههای پیشگیری از ویروس HPV به خبرنگار خبرگزاری سیناپرس گفت: مهمترین اصل در کنترل این ویروس، پرهیز از رفتارهای پرخطر و در کنار آن استفاده از واکسیناسیون است.
وی افزود: توصیه میشود واکسن HPV در سنین ۹ تا ۱۳ سال تزریق شود، زیرا در این بازه زمانی سیستم ایمنی پاسخ بهتری میدهد. در افراد زیر ۱۵ سال معمولا دو دوز واکسن کافی است، اما برای سنین بالاتر سه دوز توصیه میشود، هرچند برخی مطالعات جدید نشان دادهاند که حتی دو دوز نیز میتواند ایمنی قابل قبولی ایجاد کند.
به گفته این متخصص، بهترین زمان تزریق واکسن پیش از اولین تماس جنسی است، زیرا پس از ورود ویروس به بدن، اثربخشی واکسن کاهش مییابد. با این حال، افراد در سنین بالاتر که تماسهای پرخطر نداشتهاند نیز همچنان میتوانند از مزایای واکسیناسیون بهرهمند شوند و تزریق واکسن در این گروه بیفایده نیست.
ثقهالاسلامی با اشاره به انواع واکسنهای موجود اظهار کرد: واکسنهای دوگانه، چهارگانه و ۹گانه در دنیا وجود دارند. هرچند نوع ۹گانه پوشش وسیعتری دارد، اما مهمترین سویههای پرخطر یعنی ۱۶ و ۱۸ در واکسنهای سادهتر نیز وجود دارند بنابراین توصیه اصلی این است که افراد هر واکسنی را که در دسترس دارند تزریق کنند و منتظر گزینه ایدهآل نمانند.
وی درباره میزان ایمنی واکسن گفت: ایمنی این واکسنها بسیار بالاست، بهویژه اگر در سنین پایین تزریق شوند. مطالعات نشان میدهد اثربخشی واکسن میتواند بیش از ۹۰ درصد باشد و حتی در برخی بررسیها در مردان به نزدیک ۱۰۰ درصد نیز رسیده است؛ مهمترین مزیت واکسن نهتنها جلوگیری از ابتلا، بلکه پیشگیری از بروز بدخیمیهای مرتبط با HPV است.
این متخصص در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت واکسنهای ایرانی و خارجی نیز توضیح داد: شواهد موجود نشان میدهد واکسنهای تولید داخل نیز از اثربخشی مناسبی برخوردارند، بهویژه اینکه پوشش سویههای پرخطر ۱۶ و ۱۸ را دارند. در دسترس بودن واکسن و واکسینه شدن بهموقع، اهمیت بیشتری نسبت به نوع واکسن دارد.
ثقهالاسلامی با اشاره به شیوع گسترده HPV در جهان گفت: درصد بالایی از افراد در طول زندگی با این ویروس مواجه میشوند، اما در بیش از ۹۰ درصد موارد سیستم ایمنی بدن قادر است ویروس را غیرفعال کند و بیماری به بدخیمی منجر نمیشود.
وی در ادامه درباره نگرانی مبتلایان افزود: افرادی که به HPV مبتلا میشوند نباید دچار استرس شوند، زیرا استرس میتواند سیستم ایمنی را تضعیف کرده و روند بهبود را طولانیتر کند. در صورت بروز ضایعه، ارزیابی نوع ویروس انجام میشود و اگر نوع پرخطر باشد، بیمار تحت پیگیریهای دورهای قرار میگیرد تا از بروز تغییرات سلولی جلوگیری شود.
به گفته این پزشک، درمانهای موجود بیشتر برای کنترل ضایعات ظاهری کاربرد دارند. روشهایی مانند فریز، لیزر یا درمانهای موضعی میتوانند ضایعات را برطرف کنند، اما لزوماا ویروس را بهطور کامل از بدن حذف نمیکنند. در واقع، گذشت زمان و عملکرد سیستم ایمنی نقش اصلی را در غیرفعال شدن ویروس ایفا میکند.
وی افزود: در مواردی که مخاط درگیر شده یا تغییرات سلولی ایجاد شده باشد، ممکن است اقدامات درمانی جدیتری مانند لیزر انجام شود، اما در بسیاری از موارد بیماری بدون عارضه جدی و با پیگیری مناسب کنترل میشود.
ثقهالاسلامی همچنین بر نقش مکملها و تقویت سیستم ایمنی تاکید کرد و گفت: در برخی بیماران ممکن است مکملهای ویتامینی برای کمک به بهبود وضعیت ایمنی تجویز شود، اما مهمترین عامل همچنان سبک زندگی سالم و کاهش استرس است.
این عضو تیم تخصصی مرکز درمان ناباروری ابنسینا در پایان خاطرنشان کرد: تزریق واکسن بههیچوجه جایگزین غربالگری نیست. زنان حتی پس از واکسیناسیون نیز باید انجام منظم آزمایش پاپاسمیر را جدی بگیرند، زیرا غربالگری دورهای نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از سرطان دهانه رحم دارد.
خبرنگار: فرزانه صدقی